Phép tính sai của Mỹ ở Iran

[troopy]

Ngày 18/2, khi Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc việc phát động chiến dịch tấn công quân sự vào Iran, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói trong một cuộc phỏng vấn, rằng ông không lo ngại cuộc chiến sắp xảy ra sẽ làm gián đoạn nguồn cung dầu ở Trung Đông hay gây hỗn loạn trên thị trường năng lượng.


Hoạt động vận tải ở vùng Vịnh tê liệt vì chiến sự Iran. (Ảnh: Reuters)

Ông Wright cho biết, khi Mỹ và Israel triển khai chiến dịch không kích Iran vào tháng 6 năm ngoái, thị trường gần như không bị xáo trộn.

“Giá dầu tăng nhẹ rồi lại giảm xuống”, ông nói.

Một số cố vấn khác của Tổng thống Trump cũng chia sẻ quan điểm tương tự trong các cuộc trao đổi riêng, bác bỏ cảnh báo rằng Iran có thể tiến hành “chiến tranh kinh tế” bằng cách đóng tuyến hàng hải nơi vận chuyển khoảng 20% dầu cho thế giới.

Những ngày gần đây cho thấy tính toán này là sai lầm, khi Iran đe dọa tấn công các tàu chở dầu thương mại đi qua eo biển Hormuz – điểm nghẽn chiến lược mà mọi tàu thuyền phải đi qua để rời vịnh Ba Tư. Trước những lời đe dọa đó, vận tải đường biển ở khu vực vùng Vịnh gần như đình trệ, giá dầu tăng vọt buộc chính quyền Tổng thống Trump phải khẩn trương tìm cách ngăn chặn một cuộc khủng hoảng kinh tế khiến giá xăng dầu tại Mỹ tăng cao.

Trước một cuộc chiến mà Iran coi là mối đe dọa sống còn, Tehran đã phản ứng mạnh mẽ hơn nhiều so với đợt tấn công của Mỹ và Israel năm ngoái, phóng hàng loạt tên lửa và máy bay không người lái vào các căn cứ quân sự Mỹ, các quốc gia Ả-rập ở Trung Đông và Israel.

Giới chức Mỹ buộc phải điều chỉnh kế hoạch liên tục, từ vội vàng yêu cầu sơ tán nhiều đại sứ quán ở khu vực đến tìm biện pháp giảm giá nhiên liệu.

Thiếu chiến lược kết thúc

Sau cuộc họp kín giữa một số quan chức chính quyền với các nghị sĩ ngày 9/3, Thượng nghị sĩ Christopher S. Murphy viết trong bài đăng trên mạng xã hội, rằng chính quyền Tổng thống Trump không có kế hoạch rõ ràng cho eo biển Hormuz và “không biết làm thế nào để mở lại tuyến đường này một cách an toàn”.

Theo bài viết của New York Times, trong nội bộ chính quyền, một số quan chức ngày càng bi quan vì thiếu chiến lược rõ ràng để kết thúc cuộc chiến, dù họ tránh nói điều này trực tiếp với Tổng thống Trump, khi ông nhiều lần tuyên bố chiến dịch quân sự thành công hoàn toàn.

Tổng thống Mỹ Trump đưa ra những mục tiêu rất tham vọng, như yêu cầu Iran phải có một lãnh đạo “nghe lời” mình. Trong khi đó, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth nêu ra các mục tiêu hẹp hơn và mang tính chiến thuật, có thể tạo lối thoát cho cuộc xung đột trong ngắn hạn.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt khẳng định chính quyền “đã có kế hoạch vững chắc” trước khi chiến tranh nổ ra và cho rằng giá dầu sẽ giảm sau khi xung đột kết thúc.

Ngày 9/3, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth thừa nhận phản ứng quyết liệt của Iran với các nước láng giềng đã khiến Lầu Năm Góc bất ngờ phần nào, nhưng ông cho rằng những hành động đó đang phản tác dụng.

“Không thể nói chúng tôi đã dự đoán chính xác cách họ phản ứng, nhưng chúng tôi biết đó là một khả năng. Đó là biểu hiện của sự tuyệt vọng”, ông Pete Hegseth nói tại cuộc họp báo ở Lầu Năm Góc.

Trong khi đó, Tổng thống Trump tỏ ra ngày càng thất vọng với tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu. Phát biểu với Fox News, ông nói các thủy thủ tàu chở dầu nên “dũng cảm hơn” và tiếp tục đi qua eo biển Hormuz.

Trước chiến tranh, một số cố vấn quân sự đã cảnh báo Iran có thể phản ứng mạnh vì coi cuộc tấn công của Mỹ và Israel là mối đe dọa tồn vong. Tuy nhiên, những người khác tin rằng việc loại bỏ lãnh tụ tối cao của Iran có thể đưa phe thực dụng hơn lên nắm quyền và nhanh chóng chấm dứt chiến tranh.

Tổng thống Trump đã nói về việc Hải quân Mỹ hộ tống tàu chở dầu qua eo biển Hormuz, nhưng đến nay hoạt động đó vẫn chưa diễn ra.

Bộ trưởng Wright còn gây xáo trộn thị trường khi đăng trên mạng xã hội rằng Hải quân Mỹ đã hộ tống thành công 1 tàu chở dầu qua eo biển Hormuz. Thông tin này khiến chứng khoán tăng và trấn an thị trường dầu mỏ. Nhưng ông Wright phải xóa bài đăng sau khi các quan chức xác nhận chưa có hoạt động hộ tống nào, khiến thị trường lại rơi vào biến động.

Một quan chức Mỹ cho biết, nỗ lực khôi phục vận tải còn khó khăn vì thông tin tình báo cho thấy Iran sắp rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Quân đội Mỹ cho biết họ đã tấn công 16 tàu rải thủy lôi của Iran gần khu vực này.

Khi cuộc xung đột làm rung chuyển thị trường toàn cầu, các nghị sĩ Cộng hòa ở Washington lo ngại giá dầu tăng sẽ ảnh hưởng tới nỗ lực vận động cử tri trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Nhu cầu tìm lối thoát cho cuộc chiến ngày càng cấp bách khi giá dầu tăng mạnh và Mỹ phải tiêu tốn lượng lớn vũ khí. Theo các quan chức Quốc hội, quân đội Mỹ đã sử dụng 5,6 tỷ USD đạn dược chỉ trong 2 ngày đầu của cuộc chiến.

Trong khi đó, các quan chức Iran vẫn tỏ ra cứng rắn. Quan chức an ninh quốc gia Iran Ali Larijani viết trên mạng xã hội: “Eo biển Hormuz sẽ là eo biển của hòa bình và thịnh vượng cho tất cả, hoặc sẽ trở thành eo biển của thất bại và đau khổ đối với những kẻ hiếu chiến”.

VietBF@sưu tập