WESTMINSTER (NV) - “Tôi cám ơn nước Mỹ, v́ nước Mỹ đă cho tôi sự b́nh yên trong tâm hồn. Đối với tôi, nước Mỹ không phải là thiên đường, nước Mỹ là một cuộc sống đời thường, và tôi cám ơn nước Mỹ đă cho gia đ́nh tôi cuộc sống đời thường.” Ông Huy Phạm, một người đă về hưu, đang sống tại vùng Arleta của thành phố Los Angeles, nói về tâm t́nh của ḿnh nhân ngày Lễ Tạ Ơn.
Ông Khương Diệp, “Ngày Thanksgiving là ngày quây quần trong gia đ́nh, và luôn luôn có món gà đút ḷ hay gà nướng, nhưng nhất định không phải là gà tây.” (H́nh: Ngọc Lan/Người Việt)
Ông Xem Nguyễn, hiện sống tại tiểu bang Tennessee, nói một cách bộc trực, “Ai nói ǵ nói, cho đến chết, lúc nào tôi cũng mang ơn người Mỹ, nước Mỹ, đă cưu mang cho gia đ́nh tôi, cho tôi được sống và hưởng những ǵ mà chính trên 'quê hương thứ nhất' chúng tôi chưa được có.”
“Cám ơn nước Mỹ” không phải chỉ là ḷng biết ơn của một vài người, một số người. Mà đó dường như là lời tri ân có trong tâm tư hầu hết những người Mỹ gốc Việt đang sống tại đất nước tự do này.
Trong không khí nhộn nhịp của ngày Lễ Tạ Ơn, người di dân gốc Việt không chỉ hấp thụ nền văn hóa thể hiện ḷng biết ơn mảnh đất đă cưu mang ḿnh, mà c̣n mang truyền thống đó vào trong mỗi gia đ́nh, theo những cách rất riêng, và rất Việt.
Từ kỷ niệm ngày đầu dự Lễ Tạ Ơn
Ông Bùi Đường, người khá quen thuộc với cộng đồng người Việt tại đây qua các sinh hoạt văn học nghệ thuật của Viện Việt Học, nhớ lại, “Tôi sang Mỹ ngày 18 Tháng Mười Một, 1971, khi đó mới 18 tuổi, học ở Long Beach. Tôi nhớ Thanksgiving đầu tiên một ông mục sư trong trường đă mời tôi cùng vài người bạn về nhà ăn lễ. Buổi tối hôm ấy thực sự để lại ấn tượng trong tôi, tôi thấy thích đồ ăn Mỹ, thích không khí thân mật, ấm cúng của họ, và đó cũng là lần đầu tiên tôi được giảng giải về ư nghĩa của ngày Lễ Tạ Ơn.”
Thêm một kỷ niệm về ngày Lễ Tạ Ơn đầu tiên trên đất Mỹ khiến người đàn ông có giọng nói trầm ấm này nhớ măi đó là “họ muốn tôi hát một bài. Tôi chọn hát bài Gia Tài Của Mẹ, một người bạn của tôi dịch ư nghĩa bài hát này ra tiếng Anh.”
“Một ngàn năm nô lệ giặc Tàu/Một trăm năm đô hộ giặc Tây/Hai mươi năm nội chiến từng ngày/Gia tài của mẹ để lại cho con/Gia tài của mẹ là nước Việt buồn.” Lời bài hát của Trịnh Công Sơn, với những ca từ xao xuyến ḷng người cất lên trong không khí đó “đă khiến người ta khóc.” Ông Bùi Đường kể.
Không chỉ vậy, h́nh ảnh vị mục sư người Mỹ dạy ông Đường học tiếng Anh, với những t́nh cảm thân thiện dành cho người sinh viên lần đầu xa nhà du học, mang trong ḷng bộn bề nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương, cũng khiến ông nhớ măi, giữ măi t́nh cảm tốt đẹp dành cho người Mỹ. Ông Đường cho rằng, “Ông mục sư đó tiêu biểu cho một người Mỹ tốt đối với người Việt ḿnh.” Và cũng chính những ân t́nh như thế mà cho dù sau này người Mỹ có những đường lối chính trị khiến ông “không thích” th́ ông vẫn “hoàn toàn thông cảm, bởi v́ chính trị và nhân bản là hai điều hoàn toàn khác nhau.”
Từ ngày đó trở về sau, năm nào ông Đường cũng ăn mừng ngày Lễ Tạ Ơn cùng bạn bè người Mỹ, theo đúng cách của Mỹ, “cho đến khi người Việt Nam có mặt ở đây đông hơn.”
Ông Đường nói, “Tổ chức tiệc trong ngày lễ Thanksgiving, tôi luôn làm theo truyền thống của người California, tức là có gà tây, có 'sweet jame', có bắp, có khoai tây,... c̣n bạn bè Việt th́ mang thêm đồ ăn Việt Nam tới.”
Với ông Khương Diệp, đang sống tại Tampa, Florida, kỷ niệm nhớ nhất về ngày Lễ Tạ Ơn đầu tiên trên đất Mỹ là kỷ niệm về con gà tây.
Ông Khương kể, “Năm 1986, tôi đón mùa Lễ Tạ Ơn đầu tiên tại Utah, trường Utah Technical College. Năm đó không hiểu sao tuyết rơi nhiều hơn mọi năm, bao nhiêu cây cành cảnh vật đều bị tuyết ôm trắng xóa.”
Theo lời người sinh viên khi đó, tiệc Thanksgiving được nhà trường đăi, có gà tây đút ḷ, có bánh pumpkin pie, táo, nho, nước trái cây, nước ngọt... và “nh́n những dăy bàn nối dài dài phủ đầy thức ăn, tôi thấy ngợp luôn. Toàn là những món mà hồi c̣n ở Việt Nam có mơ cũng không bao giờ thấy được.”
“Nuốt nước miếng ừng ực khi nh́n những con gà quay màu vàng” thế nhưng “khi cắn miếng gà đầu tiên, tôi nhai mà cứ tưởng đâu ḿnh nhai miếng giấy! Nó cứ nhàn nhạt, lờ lợ chả có mùi vị ǵ hết! Đúng là miếng ngon nhớ lâu, và miếng nào quá dở cũng khó mà quên cho được,” ông Khương nhận xét.
Chị Jennifer Nguyễn, “Nói ǵ nói, ăn 'turkey' để cho có không khí ngày lễ Thanksgiving, chứ có họp mặt lúc nào đi nữa th́ ăn đồ ăn Việt Nam vẫn hơn.” (H́nh: Ngọc Lan/Người Việt)
Theo trí nhớ của ông Khương, khi tiệc tan, sinh viên c̣n được nhà trường tặng mỗi người một con gà đông lạnh mang về. “Nhưng có lẽ cũng ngán món gà này nên đám bạn dùng những con gà đông đá cứng ngắc đó làm banh đá lăn long lóc từ trên sườn đồi xuống.”
“Đường đến băi đậu xe phủ đầy tuyết, mải mê nh́n tụi bạn đá banh 'gà' nên tôi bị sụp chân xuống cái lỗ ǵ sâu đến đầu gối, bị trẹo gị đi cà nhắc gần hai tuần mới hết. Kỷ niệm đầu về Lễ Tạ Ơn của tôi là như vậy.” Ông Khương Diệp hồi tưởng.
Đến tiệc sum họp không chỉ có gà tây
Nếu như nhiều gia đ́nh, giống như gia đ́nh ông Bùi Đường năm nay ăn mừng Lễ Tạ Ơn ở Arizona, là “phải có gà tây, phải ăn tiệc theo đúng truyền thống Mỹ để mang đầy đủ ư nghĩa hơn” th́ nhiều gia đ́nh người Mỹ gốc Việt khác lại biến đổi đi ít nhiều thức ăn trong ngày lễ này cho phù hợp với khẩu vị của người Việt Nam.
Cô Jennifer Nguyễn ở Seattle cho biết, “Trong vài năm đầu sau khi đến Mỹ, tôi thường mua gà tây nấu sẵn ở chợ để ăn lễ Thanksgiving với gia đ́nh.”
Tuy nhiên, theo cô, “Từ lần đầu đă không nuốt nổi món thịt này, nhưng mà không biết làm và cũng không có đủ người để thanh toán hết con gà 15-20 pounds.”
Nghe lời chỉ dẫn của một số người, cô Jennifer xé thịt ra làm chà bông, “ăn tạm được nhưng mà khô đến mắc nghẹn,” lấy bộ xương gà nấu súp, nhưng “không thể nào ăn được có lẽ v́ tôi không biết cách khử mùi gà!”
Nhưng “Thanksgiving th́ phải có gà tây,” nên sau này cô Jennifer “chế biến và làm gà tây theo kiểu Việt Nam, tức là nhồi ruột bằng nếp xào với hành tím, tôm khô và lạp xưởng, làm nước xốt cũng chế biến từ 'gravy' của Mỹ nhưng pha thêm 'maggi' vào cho đậm đà và có 'mùi Việt Nam.'”
“Nói ǵ nói, ăn 'turkey' để cho có không khí ngày lễ Thanksgiving, chứ có họp mặt lúc nào đi nữa th́ ăn đồ ăn Việt Nam vẫn hơn.” Cô Jennifer nhận xét.
Theo đúng truyền thống Mỹ, Lễ Tạ Ơn cũng là ngày họp mặt đại gia đ́nh của ông Huy Phạm.
“Gia đ́nh chúng tôi có 10 anh em, sống cũng gần gần nhau, nên năm nào cũng tụ về nhà ba má tôi ở Reseda, cách nhà tôi chừng 25 phút để họp mặt, gần cả 50 người bao gồm cả dâu rể, cháu chắt.” Ông Huy cho biết.
Bữa tiệc Lễ Tạ Ơn trong gia đ́nh ông Huy là một bữa “ẩm thực đa quốc gia,” v́ “vừa có gà tây theo kiểu Mỹ, vừa có món gà theo kiểu Tàu, có món ḿ Ư, lại không thể thiếu món Việt Nam.”
Ông Huy vui vẻ “tiết lộ,” “Nhà có năm cô con gái, mỗi người làm một món mang tới. Rồi thêm năm người chị em bạn dâu, cũng mỗi món một người. Nghe nhiêu đó là đă thấy tưng bừng linh đ́nh rồi.”
Với ông Khương Diệp, ngày Lễ Tạ Ơn cũng là ngày “quây quần trong gia đ́nh, và luôn luôn có món gà đút ḷ hay gà nướng, nhưng nhất định không phải là gà tây.”
Ông Huy Phạm, “Đối với tôi, nước Mỹ không phải là thiên đường, nước Mỹ là một cuộc sống đời thường, và tôi cám ơn nước Mỹ đă cho gia đ́nh tôi cuộc sống đời thường.” (H́nh: Ngọc Lan/Người Việt)
Ngoài chuyện “ngỡ ngàng” khi ăn phải miếng gà tây không do một đầu bếp giỏi làm trong ngày Lễ Tạ Ơn đầu tiên ở Mỹ, ông Khương c̣n “đụng” thêm một “kỷ niệm để đời với gà tây” khi một lần “quần áo chỉnh tề sạch sẽ đi xuống thăm vợ sắp cưới, th́ bị má vợ tương lai bắt đi chặt con gà tây v́ nhà không ai biết làm.”
“Con gà th́ lớn, con dao th́ lụt, giống như ḿnh vừa bằm vừa cứa con gà. Đem được thau thịt gà vô nhà mà mồ hôi nhỏ từng giọt trong tiết trời lạnh giá.” H́nh ảnh “đau thương thê thảm” đó thấm sâu trong đầu nên ông Khương “chờ cho lấy được vợ, mới ra quyết định là cho dù lễ Thanksgiving hay lễ ǵ tôi cũng không cho bất cứ con gà tây nào được phép léo hánh vô nhà tôi.” Ông Khương nói một cách hài hước, “May sao hai đứa con tụi tôi hiện giờ chúng cũng không thích ăn gà tây chút nào.”
Ngọc Lan/Người Việt
Lễ Tạ Ơn trong gia đ́nh người Việt
