Trong cái lạnh của xứ sở Kim Chi, có một người đàn ông 56 tuổi tên là Sae Joon Park thường tìm đến căn cứ quân sự Camp Humphreys để tìm lại chút dư vị của quá khứ. Ngồi trong một cửa hàng bánh pancake, xung quanh là những người lính mặc quân phục nói tiếng Anh, Park có cảm giác như mình đang ở nhà. Nhưng sự thật nghiệt ngã là nhà của ông – nơi ông đã sống 49 năm cuộc đời – đang cách xa hàng vạn dặm bên kia đại dương.

Park không về Hàn Quốc để "vinh quy bái tổ". Ông là một trong số những cựu binh không có quốc tịch Mỹ đã phải tự trục xuất hoặc bị tống khứ khỏi Hoa Kỳ dưới làn sóng siết chặt nhập cư gắt gao của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Thật đúng là: "Lên voi xuống chó mấy hồi", từ một người hùng chiến trận được vinh danh, nay ông trở thành kẻ không chốn dung thân trên chính mảnh đất mình từng thề hy sinh tính mạng để bảo vệ.
Một đời binh nghiệp đổi lấy tấm huân chương đẫm máu
Hành trình của Sae Joon Park bắt đầu từ năm 7 tuổi khi ông một mình từ Hàn Quốc sang Miami để đoàn tụ với mẹ. Những năm tháng tuổi thơ ở Mỹ là chuỗi ngày đầy thử thách với một đứa trẻ châu Á duy nhất trong trường, nơi Park thường xuyên phải dùng nắm đấm để tự vệ. Năm 1989, nghe theo lời khuyên của người bác vốn là một Đại tá thủy quân lục chiến Hàn Quốc, Park lên đường nhập ngũ với khát khao tìm thấy hướng đi cho cuộc đời.
Ông được điều động đến Panama ngay trước thềm chiến dịch "Operation Just Cause" – một trong những chiến dịch đổ bộ lớn nhất của Mỹ kể từ sau chiến tranh Việt Nam. Tại đây, trong một nhiệm vụ đột kích vào dinh thự của một người phụ nữ được cho là "phù thủy" của nhà độc tài Manuel Noriega, Park đã đối mặt với tử thần. Giữa những căn phòng chứa đầy cocaine và các lọ đựng bộ phận cơ thể người, một cuộc đấu súng ác liệt nổ ra.
Park bị trúng hai phát đạn vào cột sống và thắt lưng. Ông gục xuống, hơi thở thoi thóp nhưng vẫn kiên cường giành giật sự sống. Với chiến công và thương tật đó, ông đã được trao tặng huân chương Purple Heart (Trái tim Tím) – phần thưởng dành cho những binh sĩ bị thương hoặc hy sinh trong chiến đấu. Thế nhưng, "Cứu vật vật trả ơn, cứu nhân nhân trả oán", tấm huân chương ấy sau này dường như không đủ sức nặng để giữ ông lại với đất nước Hoa Kỳ.
Góc khuất sau chiến tranh: Nỗi đau mang tên PTSD
Rời quân ngũ ở tuổi đôi mươi, Park mang theo những vết sẹo không chỉ trên da thịt mà còn trong tâm hồn. Hội chứng hậu chấn tâm lý (PTSD) bắt đầu bủa vây ông bằng những cơn ác mộng và sự hoảng loạn trước mọi tiếng động lớn. Ở đầu thập niên 90, nhận thức về PTSD còn hạn chế, Park không biết tìm sự trợ giúp ở đâu.
Để xoa dịu nỗi đau, ông tìm đến ma túy – một con đường sai lầm mà nhiều cựu binh Mỹ thường vấp phải. Theo thống kê, cựu binh mắc PTSD có khả năng lạm dụng chất gây nghiện cao gấp ba lần người bình thường. Những sai lầm nối tiếp sai lầm: kết hôn, ly hôn, rồi bị bắt vì tàng trữ ma túy năm 2007. Trong cơn hoảng loạn vì sợ vi phạm lệnh quản chế, ông đã bỏ trốn khỏi New York để về Hawaii với gia đình – một hành động mà theo luật nhập cư Mỹ bị xếp vào tội "tẩu tán bảo lãnh" (bail jumping), một trọng tội nghiêm trọng (aggravated felony).
"Gông xiềng" chờ sẵn tại cuộc hẹn định kỳ
Mặc dù sau đó đã ra đầu thú và thụ án, nhưng hồ sơ của Park đã lọt vào tầm ngắm của cơ quan thực thi di trú. Năm 2010, một thẩm phán đã ra lệnh trục xuất ông. Nhờ tư cách là cựu binh nhận huân chương Purple Heart, Park từng được hoãn thi hành lệnh trục xuất và chung sống hòa bình với cộng đồng suốt 15 năm, làm việc và đóng thuế hợp pháp.
Thế nhưng, dưới chính quyền của Tổng thống Donald Trump, "Gió đã đổi chiều". Trong một buổi trình diện định kỳ vào tháng 6 năm ngoái, các nhân viên thực thi di trú (ICE) đã bất ngờ đe dọa bắt giữ và còng tay Park ngay tại chỗ. Luật sư của ông cho biết, các trường hợp vốn được nương tay trước đây nay trở thành ưu tiên hàng đầu của các chiến dịch truy quét. Để tránh việc bị giam giữ vô thời hạn, Park buộc phải chấp nhận đeo vòng đeo chân điện tử và tự rời khỏi nước Mỹ trong vòng 3 tuần.
Sau 49 năm sống trên đất Mỹ, Park thu dọn cả cuộc đời vào hai chiếc vali và một túi đựng gậy golf, lên chuyến bay một chiều về Seoul – nơi ông không còn ai thân thích, không biết đọc, biết viết tiếng Hàn và chỉ có thể nói những câu giao tiếp bập bẹ.
Cuộc chiến pháp lý và hy vọng mong manh ngày trở về
Vụ việc của Park đã gây chấn động dư luận và được đưa ra chất vấn tại Quốc hội Mỹ. Trong khi Bộ An ninh Nội địa (DHS) kiên quyết bảo vệ quyết định trục xuất dựa trên hồ sơ tiền án của ông, nhiều nghị sĩ và luật sư lại cho rằng việc đối xử với một người hùng chiến tranh như vậy là thiếu công bằng. Họ lập luận rằng quân đội Mỹ không nên "Vắt chanh bỏ vỏ".
Hiện tại, con đường trở về của Park vô cùng mịt mù với "ba ngọn núi" phải vượt qua:
Xin lệnh ân xá từ Thống đốc bang New York cho những tội danh cũ.
Yêu cầu công tố viên giảm nhẹ tội danh để mở lại vụ án di trú.
Trải qua quy trình xin visa vô cùng chậm chạp và phức tạp từ nước ngoài.
Các chuyên gia pháp lý nhận định khả năng thành công là rất thấp và có thể mất nhiều năm trời. Trong khi đó, tại Busan, Park vẫn sống mòn mỏi trong nỗi nhớ con và sự dày vò của những cơn ác mộng chiến tranh. Ông không dám nói thật với người mẹ 86 tuổi đang bị mất trí nhớ của mình rằng ông đã bị trục xuất. Mỗi khi bà hỏi tại sao ông lại ở Hàn Quốc, ông chỉ biết im lặng. Có lẽ với Park lúc này, "Nhà không phải là nơi ta sinh ra, mà là nơi ta sẵn sàng nằm xuống", nhưng nơi ông muốn nằm xuống lại đang khép chặt cánh cửa với ông.