TT - Cơn lốc ma túy quét qua nhiều làng quê nghèo ở các tỉnh phía Bắc khiến nhiều gia đ́nh bỗng dưng giàu sụ rồi cũng bỗng dưng điêu đứng. Nhà có người đi tù, người lănh án tử h́nh. Bố mẹ thi hành án, con cái bỏ nhà đi biệt xứ. Làng quê thêm nhiều căn nhà bỏ hoang, cỏ dại mọc đầy lối đi.
 |
| Ngôi nhà bỏ hoang của tử tù Nguyễn Thị Mai - Ảnh: Tâm Lụa |
Án tử: chuyện b́nh thường?
Chúng tôi t́m về xă Ngọc Vân, huyện Tân Yên, Bắc Giang. Năm 2003, cơn lốc ma túy về làng. Người dân quê đang b́nh yên cày cấy th́ nhiều người bỏ ruộng đồng đi buôn ma túy. Án tử h́nh v́ ma túy đầu tiên của làng vào năm 2003 là bị cáo Thân Nhân Bộ.
Ngồi trong ngôi nhà cấp 4, trụ sở UBND xă, anh Nguyễn Văn Thắng (phó trưởng Công an xă Ngọc Vân) nhớ lại: “Đó là phiên ṭa lưu động đầu tiên của làng vào năm 2003, cũng là án tử h́nh đầu tiên của xă. Phiên ṭa được mở tại UBND xă Ngọc Vân, người dân đi xem xét xử đứng chật quanh ủy ban này. Loa phát thanh ra rả suốt cả ngày. Thân Nhân Bộ bị tử h́nh, các bị cáo khác chung vụ án bị xử phạt tù từ 20 năm đến chung thân. Người ta nói án tử có tác dụng răn đe, nhưng sau án tử của Thân Nhân Bộ không mấy người làng thấy sợ hăi. Họ vẫn đua nhau buôn bán, vận chuyển ma túy nhưng làm kín đáo hơn”.
Dưới ma lực của đồng tiền, người dân nhanh chóng quên đi án tử h́nh của Thân Nhân Bộ. Họ không biết sợ, thế là thêm nhiều người bị bắt v́ tội vận chuyển ma túy. Xă Ngọc Vân có thêm nhiều án tử tiếp theo v́ ma túy như của Nguyễn Văn Hanh, Nguyễn Thị Mai... Thống kê của Công an xă Ngọc Vân cho thấy toàn xă có 160 người đang thi hành án tù v́ buôn ma túy, bảy người bị kết án tử h́nh. Riêng năm 2004 có tới 34 vụ bị bắt.
“Bị bắt hay tử h́nh ở xă này là b́nh thường rồi! Mỗi lần chúng tôi phối hợp với công an tỉnh đi bắt người buôn ma túy, người dân đứng ngó nghiêng một chút rồi ai nhanh chóng về nhà nấy. Họ cũng chẳng mấy quan tâm, bận ḷng đâu” - anh Thắng vừa lật giở sổ thống kê tên các đối tượng bị bắt, bị tử h́nh v́ ma túy, vừa nói.
Ngôi nhà của Thân Nhân Bộ bỏ hoang, cây cối, cỏ dại mọc đầy lối đi. Ngôi nhà ấy được xây cách đây đă lâu, rất rộng lớn và kiên cố. Sau khi Thân Nhân Bộ thi hành án tử h́nh, lần lượt vợ của Thân Nhân Bộ là Đỗ Thị Dĩnh lănh án 20 năm tù, con trai đầu Thân Nhân Dương cũng lănh án 15 năm tù cùng v́ tội buôn ma túy. Chồng bị bắt, vợ của Dương ôm con về nhà ngoại. Con gái của Thân Nhân Bộ là Thân Thị Diện cũng bỏ quê đi biệt tăm không thấy về. Ngôi nhà rộng càng thêm âm u, lạnh lẽo. Bàn thờ Thân Nhân Bộ bỏ trống, anh em họ nhớ ngày giỗ th́ đến thắp cho nén nhang.
“C̣n ǵ nữa đâu, tan nát hết rồi...” - chị dâu của Thân Nhân Bộ vừa nói vừa hướng mắt về phía căn nhà bỏ trống ấy. Án tử của Thân Nhân Bộ không có tác dụng răn đe với người dân Ngọc Vân, càng không có tác dụng răn đe với thân nhân gia đ́nh nhà Bộ. Bằng chứng là anh em của nhà Bộ, những người trực tiếp chứng kiến nỗi đau, sự mất mát của án tử h́nh mang lại, không hề sợ hăi mà c̣n lún sâu vào con đường tội lỗi. Ngoài vợ và con của Bộ đang thi hành án v́ ma túy th́ anh em họ nhà Bộ c̣n bảy người tiếp tục lănh án v́ ma túy như Vũ Đ́nh Trọng (20 năm tù), Thân Nhân Chuyên (20 năm tù)...
Cách nhà của Bộ không xa là ngôi nhà của Nguyễn Thị Mai, đă thi hành án tử h́nh năm 2005. Sau khi vợ mất, chồng của Mai là Nguyễn Văn Trung cũng bị bắt v́ buôn ma túy, đang thi hành án tù 15 năm. Người làng Ngọc Vân bảo hai con của Mai học rất giỏi, đă vào đại học nhưng không ai biết giờ hai cháu đang ở đâu, cũng không thấy về quê. Nhà Mai bỏ hoang, cánh cổng sắt luôn đóng kín, đứng ngoài nh́n vào chỉ thấy cỏ dại rậm rịt.
 |
| “Ḿnh không biết nói sao với các cháu về bố mẹ chúng” - Vàng A Pó, người con trai của ông bà Chía, nói - Ảnh: Hoàng Điệp |
Án tử và 11 đứa trẻ...
Trong cái nắng oi ả giữa mùa hè cùng gió Lào thổi ràn rạt, căn nhà gỗ làm theo kiểu truyền thống của người Mông dường như ngột ngạt hơn khi người con dâu của ông Vàng A Chía (bản Na Ư, huyện Điện Biên) đang rán chảo mỡ lợn to tướng. Cạnh chị là sáu, bảy đứa trẻ nhỏ bu quanh. Ông Chía, người già của nhà, ngồi xổm bên bếp lửa tiếp khách.
“Ḿnh buồn lắm chứ, người Mông ḿnh có câu buồn quá th́ chết đi nhưng ḿnh không chết được. Ḿnh chết ai nuôi 11 đứa cháu nhỏ, ai đi nương, ai đi đào cái củ về cho chúng nó ăn. Thế là ḿnh phải sống”. Ông Chía nói thế khi nhắc đến án tử h́nh của con trai thứ hai Vàng A Say và án tù của ba con trai khác v́ ma túy. Bốn đứa con, đứa vào tù, đứa bị xử bắn để lại cho ông một đàn cháu nhỏ. “Ḿnh không biết chúng nó buôn ma túy, vẫn khuyên bảo chúng nó đấy, nhưng đến lúc công an bắt đi rồi ḿnh mới biết. Biết rồi th́ làm ǵ được nữa. Muộn quá rồi. Chúng nó lớn, tự quyết lấy việc của chúng nó, ḿnh yếu rồi không bám theo chúng để khuyên bảo được nữa”.
Nói đến đây, từ hốc mắt khô héo của người già chảy ra những giọt nước mắt. Lũ trẻ nhỏ nép dựa vào những cột góc nhà, mắt lấm lét nh́n khách rồi lại nh́n ông nội.
Căn nhà truyền thống của ông Chía hẳn đă từng rất vui vẻ. Đó là một căn nhà to với nhiều ngăn, cho nhiều gia đ́nh có thể ở chung được. Giờ chỉ c̣n nhà, đồ đạc chẳng c̣n ǵ.
Khi chúng tôi đến, vợ ông Chía vừa đi nương về. Đôi tay bà lấm lem v́ bẻ một cây rừng đă bị đốt làm gậy ḍ đường. Bà ngồi bệt dưới thềm. 90 tuổi, mái tóc bà bạc trắng, hằng ngày vẫn phải đi nương kiếm cơm nuôi cháu. Tai bà đă lăng, mắt đă yếu. Bà không nghe và nói rơ được tiếng Kinh. “Đi hết rồi”- bà chỉ nói được như thế rồi lặng thinh. Đôi mắt người già khô khốc.
11 đứa cháu th́ chỉ mấy đứa bé được đi học, c̣n lại đều phải nghỉ sớm để đi nương với ông bà nuôi em nhỏ. Khi con trai đứa bị tử h́nh, đứa đi tù th́ các con dâu ông Chía cũng bỏ đi hết. Trong ṿng bảy năm, bốn đứa con dâu để lại 11 đứa cháu, đứa nhỏ nhất khi mẹ bỏ đi mới 9 tháng tuổi. Bà nội, ông nội vừa làm cha mẹ, vừa dạy dỗ, bảo ban các cháu. “Vất vả lắm, khổ lắm nhưng ḿnh không thể chết được. Phải sống để trồng cái bắp, đào cái củ cho chúng nó ăn” - ông Chía nói.
C̣n Vàng A Pó, đứa con trai duy nhất c̣n sống với ông Chía, bảo: “Lâu lâu lũ trẻ lại hỏi bố mẹ chúng đâu rồi, tôi không biết nói sao”.
Tôi nhớ lời những cán bộ tại đồn biên pḥng nói cửa khẩu Tây Trang, Na Ư là điểm nóng nhất về ma túy của tỉnh Điện Biên. Ở đây phần lớn gia đ́nh đều có người dính vào ma túy. Người ta không thể nhớ hết tên và thống kê hết số người bị bắt và tử h́nh v́ ma túy.
TÂM LỤA - HOÀNG ĐIỆP
Tuoitre
Làng... tử h́nh
