Hình ảnh 173 lính đặc nhiệm tinh nhuệ Mỹ bị Iran bắt sau đòn không kích lan khắp mạng: Thực hư ra sao?

[Cupcake01]

Xôn xao thông tin "lính Mỹ bị bắt ở Iran"

Theo Reuters ngày 11.3, thời gian gần đây các nền tảng mạng xã hội lan truyền nhiều hình ảnh được cho là “lính Mỹ bị lực lượng quân sự Iran bắt giữ”.

Một bài đăng trên mạng xã hội khẳng định: “Các quan chức Iran đã chính thức xác nhận rằng một chiến dịch không kích của Mỹ ở Tehran đã thất bại, và 173 binh sĩ cùng sĩ quan Mỹ thuộc đơn vị tinh nhuệ Delta Force của quân đội Mỹ đã bị bắt giữ.”

Tuy nhiên, Reuters cho biết những hình ảnh này thực chất được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Kết luận này được đưa ra sau khi phân tích bằng công cụ phát hiện SynthID của Google.

Công cụ này có khả năng phát hiện các hình mờ kỹ thuật số không thể nhận biết bằng mắt thường, vốn được chèn vào nội dung do các mô hình AI của Google tạo ra.

Kết quả cho thấy ba trong bốn hình ảnh lan truyền trên mạng đều xuất hiện logo Gemini — biểu tượng hai ngôi sao trừu tượng — ở góc dưới bên phải.

Đáng chú ý, không có tuyên bố đáng tin cậy nào từ phía Iran xác nhận cáo buộc nói trên. Bộ Ngoại giao Iran cũng không phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters.
Làm cách nào để kiểm chứng thông tin?

Theo CNN, kể từ khi cuộc chiến ở Ukraine bùng nổ, mạng xã hội tràn ngập những hình ảnh giả mạo được đăng tải như các hình ảnh mới nhất về chiến sự, nhưng thực chất là ảnh đã qua chỉnh sửa hoặc các đoạn clip bị gắn nhãn sai. Nhiều nội dung trong số đó được lấy từ trò chơi điện tử, phim ảnh, các sự kiện trong quá khứ hoặc những bản tin không liên quan.

Những chiêu trò giả mạo kiểu cũ ấy hiện đang lan rộng trở lại trong cuộc chiến ở Iran. Lần này, chúng còn được bổ sung thêm một hình thức lừa đảo mới mà vào năm 2022 chưa dễ dàng có được: các video và hình ảnh chất lượng cao được tạo ra riêng bằng những công cụ trí tuệ nhân tạo dễ sử dụng.

Mười năm trước, Hany Farid, giáo sư chuyên về pháp y kỹ thuật số tại Đại học California, Berkeley, cho biết: “Chỉ có khoảng một hoặc hai tin giả; chúng nhanh chóng bị vạch trần. Nhưng giờ đây, bạn thấy hàng trăm tin giả và chúng trông rất giống thật.” Ông nói thêm: “Không chỉ giống thật, chúng còn lan truyền mạnh mẽ. Mọi người tin vào chúng và tiếp tục khuếch đại chúng.”

Theo Shayan Sardarizadeh, nhà báo cấp cao của BBC Verify, điều thay đổi trong khoảng một năm trở lại đây là trí tuệ nhân tạo đã trở nên dễ tiếp cận hơn rất nhiều. “Giờ đây, người ta có thể tạo ra những video và hình ảnh rất đáng tin cậy, dường như cho thấy một sự kiện xung đột quan trọng mà người không được đào tạo hoặc mắt thường khó có thể phát hiện ra.”

Các video và hình ảnh giả mạo mà các chuyên gia như Sardarizadeh xác định là do trí tuệ nhân tạo tạo ra đã thu hút hàng chục triệu lượt xem trên các nền tảng mạng xã hội chỉ trong gần hai tuần kể từ khi cuộc chiến Iran bắt đầu.

Thực tế, ngày nay việc phân biệt thật – giả đã trở nên rất khó khăn. Farid cho biết sự cải thiện nhanh chóng về chất lượng của các sản phẩm AI khiến những lời khuyên chỉ vài tháng trước về cách phát hiện nội dung giả mạo không còn hữu ích. Trước đây, việc kiểm tra xem một người trong ảnh có thừa ngón tay hay các chi bị đặt sai vị trí hay không từng là dấu hiệu hữu ích; nhưng hiện nay, các nhân vật trong nội dung do AI tạo ra thường không còn mắc những lỗi “hài hước” như vậy.

Theo Farid, cách tốt nhất để tiếp cận thông tin chính xác là lựa chọn các nguồn báo chí đáng tin cậy thay vì lướt qua những bài đăng từ “các tài khoản ngẫu nhiên” trên mạng xã hội. Ông nhấn mạnh: “Trong thời điểm xung đột toàn cầu, đây không phải là nơi để tìm kiếm thông tin.”

Đối với những người thường xuyên lướt mạng, tốt hơn hết nên dành chút thời gian tìm kiếm thông tin trực tuyến, dù chỉ vài giây, trước khi tin tưởng hoặc chia sẻ một video hay hình ảnh giật gân về xung đột.

Sardarizadeh cho rằng chúng ta nên “rèn luyện thị giác” để nhận biết nội dung do AI tạo ra trong khả năng tốt nhất. Tuy vậy, ông cũng thừa nhận rằng việc phát hiện nội dung do AI tạo ra đang trở nên vô cùng khó khăn và xu hướng này nhiều khả năng sẽ còn khó hơn nữa trong thời gian tới.