Phát hiện hiện vệt dầu loang lớn ngoài khơi đảo Kharg: hệ thống dầu mỏ Iran rơi vào nguy hiểm?

[troopy]

Trong khi ảnh vệ tinh phát hiện một vệt dầu loang rộng hàng chục km² nđang lan rộng tại Vịnh Ba Tư thì có nhận định rằng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ có khả năng đã đẩy hệ thống dầu mỏ của Iran vào trạng thái nguy hiểm.


Ảnh vệ tinh chụp đảo Kharg của Iran ngày 25/2/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Báo The New York Times ngày 8/5 dẫn ước tính của Orbital EOS, một dịch vụ giám sát tràn dầu toàn cầu, cho biết vệt dầu dường như xuất hiện ngoài khơi bờ Tây của đảo Kharg và tính đến ngày 7/5 đã lan rộng trên diện tích hơn 20 dặm vuông, tương đương khoảng 52 km².

Orbital EOS cho biết có thể hơn 3.000 thùng dầu đã bị tràn ra ngoài. Nguyên nhân chính xác của vụ tràn dầu hiện vẫn chưa rõ.

Vệt dầu loang trôi về phía vùng biển Saudi Arabia

Theo báo The New York Times, tính đến giữa trưa 7/5, vệt dầu dường như đang lan dần về phía Nam, hướng tới vùng biển của Saudi Arabia.

Truyền thông nhà nước Iran chưa đưa tin về vụ dầu loang này, trong khi Bộ Ngoại giao Iran chưa lập tức phản hồi yêu cầu bình luận từ The New York Times.

Đảo Kharg là trung tâm của ngành xuất khẩu dầu mỏ Iran và là một phần then chốt của nền kinh tế nước này. Trên đảo có cảng dầu lớn nhất Iran, cùng hệ thống đường ống dẫn dầu, bể chứa và cơ sở hạ tầng liên quan.

Hòn đảo nằm ở Vịnh Ba Tư, phía Bắc eo biển Hormuz hẹp nhưng có tầm quan trọng chiến lược.

Cơ sở hạ tầng dầu mỏ chịu áp lực lớn

The New York Times cho biết vụ tràn dầu làm dấy lên lo ngại về tình trạng của cơ sở hạ tầng dầu mỏ Iran, vốn đang chịu áp lực trong thời gian Mỹ áp đặt phong tỏa hải quân.

Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 9/5, Iran phần lớn đã đóng eo biển Hormuz vào thời điểm bắt đầu xung đột với Mỹ và Israel hôm 28/2.

Sau đó, Mỹ áp đặt phong tỏa đối với các cảng của Iran, khiến nhiều tàu chở dầu bị mắc kẹt trong khu vực.

Theo báo cáo, chính phủ Iran cũng hạn chế hoạt động tàu thuyền qua eo biển Hormuz khi các cuộc đàm phán về việc mở lại tuyến đường này rơi vào bế tắc.

Các tàu và cơ sở hạ tầng cũng đã bị hư hại trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, khiến chúng dễ xảy ra sự cố tràn dầu hơn.

Eo biển Hormuz là tuyến đường thủy hẹp dẫn vào Vịnh Ba Tư, nơi thông thường có khoảng 20% - 25% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua.

Các tàu chở dầu mắc kẹt gần đảo Kharg

The New York Times cho biết lệnh phong tỏa đã hạn chế hoạt động xuất khẩu và khiến Iran nhanh chóng cạn kiệt không gian lưu trữ dầu, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ rò rỉ hoặc các sự cố khác tại trung tâm dầu mỏ đảo Kharg.

Ông Dalga Khatinoglu, người theo dõi lĩnh vực năng lượng Iran tại Iran Open Data - một sáng kiến dữ liệu độc lập - cho biết một lượng lớn dầu thô đang được lưu trữ trên các tàu chở dầu, làm gia tăng nguy cơ tràn dầu.

Ông Khatinoglu cho rằng một nguồn gây rò rỉ khác có thể là sự cố vỡ đường ống dẫn dầu dưới biển kết nối trung tâm này với mỏ Abuzar - một mỏ dầu ngoài khơi lớn nằm phía Tây đảo Kharg.

Theo ông Khatinoglu, đường ống đã cũ hàng chục năm và bảo trì kém này đã gặp nhiều vụ rò rỉ trong những năm gần đây, bao gồm một sự cố vỡ đường ống vào tháng 10/2024.

Một số ý kiến khác suy đoán rằng dầu có thể đã bị xả cố ý xuống biển do thiếu không gian lưu trữ, dù báo cáo nhấn mạnh hiện chưa có bằng chứng cho giả thuyết này.

“Tóm lại, lệnh phong tỏa hải quân có khả năng đã đẩy hệ thống dầu mỏ của Iran vào trạng thái nguy hiểm”, ông Nima Shokri thuộc Đại học Công nghệ Hamburg nhận định.

Ông Shokri cho biết việc đóng các giếng dầu rất khó khăn vì điều này có thể làm tắc giếng hoặc đường ống, hoặc gây hư hại tầng chứa dầu bên dưới, khiến việc khởi động lại hoạt động khai thác trở nên chậm hơn và tốn kém hơn.

“Các giếng dầu không phải là những cỗ máy có thể đơn giản tắt đi rồi bật lại theo ý muốn”, ông Shokri nói.

Lo ngại môi trường tại Vịnh Ba Tư

Ông Keyvan Hosseini thuộc Đại học Southampton cho rằng vụ tràn dầu phản ánh việc các lệnh trừng phạt, xung đột và tình trạng thiếu đầu tư kéo dài đã khiến Iran gặp nhiều khó khăn hơn trong việc hiện đại hóa, bảo trì và thay thế các cơ sở hạ tầng dầu mỏ quan trọng.

Ông Hosseini cho biết Vịnh Ba Tư - nơi phần lớn có vùng nước nông - đang chịu áp lực ngày càng lớn từ nhiệt độ cao, độ mặn, ô nhiễm và quá trình phát triển ven biển.

Theo ông Hosseini, dầu có thể lắng xuống trầm tích và bờ biển, đồng thời đặc biệt gây tổn hại cho rừng ngập mặn, các quần thể san hô, chim biển, rùa biển và các khu vực sinh sản.

Ông Hosseini cho rằng một vụ tràn dầu gần đảo Kharg có thể ảnh hưởng tới ngành thủy sản, cộng đồng ven biển, các nhà máy khử mặn, môi trường sống biển và các hệ sinh thái nhạy cảm của Vịnh Ba Tư.

“Ngay cả một vụ tràn dầu có thể kiểm soát được cũng có thể trở thành một cuộc khủng hoảng môi trường quy mô khu vực nếu phản ứng bị chậm trễ”, ông Hosseini nói.

VietBF@sưu tập