Kang bảo, nhiều hộ nuôi cá tầm ở Sa Pa không biết, sang Trung Quốc toàn lấy loại giống kém chất lượng mà ở đó họ không “thèm dùng”, người Việt Nam sang mua, nhiều khi họ c̣n... cho không.
Kang (bên phải) và người phiên dịch trong cuộc tṛ chuyện lúc nửa đêm với phóng viên NTNN.
Sau nhiều nỗ lực, chúng tôi đă tiếp cận được Kang - một doanh nhân nuôi cá tầm Trung Quốc, người đă có 8 năm kinh nghiệm nuôi cá tầm ở cả Trung Quốc và Việt Nam. Qua cuộc tiếp xúc này, nhiều câu chuyện bí mật quanh con cá tầm đă dần được hé lộ.
Kang sinh ra và lớn lên trong gia đ́nh có truyền thống nuôi cá tầm lâu năm ở Trung Quốc. Mặc dù là người Trung Quốc hiếm hoi sang Việt Nam nuôi cá tầm, nhưng dân trong nghề không mấy người biết tới Kang. Kang rất kín tiếng, nhắc đến Kang gần như trong giới cá tầm ai cũng lắc đầu v́ chưa từng nghe thấy tên.
Cuộc tiếp xúc lúc nửa đêm
Qua L.A - một trong số ít người hiếm hoi biết Kang, cũng có tiếng tăm trong giới buôn cá tầm và chuyên phân phối cho thị trường Hà Nội, đă giúp chúng tôi tiếp xúc với Kang. 20 giờ một ngày đầu tháng 7, tôi nhận được điện thoại của L.A với nội dung ngắn gọn: “Đă móc nối xong, phải lên đường ngay”.
Trên đường đi, L.A dặn ḍ chúng tôi rất kỹ lưỡng và chúng tôi phải vào vai những người t́m kiếm hợp tác đầu tư, kinh doanh cá tầm. Bởi theo L.A, Kang cũng đang cần t́m kiếm đối tác để phát triển hệ thống vùng nuôi cá tầm ở Việt Nam.
Sau hơn 4 tiếng chạy xe, chúng tôi đă có mặt ở xă Long Sơn, huyện Sơn Động (Bắc Giang), nơi có hồ nuôi cá tầm của Kang. Lúc này đă hơn 12 giờ đêm, trời tối đen như mực, kèm theo mưa gió vần vũ. Kang đă đứng đợi chúng tôi từ lâu.
Gặp Kang, chúng tôi thực sự ngỡ ngàng. Đó là một chàng trai c̣n khá trẻ, ăn mặc giản dị, dáng người tầm thước, nước da đen sẫm. Kang từ tốn, điềm đạm, mới 26 tuổi mà đă có 6 năm kinh nghiệm nuôi cá tầm ở Trung Quốc, 2 năm kinh nghiệm nuôi ở Việt Nam và đă nuôi thành công, cho thu hoạch 4 triệu con cá tầm - một con số đáng nể.
Theo lời kể, Kang sinh ra và lớn lên trong gia đ́nh có bố mẹ nuôi cá tầm 14 năm, chú ruột Kang cũng là chủ của một vài trại nuôi cá tầm lớn ở Trung Quốc và ông của Kang th́ đă làm nghề này 20 năm rồi.
Nuôi cá tầm có thể nói là nghề truyền thống, cha truyền con nối của gia đ́nh Kang. Hiện nay gia đ́nh Kang không chỉ nuôi cá tầm trong nước mà c̣n có nhiều trại giống ở một số nước châu Á khác. Riêng ở Đài Loan (Trung Quốc), nhà Kang đă chi phối 50% thị trường con giống. Cũng chính bởi truyền thống lâu năm đó, năm 24 tuổi sau khi học xong, Kang đă một ḿnh khăn gói sang Việt Nam để mở rộng vùng nuôi cá tầm của gia đ́nh.
Sau lời giới thiệu của L.A, Kang đi thẳng vào vấn đề: “Các anh mới làm, gặp tôi là đúng rồi. Nếu các anh thực sự muốn đầu tư vào con cá tầm, tôi có thể hỗ trợ toàn bộ từ giống, thức ăn, thuốc chữa bệnh, công nghệ, kỹ thuật nuôi, tất cả đều chuyển giao từ Trung Quốc sang. Ngoài ra nếu các anh thấy cần thiết, tôi sẽ gọi chuyên gia Trung Quốc sang hỗ trợ, hướng dẫn quy tŕnh kỹ thuật nuôi. Sau một thời gian tôi sẽ đưa người của các anh sang Trung Quốc học thêm để nắm bắt toàn bộ kỹ thuật”. Kang hứa sẽ hỗ trợ mua thuốc chữa bệnh, thức ăn và giống ở nơi rẻ nhất, tốt nhất.
Về con giống, Kang bảo nên nhập con giống mới nở, khoảng chừng 1cm. “Bây giờ vận chuyển qua biên giới, nếu cá tầm cỡ 15cm th́ dễ bị tóm lắm. Nhưng nếu vận chuyển giống bé, loại vừa nở th́ vừa gọn nhẹ mà không ai biết là cá ǵ, bỏ cá giống vào từng bọc chất lên xe chạy qua biên giới thẳng về tận nhà luôn mà không mất nhiều công sức, cũng không bị soi. Loại cá giống nhỏ phải tháng 11 - 12 mới có”.
Kang bảo sẽ đưa chúng tôi sang Trung Quốc mua giống, c̣n về giấy tờ Kang sẽ lo miễn phí, Kang sẽ sang Đài Loan (Trung Quốc) lấy hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ cá tầm Trung Quốc. Kang cũng khẳng định chắc nịch, cần làm giấy tờ cho bao nhiêu con giống cũng được!
Vải thưa khó che mắt thánh
Sau một hồi tṛ chuyện, thấy Kang bắt đầu hào hứng và mở ḷng, chúng tôi bắt đầu lân la hỏi han công việc nuôi cá tầm của Kang ở Việt Nam. Câu chuyện được sang trang một cách tự nhiên, Kang tâm sự: “Tôi thuê hồ Khe Chảo của ông Bùi Thanh Vân trong 5 năm, tính tiền theo từng năm, đến nay đă bước sang năm thứ hai. Năm đầu tiên tôi đưa 30 vạn cá tầm giống sang nuôi thả, sau một thời gian đă nuôi thành công khoảng gần 26 vạn con. Nhưng sau một thời gian nuôi tiếp th́ cá chết gần như sạch, chỉ thu hoạch được khoảng 200 con.
Nguyên nhân là do lúc đầu ông Vân bảo nhiệt độ ở hồ Khe Chảo là 26 độ C, tôi đă cẩn thận đưa giống cá chịu được nhiệt độ tối đa khoảng 29 – 30 độ C đề pḥng khi nhiệt độ lên xuống bất thường. Vậy nhưng năm ngoái ở đây có thời điểm nhiệt độ lên tới 31 – 32 độ C nên cá tầm không sống nổi.
Sau thất bại lứa cá 30 vạn con, tôi quyết định mua cá giống từ Sa Pa để nuôi lấy thịt, sau đó cũng thu hoạch được khoảng 2 tấn. Rút kinh nghiệm năm ngoái, năm nay tôi thả 10 vạn con giống cá tầm Mỹ, nuôi rất thành công nhưng khổ nỗi lại bị mất trộm. Cứ lúc nào tôi về Trung Quốc nhập thức ăn là cá trong hồ vơi hẳn đi”(?).
Sau 2 năm nuôi cá tầm ở Việt Nam, với những rủi ro ngoài ư muốn, Kang tâm sự chưa hề thu về được ǵ trong khi tiền đầu tư bỏ ra đă khoảng 2 tỷ đồng. Kang cũng chia sẻ: “Hiện nay trong hồ nuôi của tôi chỉ c̣n khoảng 8.000 con cá tầm nhưng nếu thu hoạch được số này (khoảng tháng 4.2014) th́ cũng kéo lại được số vốn đă bỏ ra 2 năm qua”.
Chúng tôi vờ hỏi về vụ bắt giữ 4 tấn cá tầm lậu ở Lạng Sơn ngày 27.6, Kang tiết lộ: “Trước khi xảy ra vụ ông Nghiêm bị bắt giữ lô hàng 4 tấn cá tầm lậu ở Lạng Sơn, ông Vân đă chuyển khoảng 3 tấn cá tầm thương phẩm không biết lấy ở đâu về chỗ nuôi của tôi ở hồ Khe Chảo, rồi tự đổ vào bể của tôi 1 tấn, 2 tấn c̣n lại ông ấy chở đi tiêu thụ, sau đó quay về lấy nốt 1 tấn kia để tiêu thụ tiếp”. Kang cho biết sau khi xảy ra vụ bắt giữ, ông Vân có dặn Kang rằng nếu ai hỏi th́ cứ bảo cháu làm thuê cho chú và cứ nói mấy ngày qua chú Vân bán được rất nhiều cá cho khách(?)”.
“Cá tầm Trung Quốc giờ rẻ bèo!”
Trong câu chuyện, chúng tôi cũng cung cấp thêm cho Kang thông tin hiện nay các vùng nuôi cá tầm ở Việt Nam đang bị xáo trộn rất nhiều bởi các thông tin liên quan đến chất lượng con giống cá tầm, nguồn gốc con giống, rồi chuyện cá tầm nhập lậu từ Trung Quốc đang tung hoành ở Việt Nam... Nghe những câu chuyện đó, Kang nh́n chúng tôi và cười rất ẩn ư: “Ở trên Sa Pa (Lào Cai), cá tầm giống hầu như đều lấy ở Trung Quốc, nhiều người lên Sa Pa để mua cá giống tuy nhiên khi đặt số lượng và trả tiền xong th́ người bán sẽ sang Trung Quốc lấy giống và giao cho khách hàng. Ngay cả Lai Châu cũng vậy, họ lấy giống ở chỗ nào của Trung Quốc tôi đều biết hết”.
Kang bảo thêm, nhiều hộ nuôi cá tầm ở Sa Pa không biết cách chọn giống, sang Trung Quốc toàn lấy loại giống kém chất lượng. Đó là loại giống mà trứng ấp sau 5 ngày mới nở (giống loại tốt là trứng ấp sau 1 - 2 ngày đă nở ngay). Loại giống này ở Trung Quốc họ không “thèm dùng”, người Việt Nam sang mua, nhiều khi họ c̣n cho không. Loại giống đó cho dù nuôi tới 2 năm hay lâu hơn nữa th́ con cá thành phẩm cũng chỉ được 1,5 – 2 kg, không thể lớn hơn.
Theo lời Kang, cách đây 6 năm, nghề nuôi cá tầm ở Trung Quốc rất hưng thịnh, người ta chẳng cần tính toán ǵ, cứ thả con cá vào ao nuôi là có lăi, không phải nghĩ, nhà nào có nhiều tiền, nuôi nhiều th́ sẽ lăi nhiều. Thời điểm đó, người Trung Quốc ăn cá tầm nhiều như ăn cơm, uống nước hàng ngày, nhất là ở miền Bắc.
Sau một thời gian nhà nhà nuôi cá tầm, người người nuôi cá tầm, đến giai đoạn 2009 – 2010, khi thị trường bắt đầu băo ḥa, cung vượt cầu th́ nhiều gia đ́nh bắt đầu lao đao v́ trót đổ hết tiền vào loài cá này. Kang chốt câu chuyện: “Người Trung Quốc bây giờ không ăn cá tầm nữa, chỉ có một bộ phận ở Quảng Đông, đến dịp tết là người ta ăn thôi, mà họ cũng chỉ ăn cá tầm loại dưới 1kg, loại 2 – 3kg họ không ăn mà chỉ để bán cho Việt Nam và vài nước khác. Cá tầm ở Trung Quốc giờ rẻ bèo!”.
Kang đă rất cởi mở khi kể lại cho chúng tôi những “bí mật” trong nghề, tuy nhiên, những người trong cuộc như Bùi Thanh Vân - “chủ” hồ cá “80 triệu” con tầm; ông Ngọc Tiến Lệ - Chủ tịch UBND xă Long Sơn; ông Nguyễn Văn Chiến – Chủ tịch UBND phường Bồ Đề (Long Biên, Hà Nội), họ nói ǵ về câu chuyện này? Bí ẩn nằm sau con dấu đỏ xác nhận của cơ quan chức năng là ǵ? Phóng viên tiếp tục lần t́m theo những “vết dầu loang” để làm rơ sự t́nh...
TM
Đường dây “tẩy trắng” cá tầm lậu: Người Trung Quốc hé lộ bí mật
