Bangkok/Phnom Penh, ngày 27/7/2025 – Mặc dù cả Thái Lan và Campuchia đều đã chính thức bày tỏ sự cảm kích trước lời kêu gọi ngừng bắn và hòa giải từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhưng chiến sự tại khu vực biên giới tranh chấp giữa hai quốc gia Đông Nam Á này vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt. Trong đêm qua, các đợt pháo kích và không kích vẫn tiếp tục nổ ra dọc vùng biên, khiến tình hình thêm phần căng thẳng.
Trump gọi điện, hai nước phản hồi tích cực
Trong một nỗ lực ngoại giao bất ngờ, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gọi điện trực tiếp cho Thủ tướng Thái Lan và Thủ tướng Campuchia vào tối ngày 26/7. Ông Trump bày tỏ “lo ngại sâu sắc” về xung đột leo thang và đề xuất hai bên ngừng bắn ngay lập tức, thay vào đó là đối thoại để giải quyết tranh chấp chủ quyền quanh khu vực đồi 469 và các điểm nóng khác.
Phản ứng sau cuộc gọi, cả hai thủ tướng đều phát biểu với giọng điệu tích cực. Thái Lan tuyên bố “tôn trọng các sáng kiến vì hòa bình của cộng đồng quốc tế” và cho biết “luôn sẵn sàng đối thoại”. Campuchia thậm chí đã chủ động đưa ra đề xuất ngừng bắn, với hy vọng đạt được một lệnh đình chiến tạm thời.
Pháo vẫn nổ sau lời kêu gọi hòa bình
Tuy nhiên, ngay trong đêm sau cuộc điện đàm, tiếng pháo lại vang lên dọc tuyến biên giới. Theo các nguồn tin tại chỗ, ít nhất ba khu vực gần Chong Bok và Angkor Borei đã bị pháo kích dữ dội. Không quân Thái Lan cũng bị cáo buộc thực hiện ít nhất hai đợt oanh kích nhắm vào vị trí quân sự của Campuchia, bất chấp đề xuất ngừng bắn của phía Phnom Penh.
Một quan chức quân sự giấu tên của Campuchia xác nhận rằng nước này “đang chịu tổn thất lớn về lãnh thổ, binh lực và khí tài”, đồng thời nhấn mạnh rằng quân đội nước này “không thể duy trì thế trận lâu dài nếu không có sự can thiệp của các tổ chức quốc tế”.
Thế trận nghiêng về Thái Lan
Các nhà phân tích quân sự cho rằng dù Campuchia có thiện chí đàm phán, thế trận trên chiến trường hiện đang nghiêng rõ rệt về phía Thái Lan. Với ưu thế vượt trội về không quân, pháo binh và drone vũ trang, quân đội Thái Lan đã đẩy lui nhiều đợt phản công của Campuchia và đang từng bước chiếm đóng thêm các điểm cao chiến lược.
Trong khi đó, phía Campuchia dù vẫn phòng thủ quyết liệt nhưng đang cạn kiệt nguồn lực, buộc phải lùi sâu vào nội địa và kêu gọi hỗ trợ ngoại giao từ các nước ASEAN và Liên Hiệp Quốc.
Triển vọng hòa bình mờ nhạt
Bất chấp các nỗ lực của Tổng thống Trump và các tổ chức quốc tế, triển vọng về một lệnh ngừng bắn thực sự vẫn rất mong manh. Các cuộc điện đàm và tuyên bố hòa giải tuy mang tính biểu tượng nhưng chưa làm thay đổi lập trường cứng rắn của hai bên.
Nhiều chuyên gia khu vực cảnh báo rằng nếu không có một cơ chế giám sát độc lập và ràng buộc, thì ngay cả khi đạt được một thỏa thuận đình chiến, nguy cơ xung đột tái phát vẫn rất cao.
Phản ứng quốc tế: ASEAN thận trọng, Trung Quốc giữ khoảng cách, LHQ kêu gọi lập hành lang nhân đạo
ASEAN: Kêu gọi kiềm chế nhưng chưa thể can thiệp
Khối Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã ra tuyên bố chung vào sáng 27/7, kêu gọi Thái Lan và Campuchia “kiềm chế tối đa” và “tránh các hành động có thể dẫn đến leo thang không kiểm soát”. Tuy nhiên, tuyên bố này không đề cập đến bất kỳ biện pháp chế tài hay can thiệp cụ thể nào, do nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước thành viên.
Philippines và Indonesia – hai quốc gia lớn trong ASEAN – bày tỏ lo ngại về tác động nhân đạo và an ninh khu vực, đồng thời đề xuất thành lập một phái đoàn trung gian ASEAN tới khu vực xung đột nếu hai bên đồng ý. Tuy nhiên, hiện chưa có dấu hiệu Thái Lan hay Campuchia chấp thuận sáng kiến này.
Liên Hiệp Quốc: Đề nghị lập hành lang nhân đạo và cử quan sát viên
Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres ngày 26/7 đã lên tiếng kêu gọi thiết lập một hành lang nhân đạo tại khu vực biên giới, nơi hàng chục nghìn thường dân Campuchia và Thái Lan đang phải sơ tán trong điều kiện thiếu thốn. Ông cũng đề xuất cử đoàn quan sát viên quốc tế tới các điểm nóng, nhằm ghi nhận và xác minh các cáo buộc vi phạm luật nhân đạo quốc tế.
Một bản dự thảo nghị quyết về tình hình Đông Nam Á đang được các nước thành viên Hội đồng Bảo an bàn thảo, trong đó có nội dung yêu cầu đình chiến lập tức và mở đường cho viện trợ nhân đạo.
Trung Quốc: Giữ khoảng cách nhưng cảnh báo về “ổn định khu vực”
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 27/7 tuyên bố Bắc Kinh “theo dõi sát sao” tình hình biên giới Thái Lan – Campuchia và kêu gọi “giải quyết hòa bình các tranh chấp thông qua đối thoại”. Tuy nhiên, Trung Quốc từ chối bình luận về các cáo buộc rằng nước này có thể ủng hộ hậu trường cho Campuchia, vốn là quốc gia có mối quan hệ kinh tế và quân sự sâu sắc với Bắc Kinh.
Một số nguồn tin ngoại giao cho biết Trung Quốc hiện chưa có động thái quân sự hoặc ngoại giao cụ thể, nhưng lo ngại rằng bất ổn kéo dài có thể ảnh hưởng đến Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) tại khu vực sông Mekong.
Hoa Kỳ: Trump nỗ lực cá nhân, nhưng chính quyền chưa có phản ứng chính thức
Ngoài nỗ lực điện đàm cá nhân từ Tổng thống Donald Trump, cho đến nay Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ vẫn chưa ra thông cáo chính thức nào về tình hình biên giới Thái – Miên. Điều này khiến giới quan sát đặt câu hỏi về tính chất “đơn phương” trong hành động của ông Trump – người đang muốn xây dựng hình ảnh lãnh đạo quốc tế trong bối cảnh chuẩn bị cho cuộc bầu cử sắp tới.
Tuy nhiên, một số nghị sĩ Mỹ trong Ủy ban Đối ngoại đã kêu gọi chính quyền đưa ra lập trường cứng rắn hơn và cân nhắc điều động viện trợ nhân đạo khẩn cấp, đặc biệt nếu thường dân bị thương vong tiếp tục gia tăng.
