USA Đàm phán Hòa bình Mỹ - Iran tại Pakistan: Cuộc đấu trí trên bờ vực chiến tranh và vai trò của "Cánh tay phải" Steve Witkoff

[Gibbs]

Trong những ngày tháng mà thế giới nín thở theo từng nhịp đập của Trung Đông, nơi từng cơn gió trên eo biển Hormuz cũng có thể thổi bùng ngọn lửa chiến tranh, thì hậu trường ngoại giao lại âm thầm diễn ra một ván cờ không kém phần khốc liệt. Ở trung tâm của bàn cờ ấy là một cái tên ít ồn ào nhưng đầy quyền lực: Steve Witkoff – đặc phái viên của Mỹ, người được xem như “cánh tay phải không chính thức” của Tổng thống Donald Trump.

Steve Witkoff – "Người truyền tin" không lương và quyền lực đặc biệt của Trump

Trong phái đoàn Mỹ dự kiến lên đường sang Pakistan hôm nay, cái tên gây chú ý nhất không ai khác chính là Steve Witkoff. Không chỉ là Đặc phái viên Mỹ, Witkoff còn là người bạn tâm giao hơn ba thập kỷ của Tổng thống Donald Trump.

Điểm đặc biệt khiến giới ngoại giao nể phục là Witkoff làm việc hoàn toàn không nhận lương từ chính phủ, thậm chí tự bỏ tiền túi chi trả cho các chuyến bay trên chuyên cơ cá nhân của mình. Ông là người có "đặc quyền" bước thẳng vào Phòng Bầu dục mà không cần hẹn trước, thường xuyên nhắn tin cho các thành viên gia đình Trump và gặp gỡ Tổng thống gần như hàng ngày.

Trước đó, Witkoff đã ghi dấu ấn khi tham gia đàm phán ngừng bắn tại Gaza và nỗ lực chấm dứt xung đột Nga - Ukraine (dù kết quả với Putin chưa như ý). Donald Trump Jr. đã dành những lời "có cánh" cho ông: "Không ai phù hợp hơn ông ấy để dẫn dắt đàm phán hòa bình. Khả năng chốt hạ các thỏa thuận khó nhằn của ông ấy là vô song". Một quan chức Trung Đông cũng khen ngợi lối làm việc "đơn độc" nhưng cực kỳ hiệu quả của Witkoff trong việc thực thi các cam kết.

Steve Witkoff không phải là một nhà ngoại giao truyền thống. Ông là một doanh nhân bất động sản giàu có, một người bạn thân thiết lâu năm của Donald Trump, và đặc biệt là một “người trong nhà” theo đúng nghĩa đen.

Iran: Sự chia rẽ nội bộ và những thông tin trái chiều từ Tehran

"Trong ấm thì ngoài mới êm", nhưng hiện tại nội bộ Iran dường như đang có những rạn nứt sâu sắc sau vụ ám sát lãnh đạo tối cao hồi tháng 2. Mặc dù các nguồn tin quốc tế xác nhận phái đoàn Mỹ đang tới Islamabad, nhưng truyền thông nhà nước Iran lại đồng loạt phủ nhận.

Hãng tin Tasnim cáo buộc truyền thông Mỹ đang "dựng chuyện", khẳng định chưa có phái đoàn Iran nào tới Pakistan. Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian lên án những "tín hiệu mâu thuẫn" từ phía Mỹ, nhấn mạnh vào sự "mất lòng tin lịch sử" sâu sắc giữa hai bên. Tuy nhiên, một nguồn tin khác từ Reuters lại cho biết Tehran đang "xem xét tích cực" việc tham gia đàm phán. Sự bất nhất này cho thấy một cuộc chiến quyền lực đang diễn ra âm thầm trong lòng Tehran.

Những "nút thắt" nghẹt thở trên bàn đàm phán

Người ta vẫn bảo "Lắm mối tối nằm không", cuộc đàm phán lần này đối mặt với 3 rào cản khổng lồ:

Kho dự trữ Uranium: Trump muốn Iran chuyển toàn bộ Uranium giàu hóa cao sang Mỹ, nhưng Iran coi đây là yêu cầu "không thể chấp nhận". Phía Iran muốn gỡ bỏ lệnh trừng phạt và giải phóng hơn 20 tỷ USD tài sản bị đóng băng để đổi lấy việc bàn giao kho hàng này.

Thời hạn đình chỉ hạt nhân: Mỹ đề xuất ngừng làm giàu Uranium trong 20 năm, Iran chỉ muốn 5 năm. Hai con số quá xa vời khiến thỏa thuận vẫn nằm trên giấy.

Yết hầu Eo biển Hormuz: Sau khi tuyên bố mở cửa, Iran lại lập tức áp đặt các hạn chế nghiêm ngặt để đáp trả lệnh phong tỏa của Trump. Đã có báo cáo về các vụ tấn công tàu thuyền khiến thế giới nín thở.

Sau vụ ám sát lãnh tụ tối cao Ali Khamenei hồi tháng 2, cấu trúc quyền lực tại Tehran càng trở nên mong manh. Người kế nhiệm Mojtaba Khamenei thậm chí chưa từng xuất hiện công khai kể từ khi nhậm chức – một dấu hiệu bất ổn hiếm thấy.

Truyền thông nhà nước Iran phủ nhận việc phái đoàn đã tới Pakistan, thậm chí cáo buộc truyền thông Mỹ “dựng chuyện”. Trong khi đó, một số quan chức lại hé lộ rằng Tehran đang “xem xét tích cực” khả năng tham gia đàm phán.

Lời cảnh báo đanh thép của Donald Trump

Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Tổng thống Trump vẫn giữ thái độ tự tin nhưng không kém phần cứng rắn. Ông khẳng định: "Họ sẽ phải đàm phán, nếu không, họ sẽ thấy những rắc rối mà họ chưa từng thấy bao giờ". Trump nhấn mạnh mục tiêu tối thượng là Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông cũng gia hạn thời điểm kết thúc ngừng bắn vào tối thứ Tư (giờ Mỹ) và tuyên bố "rất ít khả năng" sẽ gia hạn thêm nếu không đạt được thỏa thuận.

Một yếu tố đặc biệt khiến đàm phán trở nên khó lường chính là phong cách của Tổng thống Donald Trump.

Ông liên tục phát biểu công khai, đăng tải trên mạng xã hội, thậm chí tuyên bố rằng Iran “sẽ phải đàm phán” và đã chấp nhận nhiều điều kiện – trong khi thực tế chưa được xác nhận.

Các chuyên gia cho rằng cách tiếp cận này giống như một “màn phô diễn sức mạnh”, nhưng lại có thể phản tác dụng. Bởi lẽ Iran không muốn bước vào bàn đàm phán trong thế bị coi là đã đầu hàng.

Đàm phán, suy cho cùng, là nghệ thuật của sự im lặng.
“Nói ít hiểu nhiều, nói nhiều hiểu ít.”

Tác động toàn cầu: Từ giá dầu đến thị trường hàng không

"Trâu bò húc nhau, ruồi muỗi chết", cuộc xung đột này đang khiến kinh tế thế giới chao đảo. Giá dầu Brent hiện dao động quanh mức 95 USD/thùng khi các nhà đầu tư ở trạng thái "chờ xem". Tại châu Á và châu Âu, tình trạng thiếu hụt nhiên liệu phản lực đang đe dọa mùa du lịch hè, khiến giá vé máy bay tăng phi mã. Thậm chí, hãng hàng không giá rẻ Spirit Airlines đang đứng trước nguy cơ phá sản lần hai do chi phí nhiên liệu tăng vọt.

Ngược lại, Trung Quốc dường như đang "tọa sơn quan hổ đấu" một cách vững vàng nhờ chiến lược an ninh năng lượng dài hạn. Với hệ thống năng lượng tái tạo phát triển và kho dự trữ dầu khổng lồ, Bắc Kinh đang chứng minh khả năng chịu đựng tốt trước các cú sốc bên ngoài.

Eo biển Hormuz: Vũ khí còn lợi hại hơn cả bom nguyên tử

Cựu tướng Mỹ Wesley Clark nhận định rằng việc mở lại eo biển Hormuz bằng vũ lực là một bài toán cực khó. Với mìn, tên lửa hành trình và xuồng cao tốc, Iran đã biến nơi đây thành một pháo đài bất khả xâm phạm. Ông nhấn mạnh: "Đây không còn là những năm 1980. Iran đã rút ra nhiều bài học và có công nghệ từ Trung Quốc. Eo biển này đối với họ còn giá trị hơn cả vũ khí hạt nhân".

Steve Witkoff, với phong cách “đi một mình”, đang bước vào một trong những cuộc đàm phán khó khăn nhất thời đại. Phía trước ông không chỉ là Iran, mà là cả một mê cung lợi ích, lịch sử và nghi kỵ.

Trong ván cờ này, mỗi nước đi đều có thể thay đổi cục diện thế giới, chúng ta hãy cùng chờ xem liệu cái uy của Trump và sự khéo léo của Witkoff có giúp thế giới tránh được một cuộc đại chiến hay không.

Có vẻ như anh Chum ngần ngừ dập Iran thì phải. Thiệt ra thì đéo cần "đàm phán" thành công. Cứ dập cho lũ khủng bố tan tành luôn. Cần hột nhân thì cứ mang ra sử dụng cho lẹ. Mẹ bố tiên sư.