Tai nghe không dây chống ồn gây ra đau tai, nhức đầu: Nguyên nhân và cách giải quyết?

[S9g*]

Tại sao dùng tai nghe không dây chống ồn lại bị đau tai? Tìm hiểu ngay hiện tượng "bị hút màng nhĩ" và bí kíp sử dụng ANC thoải mái nhất trong bài viết này.

Chắc hẳn có không ít người khi mới đeo tai nghe chống ồn chủ động (ANC) đã cảm thấy có một áp lực kỳ lạ đè lên màng nhĩ, giống như lúc máy bay đang hạ cánh hay lúc lặn sâu dưới nước. Hiện tượng này không hiếm thấy, và cần nên tìm hiểu xem, "thủ phạm" thực sự đằng sau cảm giác khó chịu này cũng như cách để được tận hưởng âm nhạc mà không lo bị nhức đầu nữa.

Nhiều người có thể nhận thấy cảm giác khó chịu về âm thanh khi sử dụng chức năng ANC trên tai nghe​
​
Hiện tượng "bị hút màng nhĩ" khi cho bật chế độ chống ồn ANC là gì?​
Đây là một phản ứng sinh lý của não bộ trước sự biến mất đột ngột của âm thanh ở tần số thấp, tạo ra ảo giác về sự thay đổi áp suất không khí bên trong tai.

Khi kích thích chức năng chống ồn chủ động, tai nghe sẽ phát ra một sóng âm ngược pha để làm triệt tiêu các tạp âm từ môi trường. Tuy nhiên, quá trình này vô tình đã khiến cho não bộ bị "đánh lừa". Trong điều kiện tự nhiên, khi áp suất không khí thay đổi (như khi đi trên máy bay), các âm thanh tần số thấp thường sẽ bị triệt tiêu đầu tiên. Do đó, khi tai nghe cho lọc bỏ ra những âm thanh này, não bộ ngay lập tức mặc định rằng có một sự thay đổi áp suất lớn đang xảy ra, dẫn đến cảm giác bị nén màng nhĩ rất khó chịu.

Trên thực tế, không có một áp lực vật lý thực sự nào đang tác động lên tai của bạn. Tất cả chỉ là một "trò chơi tâm lý" mà não bộ tự dựng lên do thiếu đi các điểm tham chiếu âm thanh quen thuộc từ môi trường ở chung quanh.

Tại sao một số người lại bị đau tai hơn người khác?​
Độ nhạy cảm với tần số thấp của mỗi người có sự khác biệt nhau, đồng thời chất lượng thuật toán ANC và độ khít của tai nghe cũng đóng một vai trò quyết định.

Cho nên không phải bất cứ một ai cũng gặp phải tình trạng này. Những người có thính giác nhạy cảm với các dải tần cực thấp thường dễ bị "ngợp" hơn khi bật lên chế độ ANC. Bên cạnh đó, các mẫu tai nghe chống ồn với giá rẻ thường có thuật toán xử lý âm thanh thô bạo, tạo ra sự chênh lệch âm thanh quá gắt, khiến cho não bộ không kịp thích nghi.

Ngoài ra, sự thiết kế vật lý cũng là một yếu tố quan trọng. Các dòng tai nghe In-ear (nhét tai) có nút cao su quá khít hoặc tai nghe Over-ear (chụp qua tai) có lực kẹp quá mạnh sẽ có cộng hưởng cùng với sóng âm ngược pha của ANC, làm gia tăng cảm giác bí bách và gây ra sự khó chịu cho trong một thời gian dài.

Cách khắc phục cảm giác khó chịu khi dùng tai nghe chống ồn​
Nên bắt đầu bằng cách cho điều chỉnh mức độ ANC, sử dụng chế độ xuyên thấu hoặc thay đổi kích cỡ nút tai để giảm bớt đi áp lực.

Nếu mới vừa làm quen với loại tai nghe chống ồn, đừng nên vội vàng bật mức chống ồn cao nhất (Max ANC). Hầu hết các ứng dụng đi kèm của Sony, Apple hay Bose đều cho phép chúng ta điều chỉnh lại mức độ để khử nhiễu âm lượng. Hãy bắt đầu ở mức trung bình để cho não bộ có thời gian để làm quen. Một giải pháp thông minh khác là sử dụng chức năng gọi là "chống ồn thích ứng" ("Adaptive ANC"), chức năng này sẽ tự động điều chỉnh lại dựa trên môi trường thực tế, giúp cho cảm giác đeo tự nhiên hơn.

Bên cạnh đó, việc chọn đúng kích cỡ nút tai (eartips) rất quan trọng đối với loại nhét tai. Một nút tai quá lớn sẽ tạo ra áp lực vật lý lên ống tai, kết hợp cùng áp lực ảo từ ANC sẽ khiến cho người ta nhanh chóng cảm thấy bị khó chịu, nhức đầu. Hãy thử chuyển sang kích cỡ nhỏ hơn một chút hoặc chọn loại nút bằng bọt biển (memory foam) để giúp việc thoát khí tốt hơn.

Cảnh cáo về hóa chất độc hại trong loại tai nghe không dây phổ biến​
Bên cạnh cảm giác khó chịu về âm thanh, người tiêu dùng cần lưu ý đến chất liệu hoàn thiện của tai nghe không dây để tránh các nguy cơ về bệnh da liễu và nội tiết.

Một thông tin khá đáng lo ngại: Nghiên cứu gần đây từ châu Âu đã phát hiện ra có hơn 80 mẫu tai nghe không dây phổ biến trên thị trường có chứa chất BPA và các hóa chất độc hại vượt ngưỡng cho phép. Những chất này khi tiếp xúc trực tiếp với da tai trong thời gian dài, đặc biệt là khi ra mồ hôi nhiều, có thể gây ra các vấn đề không tốt về sức khỏe.

Vì vậy, thay vì ham rẻ chọn ra các mẫu tai nghe không rõ nguồn gốc, có mức độ chống ồn ANC quá mạnh nhưng chất liệu nhựa tái chế rẻ tiền, nên ưu tiên bỏ tiền mua các thiết bị có nhãn lớn, có kèm chứng chỉ an toàn cho sức khỏe rõ ràng. Việc đầu tư cho một chiếc tai nghe không dây xịn không chỉ là để nghe cho hay mà còn là để bảo vệ cho đôi tai và sức khỏe của chính mình.

Có nên tiếp tục sử dụng tai nghe chống ồn ANC?​
Hoàn toàn nên dùng, nhưng cần có sự điều chỉnh thông minh để cân đối giữa sự yên tĩnh và cảm giác được thoải mái.

Kỹ thuật chống ồn là một cuộc đột phá giúp tập trung nhiều hơn trong công việc và bảo vệ thính lực khỏi những tiếng ồn với cường độ cao từ môi trường. Cảm giác khó chịu ban đầu thường sẽ biến mất sau 1-2 tuần sử dụng khi não bộ đã quen với môi trường âm thanh mới. Tuy nhiên, nếu sau một thời gian dài sử dụng mà vẫn thấy bị nhức đầu, chóng mặt khi bật chế độ chống ồn ANC lên, hãy cân nhắc chuyển sang các mẫu tai nghe loại "Open-ear" hoặc chỉ sử dụng loại chống ồn thụ động.

Tai nghe chống ồn là một phương tiện nghe tuyệt vời nhưng không phải là một giải pháp "một kích cỡ sẽ phù hợp cho tất cả". Hiểu rõ cơ chế và biết cách cho điều chỉnh sẽ giúp cho mọi người tận hưởng kỹ thuật này một cách trọn vẹn nhất khi nghe nhạc, chẳng hạn.

Câu hỏi thường gặp​
Q: Tại sao tôi cảm thấy buồn nôn khi dùng tai nghe chống ồn?

Đây là do sự mâu thuẫn giữa hệ thống tiền đình (cảm nhận chuyển động) và thính giác. Khi ANC triệt tiêu âm thanh môi trường quá sạch, não bộ có thể bị nhầm lẫn về định hướng không gian, gây ra cảm giác say sóng hoặc buồn nôn.

Q: Dùng tai nghe chống ồn có làm hỏng màng nhĩ không?

Không. Kỹ thuật ANC không tạo ra áp suất không khí trên thực tế. Tuy nhiên, việc nghe nhạc ở âm lượng quá lớn để bù đắp cho cảm giác bí bách mới là nguyên nhân gây hại cho thính lực.

Q: Làm sao để biết tai nghe của tôi có bị lỗi ANC gây ra đau tai không?

Nếu bạn nghe thấy tiếng 'rì rì' hoặc tiếng gió rít khi ở trong phòng yên tĩnh, có thể microphone chống ồn bị lỗi, tạo ra sóng âm sai lệch gây áp lực lên tai.