NƠI ĐƯỜNG ĐỜI GẶP GỠ

[troopy]

Làng tôi ngày trước có chị Zinaida. Ôi thôi, cái người đàn bà ấy, để tôi kể cho mà nghe! Người đâu mà cao lớn, vai rộng bè bè. Mỗi lần chị đứng giữa sân gọi bò: "Zorka, mau vào chuồng ngay!" là chó tận cuối làng cũng phải dựng tai sủa hùa theo. Chị làm nghề vắt sữa, mấy cái bình thiếc nặng trịch mà chị xách nhẹ hều như thể nhồi bông bên trong vậy.



Cánh đàn ông trong làng ai cũng nể sợ chị Zina. Mà không sợ sao được? Cái lưỡi chị sắc như lưỡi rìu. Hễ chuyện gì không vừa ý là chị "tặng" cho một câu, khiến anh chàng tội nghiệp kia có khi phải lảng mắt đi chỗ khác cả tuần trời. Dân làng cứ kháo nhau: "Cái nhà cô Zina ấy à, lừng lững như cái xe tăng, chẳng gã đàn ông nào chịu thấu đâu. Rồi cũng cô độc mà chết trong cái nhà to đùng đó thôi."
Thế nhưng, tôi lại biết một Zina rất khác. Cứ tầm tối mịt, khi chẳng còn ai qua lại, chị lại tìm đến trạm xá của tôi. Chị ngồi xuống đúng cái ghế này đây, buông thõng đôi vai rộng, tay cứ vân vê vặn vẹo mép khăn choàng.
— Chị Semyonovna à, — chị nói khẽ lắm, giọng khác hẳn ngày thường. — Cho tôi xin tí thuốc gì đó với. Đầu tôi đau như búa bổ, không chịu nổi nữa.
Mà mắt chị thì cứ rân rấn nước, đôi môi run rẩy. Tôi nhỏ cho chị vài giọt thuốc an thần, rót thêm cốc nước đầy. Chị uống xong, thở dài một hơi nặng nhọc như vừa dọn xong cả xe củi, rồi lại lầm lũi đi về ngôi nhà trống trải của mình. Các bạn biết không, đáng sợ lắm chứ — khi bạn mạnh mẽ, khi bạn gánh vác mọi thứ trên vai mà chẳng có một ai để tựa vào. Cái vẻ ngang tàng, cái giọng oang oang ấy... thực ra đều là lớp vỏ bọc cho nỗi sợ. Sợ người ta cười nhạo, sợ người ta nhìn thấu vẻ yếu đuối và cô đơn bên trong mình.
Mọi chuyện xảy ra vào ngày lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống. Ở vùng Zarechye chúng tôi có tục lệ: mọi người kê bàn ra ngay giữa phố, dưới những tán liễu già. Trải khăn bàn lên, ai có món gì thì mang ra góp nấy. Mùi thức ăn thơm nức cả đầu óc: nào là bánh nhân bắp cải, khoai tây rắc thì là, dưa chuột muối giòn tan.
Hôm đó Zina diện lắm. Chị mặc chiếc váy vải chéo in hoa nhí. Chị ngồi vào bàn, mỉm cười, cố gắng hòa nhập với mọi người.
Ngồi đối diện chị là gã Mitka "Lé". Cái thứ đàn ông chẳng ra gì, người thì gầy nhom nhưng lại khoái xỉa xói nỗi đau của người khác, nhất là khi có tí rượu vào. Sau khi nốc vài chén, mắt gã bắt đầu lờ đờ. Gã nhìn Zina, nhếch mép cười khẩy rồi gào lên cho cả phố cùng nghe:
— Ê, Zinka! Nhìn cô cũng mướt đấy, mỗi tội khổ thân, cái làng này chẳng kiếm đâu ra gã nào trị được cô. Cái hạng hộ pháp như cô chắc phải lên rừng dắt gấu về làm chồng mới xứng đôi vừa lứa!
Không gian bỗng chốc im phăng phắc. Tiếng đàn accordion đằng xa réo lên một nốt rồi tắt lịm. Mặt Zina tái mét đi, đến mức những vết tàn nhang trên mũi hiện rõ mồn một. Đôi tay đặt trên gối nắm chặt thành nắm đấm. Tôi nhìn thấy cằm chị run bần bật. Tôi thầm nghĩ: "Thôi chết, chắc chị ấy sắp nhảy bổ vào tát cho gã Mitka một trận, hoặc là sẽ bật khóc rồi chạy biến đi mất."
Nhưng bất thình lình, một tiếng ghế rít lên. Anh Grigory của chúng tôi đứng dậy.
Grisha (tên thân mật của Grigory) là thợ máy ở trạm xe. Anh khéo tay lắm, sắt thép vụn vào tay anh cũng sống lại hết. Chỉ có điều số phận chẳng ưu ái anh. Mười năm trước, một cái cây đổ đè sập chân anh khi đang khai thác gỗ. Chân bị dập nát, bác sĩ cứu được là một phép màu. Từ đó, Grisha đi khập khiễng, người cứ nghiêng hẳn sang bên trái. Anh thấp người, gân guốc, lúc nào cũng lấm lem dầu mỡ và cực kỳ ít nói. Anh sống một mình, luôn mặc cảm vì sự tàn tật của mình.
Grisha đứng đó, trụ vững bằng chiếc chân lành lặn, nhìn Mitka bằng ánh mắt khiến nụ cười trên mặt gã chợt tắt ngấm.
— Này, xin lỗi Zinaida mau, — Grisha nói khẽ. Nhưng trong cái sự tĩnh lặng đó có một uy lực đanh thép khiến tôi cũng thấy lạnh sống lưng.
— Kìa, anh Grisha... sao thế? — Mitka lí nhí, cố cười xòa. — Tôi chỉ đùa tí thôi mà...
— Tôi bảo là, xin lỗi mau. — Grisha bước tới một bước, nặng nề nhấn xuống chiếc chân đau. Cơ hàm anh bạnh ra, nắm đấm siết chặt. — Thêm một lời xúc phạm cô ấy nữa, thì chính tay tôi sẽ dìm cái thằng ba hoa như anh xuống đất, chẳng con gấu nào cứu nổi đâu. Nghe rõ chưa?
Mitka nuốt nước bọt ực một cái, mắt láo liên.
— Xin lỗi nhé, Zina, — gã lầm bầm trong cổ họng rồi len lén chuồn khỏi bàn, biến mất vào con hẻm nhỏ.
Grisha quay sang nhìn Zina. Anh nhìn chị từ dưới lên, nhưng ánh mắt ấy tràn đầy sự trân trọng, như thể chị không phải là một người đàn bà lực lưỡng, mà là một bình hoa pha lê dễ vỡ. Anh khẽ gật đầu chào chị rồi lầm lũi đi về phía nhà mình.
Lúc đó Zina suýt thì khóc trước mặt bao người. Chị chỉ kịp lấy tay che mặt trong tích tắc, hít một hơi thật sâu rồi cũng lặng lẽ rời đi.
Kể từ ngày đó, mọi thứ bắt đầu xoay chuyển. Một buổi tối, tôi nhìn qua cửa sổ trạm xá, thấy Grisha đi ngang qua sân nhà Zina. Anh đi chậm lắm, kiểu như tình cờ thôi. Còn Zina thì đang đứng tựa cổng cắn hạt hướng dương. Hai bên lời ra tiếng vào, rồi bắt đầu dính lấy nhau. Tôi dần để ý thấy: khi thì Grisha giúp chị việc vặt trong nhà, khi thì chị lại để lại một bọc bánh nướng trên ghế dài cho anh.
Đó là một cặp đôi kỳ lạ. Chị thì cao lớn, uy nghi, giọng nói sang sảng. Anh thì nhỏ bé, khập khiễng, lầm lì. Những bà hàng xóm rảnh rỗi như mụ Verka hay bà Lyusya ban đầu còn độc mồm độc miệng bảo: "Đúng là hai kẻ tội nghiệp tìm thấy nhau". Nhưng rồi họ cũng phải im lặng. Vì trong tình bạn của hai người không có gì để cười cợt cả. Nó chứa đựng bao nhiêu sự kính trọng và quan tâm thầm lặng.
Đến mùa thu, những trận mưa rào đổ xuống làm mái kho nhà Zina bị dột. Dột nặng đến mức cỏ khô bắt đầu mục nát. Zina khỏe thật đấy, nhưng một mình leo lên mái nhà thì quá nguy hiểm. Grisha đến xem, nhìn những tấm tôn hỏng rồi thở dài. Với cái chân đau, anh không thể nhảy nhót trên mái nhà được.
— Đừng lo, Zinaida, — anh nói. — Để mai tôi gọi thằng bạn nối khố. Nó ở làng Olkhovka, thạo việc lắm, nó sẽ giúp.
Ngày hôm sau, anh Matvey đánh chiếc xe UAZ cũ kỹ đến. Matvey hoàn toàn trái ngược với Grisha. Anh cao lớn, đậm người, mái tóc nâu đã điểm hoa râm. Anh vốn là người góa vợ.
Hai người đàn ông bắt tay vào việc. Matvey leo lên mái dỡ tôn cũ, Grisha ở dưới đưa đinh và đo ván. Tiếng búa gõ vang cả một vùng.
Còn Zina... trời đất ơi, Zina của chúng tôi thay đổi đến không nhận ra! Chị mặc chiếc tạp dề trắng tinh khôi, tóc búi gọn dưới khăn quàng. Từ gian bếp mùa hè, những mùi hương tỏa ra khiến tôi ngồi trong trạm xá mà cũng ứa nước miếng. Chị nấu nồi súp củ cải đỏ hầm xương thơm lừng, nướng bánh bao tỏi, rồi cả thịt mỡ muối, dưa chuột bao tử.
Matvey leo xuống, rửa mặt bên bồn, dùng chiếc khăn vải lanh lau mặt rồi cứ thế nhìn Zina không chớp mắt. Còn chị thì lăng xăng bên bàn ăn, sắp xếp bát đĩa, đôi gò má đỏ ửng lên một vẻ dịu dàng khó tả.
Lúc ngồi vào bàn ăn, Zina đưa bát cho Matvey, anh bất chợt nắm lấy tay chị. Rất khẽ khàng, ngay cổ tay.
— Cảm ơn cô nhé, bà chủ nhà, — Matvey nói bằng chất giọng trầm ấm. — Lâu lắm rồi tôi mới cảm nhận được hơi ấm của một gia đình như thế này.
Zina sững sờ. Chị hạ mắt xuống, đôi vai thả lỏng, cái vẻ gồng mình bấy lâu nay tan biến mất. Chị chợt nhận ra rằng trước mặt mình là một người đàn ông không hề sợ hãi chị, một người đã nhìn thấu cái bản chất phụ nữ bên trong chị.
Họ mất hai ngày để lợp xong mái nhà. Và hai ngày đó Matvey đều lặn lội từ Olkhovka sang. Rồi sau đó, dù nhà không dột nữa, anh vẫn ghé thăm thường xuyên... Đến mùa đông, họ tổ chức một đám cưới nhỏ. Một bữa tiệc ấm cúng, không cần đàn hát vang trời. Matvey dọn đến sống cùng Zina trong ngôi nhà lớn, họ cùng nhau quán xuyến việc đồng áng. Zina rạng rỡ đến mức ai nhìn cũng phải trầm trồ. Giọng nói oang oang của chị trở nên mềm mại, ngọt ngào như hát. Chị đi dạo trong làng, khoác tay Matvey, người cứ như tỏa sáng từ bên trong.
Tưởng chừng câu chuyện kết thúc ở đó, nhưng không...
Mùa hè sang, trời nóng hầm hập, ruồi nhặng bay văng vẳng. Tôi đang ngồi trong trạm xá ghi chép sổ sách. Trong phòng nồng nặc mùi thuốc — nào là Corvalol, nào là cồn i-ốt. Bỗng cánh cổng kêu kẽo kẹt.
Zina xồng xộc chạy vào. Mắt chị sáng rực, má đỏ bừng, tay dắt theo một người phụ nữ. Người đó nhỏ nhắn, gầy gò, tóc sáng màu búi gọn, đôi mắt sợ sệt như con chim nhỏ vừa bị bắt.
— Semyonovna, cứu tôi với! — Zina thì thầm, mắt lấm lét nhìn ra cửa.
— Trời đất, Zina, có chuyện gì thế? Sắp đẻ à? — Tôi phát hoảng.
— Phỉ phui cái mồm chị! — Chị xua tay. — Đây là Taisiya, em chồng tôi, em ruột của anh Matvey đấy. Cô ấy từ thành phố về nghỉ hè thăm anh trai. Hiền như đất, lại khéo tay vô cùng.
Taisiya đứng đó, lúng túng vân vê vạt khăn.
— Thế hai người đến đây làm gì? Cô ấy ốm à? — Tôi hỏi.
— Khỏe re à! — Zina cúi xuống gần tôi, tỏa ra mùi sữa tươi và cỏ khô. — Semyonovna thân mến ơi. Chị giữ cô ấy ở đây một lát đi. Bắt cô ấy quấn băng gạc hay lau chai lọ gì cũng được! Lát nữa thằng Grisha sẽ chạy đến đây đấy. Nó vừa mới cắt vào tay ở trạm xe, chảy máu nhiều lắm. Tôi quấn tạm cho nó cái giẻ rồi đuổi nó sang đây. Còn tôi thì lôi con Taya này đi tắt qua vườn để đến trước!
Tôi kéo kính xuống mũi, nhìn Zina bằng ánh mắt trách móc. "Lại làm bà mai rồi đây," tôi nghĩ bụng. Nhưng nhìn sang Taisiya, quả thật cô ấy rất ưa nhìn, đôi mắt hiền lành, đôi bàn tay thon thả, điềm đạm.
— Được rồi, — tôi nói. — Hai người cứ ở lại. Dù cái trạm xá này không phải nơi hẹn hò, nhưng thôi được rồi. Taya này, ngồi xuống bàn đi, giúp tôi cắt gạc thành miếng nhỏ nhé. Tay cô trông khéo lắm.
Vừa mới ổn định chỗ ngồi thì cửa bật mở. Grisha đứng đó. Mặt xám xịt vì đau, mồ hôi nhễ nhại trên trán, tay phải giữ chặt tay trái, cái giẻ quấn quanh đã thấm đẫm máu.
— Semyonovna... — anh thở dốc. — Cứu với, tôi bị cắt vào ngón tay.
Tôi bật dậy, vớ lấy kéo.
— Ngồi xuống, Grisha, ngồi xuống mau!
Còn Zina, cái đồ láu cá ấy, lách qua cửa biến mất dạng từ lúc nào.
Grisha ngồi phịch xuống ghế, tôi dùng kéo cắt bỏ lớp giẻ. Nhìn qua là biết ngay: vết này phải khâu rồi, may mà chưa chạm đến xương.
— Nào, Grisha, ngồi yên đấy, — tôi ra lệnh dứt khoát. — Taya, lại đây giúp tôi một tay!
— Cô đứng bên kia đi, — tôi bảo cô ấy. — Giữ chặt lấy cánh tay anh ấy, chỗ trên khuỷu tay này này, giữ cho chắc để anh ấy khỏi giật mình khi tôi rửa vết thương. Rồi tìm chuyện gì nói cho anh ấy đừng nhìn vào vết máu.
Taisiya đứng trước mặt Grisha. Cô dùng đôi bàn tay nhỏ nhắn, trắng trẻo của mình ôm lấy cánh tay vạm vỡ của anh. Cánh tay của Grisha thì đen nhẻm, ám mùi dầu mỡ, cơ bắp căng cứng vì đau. Sự tương phản ấy khiến tim tôi thắt lại.
Tôi cúi xuống vết thương, đổ nước rửa, Grisha nghiến chặt răng, cơ mặt giật liên hồi. Taisiya thì cúi xuống rất gần anh. Cô tỏa ra mùi hương thanh khiết của xà phòng dâu tây. Một tia nắng từ cửa sổ chiếu thẳng vào mái tóc sáng màu của cô.
— Chịu khó một chút anh nhé, chịu khó một chút thôi, — Taisiya nói bằng giọng thủ thỉ như tiếng suối chảy, ngón tay cái khẽ vuốt ve cánh tay cứng cáp của anh. — Semyonovna làm xong ngay bây giờ thôi là sẽ đỡ đau. Anh hít thở sâu vào. Đau lắm không anh?
Grisha ngồi im phăng phắc. Hình như anh quên sạch cả đau đớn rồi. Anh nhìn cô không chớp mắt. Miệng hơi há ra, ngây người đi. Tôi nhìn từ dưới lên nên thấy rõ: anh chẳng thèm nhìn vào đống dụng cụ của tôi, anh chỉ nhìn chằm chằm vào mặt cô, vào hàng mi đang rủ xuống của cô.
— Kh... không... — Grisha thốt lên bằng giọng khàn đặc. — Không đau chút nào. Tay cô... nhẹ nhàng quá.
Mặt Taisiya đỏ bừng lên, cô ngước mắt nhìn anh. Ánh mắt họ chạm nhau. Một sự im lặng kỳ lạ bao trùm căn phòng. Và tôi, cái bà già này, hiểu ngay là "xong" rồi. Grisha của chúng tôi đã tìm thấy hạnh phúc của mình rồi. Ngay tại đây, giữa mùi i-ốt và xà phòng dâu tây.
Chúng tôi khâu và băng bó xong xuôi. Grisha đứng dậy, lúng túng chà chân xuống đất.
— Cô... à... — gã đàn ông bối rối. — Taisiya đúng không? Cô ở lại đây lâu không?
— Em ở đến hết mùa hè ạ, — Taisiya mỉm cười, vân vê gấu áo.
— Thế... tối nay để tôi dẫn cô đi xem sông nhé? Đang mùa hoa súng nở đẹp lắm...
Taya khẽ gật đầu. Grisha quay người đi ra cửa. Và các bạn biết không, lúc đó anh dường như quên béng cái chân khập khiễng của mình. Anh đi hiên ngang, vai ưỡn thẳng.
Đám cưới của họ diễn ra vào mùa thu, khi táo đã chín rộ. Bàn tiệc được bày ngay trong sân nhà Zina và Matvey, dưới gốc cây táo già. Những chiếc lá vàng rơi trên khăn trải bàn, tiếng đàn accordion vang lên, các bà các chị hát hò rôm rả. Grisha mặc bộ vest mới, phẳng phiu, mặt mày sáng bừng như cái ấm samovar vừa được đánh bóng. Bên cạnh anh, Taisiya trong chiếc váy lụa sáng màu, nhìn anh như thể anh là người đẹp nhất, quan trọng nhất trên đời. Và quả thực, với cô, anh chính là người như thế.
Grisha tiến đến bên Zina, ôm lấy đôi vai hộ pháp của chị.
— Zinaida à, — anh nói, giọng run run. — Sao mà cô giỏi thế? Sao cô biết là chính cô ấy là người mà cái thằng thọt ngớ ngẩn như tôi cần?
Zina nở nụ cười rạng rỡ và nhân hậu. Chị nắm lấy bàn tay thô ráp của anh trong đôi tay mình.
— Ơ kìa Grisha, — chị đáp dịu dàng. — Anh chính là người mở đường đến hạnh phúc cho tôi mà. Anh dẫn Matvey tới. Anh đã đứng ra bảo vệ tôi trước mặt gã Mitka mà không hề sợ hãi. Còn tôi, tôi nhìn thấy nỗi khổ của anh bằng chính trái tim mình. Chẳng lẽ tôi lại không trả lại ơn cho anh sao? Lòng tốt mà, anh Grisha, nó luôn đi theo một vòng tròn.
Tôi đứng từ xa quan sát họ, nhấp chén trà, nước mắt cứ thế chảy dọc theo những nếp nhăn trên mặt. Hóa ra là vậy đấy, các bạn ạ... Chúng ta cứ tự đeo lên mình những lớp giáp nặng nề, cứ xa lánh nhau, trốn chạy sau vẻ cộc cằn hay sự im lặng. Vì chúng ta sợ người ta sẽ nhổ vào tâm hồn mình.
Nhưng phương thuốc cho nỗi đau này thực ra đơn giản lắm, chẳng hiệu thuốc nào bán đâu. Chỉ cần một người không hèn nhát đứng ra nói đỡ cho bạn khi mọi người cười nhạo. Và một người khác không nề hà nắm lấy bàn tay lấm lem công việc của bạn trong đôi bàn tay trắng trẻo của họ, để giúp bạn vượt qua cơn đau. Và chẳng quan trọng cơn đau đó ở trên thân thể hay sâu thẳm trong tâm hồn.
Vậy nên, hãy thử ngẫm xem cái gì mạnh hơn — nỗi sợ bị người đời phán xét, hay là một hành động tử tế duy nhất được trao đi theo vòng tròn.

VietBF@sưu tập