Cách thức AI đang ngụy tạo hình ảnh, bóp méo sự thật trong cuộc chiến Mỹ-Israel và Iran

[S9g*]

Bức tranh toàn cảnh về cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đang bị bóp méo nghiêm trọng trên không gian mạng. Một làn sóng các video và hình ảnh giả mạo do Trí tuệ nhân tạo (AI) ngụy tạo ra đang tràn ngập các mạng xã hội với mức độ to lớn chưa từng có.

Từ những cảnh tượng cháy nổ kinh hoàng, thành phố bị tàn phá hoang tàn cho đến hình ảnh các binh sĩ phản chiến hoàn toàn là ngụy tạo, hư cấu, AI đã chính thức trở thành một công cụ tác chiến tâm lý nguy hiểm, gieo rắc sự hỗn loạn và lầm lẫn cho công chúng trên toàn cầu.

Qua quá trình phân tích kỹ thuật, truy ra dấu vết các tập tin và đối chiếu số liệu, tờ New York Times đã cho bóc trần hơn 110 hình ảnh và video do AI ngụy tạo và dàn dựng ra chỉ trong vòng hai tuần đầu của cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông.

Nhiều video giả mạo về cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran được chia sẻ hàng triệu lần trên mạng. (Ảnh: CNN)
Chiến tranh tâm lý ở quy mô chưa từng có​
Nội dung giả mạo loại này đang bao trùm mọi ngóc ngách của cuộc chiến, từ cảnh người dân Israel đang hoảng loạn gào thét cho đến các chiến hạm của Hải quân Mỹ bị ngư lôi đánh chìm. Những sản phẩm qua kỹ thuật số tinh vi này đã nhanh chóng thu hút hàng triệu lượt xem trên X, TikTok, Facebook và len lỏi vào tận các hộp thư cá nhân.

Theo nhận định của Phó giáo sư Marc Owen Jones, chuyên gia phân tích về truyền thông tại Đại học Northwestern ở Qatar, quy mô của chiến dịch thông tin giả mạo lần này đã vượt xa những gì đã từng xảy ra trong cuộc xung đột ở Ukraine, đánh dấu thời điểm bùng nổ mạnh mẽ nhất của nội dung AI trong lịch sử chiến tranh hiện đại.

Số liệu phân tích từ công ty an ninh tình báo mạng xã hội Cyabra chỉ ra rằng, phần lớn các video AI đang cho lan truyền chứa quan điểm ủng hộ Tehran. Khối lượng nội dung này được thiết kế có chủ đích nhằm cho phóng đại về sức mạnh quân sự và mức độ kỹ thuật tinh vi của quân đội Iran. Bằng cách ngụy tạo ra những hình ảnh tàn khốc tại vùng Vịnh, chiến lược tuyên truyền này nhắm trực tiếp vào tâm lý của công chúng, tạo ra ảo giác rằng cuộc chiến sẽ gây ra những tổn thất thảm khốc cho các quốc gia đồng minh của Mỹ, từ đó sẽ làm suy giảm mức độ chấp nhận và ủng hộ chiến tranh từ dư luận quốc tế.

Loạt video giả mạo do AI ngụy tạo ra. (Ảnh: NYT)
Một trong những video giả mạo gây rúng động nhất là cảnh tượng hỏa tiển đang liên tiếp dội xuống đường chân trời ở Tel Aviv, được quay từ góc nhìn ban công với một lá cờ Israel bay phấp phới ở ngay tiền cảnh. Giới chuyên gia kỹ thuật đã chỉ ra rằng, sự xuất hiện miễn cưỡng của lá cờ chính là một "dấu vết" điển hình của các quy trình ngụy tạo ảnh từ AI, do thuật toán thường tự động chèn thêm các biểu tượng mang tính rập khuôn khi người dùng cho nhập câu lệnh (prompt) về một cuộc tấn công. Trong thực tế, các đoạn phim trên chiến trường thật sự thường ít có nét kịch tính hơn rất nhiều, với hỏa tiển chỉ thấy xuất hiện dưới dạng những đốm sáng nhỏ hoặc cột khói ở phía xa.

Video có lá cờ Israel xuất hiện ngay tiền cảnh là hoàn toàn giả mạo. (Ảnh: NYT)

Không chỉ tạo ra cảnh tượng ngụy tạo giả mạo, AI còn được sử dụng để cho hợp thức hóa những bản tuyên bố quân sự hoàn toản bóp méo, sai lệch. Điển hình vào ngày 10 tháng 3 vừa qua, sau khi Hải quân Iran đưa ra tuyên bố đã tấn công thành công hàng không mẩu hạm CVN-72 (USS Abraham Lincoln) của Hoa Kỳ, một làn sóng ảnh giả mạo do AI ngụy tạo ra đã lập tức bùng nổ trên không gian mạng. Nhiều người đã lấy đó để làm "bằng chứng láo khoét" nhằm ăn mừng đòn phản công khiến cho liên minh Mỹ-Israel đang bị lung lay. Bất chấp việc Ngũ Giác Đài lên tiếng bác bỏ sự kiên sai lệch này và khẳng định hàng không mẩu hạm USS Abraham Lincoln hoàn toàn vô hại, những hình ảnh giả mạo đã kịp hoàn thành nhiệm vụ thao túng nhận thức của hàng triệu người.

Nhiều video giả mạo về những diễn biến trong cuộc xung đột ở Trung Đông. (Ảnh: NYT.)
Hàng chục hình ảnh và video AI khác đang tung lên như một dạng tuyên truyền kỹ thuật số mới, chứ không hề che giấu sự giả tạo, bóp méo sự thật của mình. Một số nội dung ca ngợi các nhân vật lãnh đạo thế giới, hay khắc họa lãnh đạo phe đối lập theo hướng phi nhân hóa.

Theo NYT, các công ty mạng xã hội gần như không triệt để đối phó với làn sóng video AI giả mạo tràn ngập nền tảng trong năm ngoái, sau khi nhiều ứng dụng mới được cho ra mắt. Thông thường, người tiêu dùng có thể dễ dàng xóa bỏ hoặc che khuất hình mờ (watermark) có đánh dấu AI.

Trong tuần trước, mạng X thông báo sẽ tạm ngừng chia sẻ doanh thu trong 90 ngày đối với các tài khoản đăng nội dung AI về cuộc xung đột vũ trang ở Trung Đông không gắn nhãn minh bạch. Tuy nhiên, công ty Cyabra phát hiện nhiều tài khoản có liên hệ với Iran chỉ quan tâm đến việc lan truyền thông tin sai lệch.

"Thực chất, mạng xã hội và AI đã trở thành một phương tiện của dạng chiến tranh tâm lý", bà Valerie Wirtschafter, chuyên gia nghiên cứu tại Brookings Institution chuyên về chính sách đối ngoại và AI, cho biết.