Đôi song sinh nghịch tử

Chống tham nhũng là trận địa nóng của toàn xã hội nhiều năm nay. Nhưng tham nhũng chỉ là một trong cặp song sinh nghịch tử đưa lại nhiều tai vạ trên mọi lĩnh vực, đặc biệt là tội “làm nghèo đất nước” và hủy hoại văn hóa, đạo đức truyền thống.
Tham nhũng - lãng phí là cặp song sinh, cặp bài trùng nguy hiểm. Tham nhũng là ăn cắp, ăn cướp của công, đụng chạm trực tiếp quyền lợi người dân nên dễ bị lên án, truy đuổi. Kẻ tham nhũng lộ mặt khắp nơi với nhà cao cửa rộng, xe hơi đắt tiền, thói ăn chơi vứt tiền qua cửa sổ làm người dân phẫn nộ vì cảm thấy bị miệt thị, bị tước đoạt. Nhưng lãng phí thì rất khó nhận diện vì rất dễ bị lấp liếm, che đậy bởi nhiều lý lẽ được ngụy trang một cách tinh vi, lại không trực tiếp chạm đến túi tiền của người dân. Lãng phí có thể chôn vùi của cải quốc gia - thực chất cũng là mồ hôi nước mắt của người dân - nhiều gấp nhiều lần tham nhũng mà dân không biết.
Lãng phí là hậu quả nhưng cũng là cứu cánh của tham nhũng, không bày ra chuyện may áo thì sao ăn bớt được cái cúc? Không ít cá nhân có quyền và nhóm lợi ích nhiều năm qua đã “vẽ” ra dự án này, dự án nọ gây tổn thất lớn cho nền kinh tế. Họ biết dự án chắc chắn sẽ “thua” nhưng là nhà nước thua, còn bản thân họ thì luôn thắng. Đâu phải chỗ nào cũng đều do tính toán nhầm hay “trình độ có hạn”.
Lãng phí song sinh cùng tham nhũng đã trở thành quy luật. Có vụ tìm ra thủ phạm ranh ma, có vụ không. Nhưng dự án hoặc công trình đắp chiếu “trơ gan cùng tuế nguyệt” thì khó chối cãi. Có bao nhiêu vụ bất động sản chôn tiền, vàng của ngân hàng và người dân trong cái vỏ nợ xấu? Không phải ngân hàng nào cũng nhẹ dạ, cũng thẩm định sai tính khả thi hay thời gian thu hồi vốn của đồng tiền cho vay. Mà bầy kền kền đã thông đồng chia nhau rỉa những xác chết đã được biết trước. Chỉ cần người cho vay bỏ túi được tiền “lại quả”, chủ đầu tư tiền “hoa hồng”, còn dự án đưa lại lợi ích gì cho nền kinh tế thì mặc bay! Vì thế mà không ít dự án chỉ làm được việc khó làm nhất là chuyển tiền từ ngân khố hay của người nhẹ dạ vào cái túi không đáy của kẻ trục lợi tham lam. Hàng ngàn hecta đất bị treo, không phải một vụ hai vụ, một hai năm mà nhiều năm, làm xơ xác cả nhiều vùng! Bát ngát nhà xây không có người mua, không có người ở. Cái mất mát không tính nổi và khó khắc phục của người dân, Nhà nước thì vô cùng to lớn.

Chính phủ đã chỉ đạo tập đoàn và các bộ, ngành, đơn vị có liên quan tiến hành tái cơ cấu lại nợ Vinashin

Tuy chưa có phiên tòa kết luận nhưng vụ ụ nổi, tàu cũ của Vinashin không thể là do “trình độ hạn chế” hay “tính toán sai lầm”. Một cái ụ nổi hơn 43 năm tuổi, đã là sắt vụn trước khi mua chứ không chỉ khi kéo về mới thành sắt vụn, trẻ con nó cũng tính được lợi hại. Vậy mà người ta đã thản nhiên rút ngân sách hàng trăm tỷ đồng để mua với danh nghĩa “xây dựng ngành đóng tàu hùng mạnh của đất nước”! Được đầu tư hàng chục tỷ làm nơi cho tàu tuyền tránh bão, nhưng vì thiết kế và xây dựng bất hợp lý, khiến tàu dễ va chạm nhau nên âu thuyền An Hòa (Quảng Nam) vắng vẻ, bị bỏ hoang suốt năm qua. Mỗi năm chủ đầu tư phải chi gần 40 tỷ đồng cho cảng này. Hàng loạt công trình nước sạch tại Quảng Ngãi được đầu tư nhiều tỷ cũng không có nước, treo mãi trước cái khát của dân. Trong những vụ lãng phí nói trên và rất nhiều vụ khác chưa đề cập tới, có phải đều do tính sai hay chỉ vì muốn bày lễ chùa thật to để ăn oản?
Tiền vàng tham nhũng bẩn thật, nhưng dù sao vẫn nằm trong ngân hàng hay túi bọn tham nhũng, xã hội còn hy vọng có dịp thu về. Nhưng lãng phí dù để lấy cớ tham nhũng hay không, là đưa mồ hôi nước mắt của dân đổ sông đổ biển, lại còn để lại di chứng khó chữa. Đôi nghịch tử song sinh sinh ra từ một hệ thống này, chưa biết đứa nào bất hiếu hơn!
PN