Tháng 4/1975 với quá lắm những cuộc đời mất mát thương đau. Hơn 3 triệu những người con từ hai phía anh em có chung một Mẹ Việt Nam đă bỏ ḿnh lăng phí hiến dâng. Trên 600 ngàn người chết không một nấm mồ vùi sâu dưới biển đông và hải tặc, cho những khát vọng không cùng của tự do. Cả 300 ngàn người thất trận trong chớp nhoáng một tháng đă lănh đ̣n thù, cho những cấm cố tù đày hoặc biền biệt rừng sâu.
Danh sách giết người vẫn c̣n dài dài, mà chúng ta vẫn chưa sắm nổi cái quan tài để đậy nắp bè lũ “trời không tha, đất không dung” này. Vâng, vẫn c̣n dài, vượt xa cả những con số tàn độc của một Tần Thủy Hoàng và có một không hai của phát-xít Hitler. Cứ thử mở lại lịch sử 4000 năm... dựng nước, đă phải đụng ngay con số cả trăm ngàn oan khiên rớt xuống trong cuộc đấu tố Cải Cách Ruộng Đất, rồi th́ trên dưới 5000 những cái đầu già trẻ lớn bé, đàn bà đàn ông bị chôn sống thảm sát trong Tết Mậu Thân...
Ờ nhỉ, không lẽ những cái Đầu của chúng ta cứ tiếp tục mất đi, để cho sự gian ác chễm chệ ngự trị “C̣n Đảng c̣n ḿnh”, khi tứ chi của h́nh hài chữ S đă lăn lóc tận phương Bắc thống lĩnh là bởi đâu? Như thế này rồi chúng ta ai cũng sẽ phải bước ra khỏi cuộc đời. Có lập đàn giải oan cho đời này th́ đời sau con cháu mới thoát nổi oan khiên chăng?
Tháng 4 đến. Niềm hoài cổ nhớ nước cũng đến và càng sâu đậm hơn. Mây tím bay. Lạc dấu chim di trở về. Nỗi nhớ niềm thương hoài đời là những vết thương chưa thể lấp miệng. Có dịp khuấy động th́ mưng mủ xót xa vậy thôi.
30/4/75 vẫn không thiếu những giọt lệ thầm lặng bên lề đường Sài G̣n. Dương Thu Hương đă mang nghiệp văn thực sự khi những giọt nước mắt vỡ oà ở vỉa hè Sài G̣n lúc ấy, khi vừa biết tiếc thương chén thanh xuân bỗng vơi cho những đánh tráo hy sinh hoang đường (hay Thiên Đường Mù). Một thứ lư tưởng lăng mạn không hề có thật. Tôi khóc khi biết ḿnh phải đoạn ĺa thành phố hoa lệ Sài G̣n, nơi có con đường mang tên Tự Do và sách vở cũng ê hề tự do bị kết án “đồi trụy”. Chúng ta khóc v́ không biết đời sống sẽ trôi nổi long đong đến đâu. Ôi những phương trời đi măi về những bến bờ lưu lạc.
Đă có cả ngàn trang viết về ngày cuối tháng tư bảy lăm. Nhắc hoài một tan ră, một từ biệt vẫn chưa yên nguôi. Trong suốt 37 năm lữ thứ, hay 37 năm chợt làm du thủ, du thực, du khách trên chính quê hương ḿnh.
Thôi được, giờ đây chắc hẳn là có những người muốn biết giới cầm bút nghĩ ǵ về 30-4-1975. Những người trong giới cầm bút có sẽ đi biểu t́nh trước các sứ quán của CHXHCNVN? Có làm đêm không ngủ thắp nến nguyện cầu, hát nhạc đấu tranh, hay ăn vận toàn trắng để gởi thông điệp khăn tang hay chim trắng ḥa b́nh?
Với tấm ḷng của một nhà thơ th́ cuối cùng có lẽ chúng ta cũng chỉ muốn như Cao Tần có dịp được lùa cả nước đi cải tạo yêu thương.
Nghĩ ǵ hay nhớ về là những nghĩ tưởng, hồi tưởng không tài nào bôi xóa. Nhất là một khi chúng ta chưa thể yên ḷng xếp lại mớ lịch sử nhàu nát mỗi ngày một tội t́nh hơn. Chí ít đây là cảm nhận của riêng tôi. Nói vậy nhưng tôi vẫn chắc như bắp, là những đồng hương trong đợt di tản đầu tiên cùng tôi, th́ trong số khoảng 100.000 người cũng sẽ không thiếu 100.000 vọng tưởng ngút ngàn cho ngày đời ly biệt 30/4/75.
37 năm xin bạn một lần gầy lại mùi hương của những tàn y cũ dĩ văng. Dù thế nào, dù có ném chúng vào ngăn kéo kư ức th́ cũng phải giữ măi nguyên vẹn. Có phải?
Ơi, nghĩ mà tủi thân tủi phận nước ḿnh. Sau 37 năm cho cái gọi là đất nước thống nhất, chúng ta lại tha hồ “đội sổ” về nhiều thứ, ngay cả quyền căn bản làm người cũng đă hụt hẫng trầm trọng, nói chi đến những chi tiêu phát triển kinh tế này nọ. Tôi chịu không thể mường tượng nổi bức dư đồ chữ S sẽ bị những “đầy tớ nhân dân” này vênh váo đổ thêm bao nhiêu mực tàu nữa. Ô, phải nói là những chủ nhân ông quá giỏi điêu ngoa, đă đưa đất nước vào t́nh trạng lỏng tay lái không phanh nổi.
37 năm nh́n lại với tôi là một chặng đường tuột dốc thê thảm: tước đoạt của mọi tước đoạt, tham tàn trên cả tham tàn, lừa mỵ phản trắc không diễn tả nổi.
Những chiếc bánh vẽ to tướng mà đến cuối đời nhà thơ Chế Lan Viên mới tuồng như thấu hiểu, th́ người ta vẫn thay phiên nhau tọng vô họng nhân dân. Coi như dân trí bị d́m thấp, để họ dễ nắm đầu cai quản, nhưng liệu họ có lấy được vải thưa che mắt thánh trong nội bộ về những con số xếp hạng bệ rạc so với láng giềng quốc tế? Sự kiện đau ḷng của Văn Giang mới đây nhất hay hàng loạt xâm chiếm, cưỡng chế, lật lọng luật đất đai mà bản chất lừa bịp vẫn trơ tráo, lại c̣n giả mời mọc cái bánh vẽ định hướng công nghiệp hóa hầm bà lằng. Thú thật, tôi muốn bạn nghĩ ngợi thêm điều này, v́ càng ngày càng thấy những viễn tượng quá đen tối cho quê hương mà sợ mà lo.
30/4, chúng ta cũng đă quẩn quanh những tháng tư cắt dán vụng về 37 mảng ước mơ. Vẫn chưa làm được một điều ǵ cho ra hồn ra vía. Những nhà văn nhà báo nhà dân chủ tự do vẫn lănh đủ những bản án dàn dựng, phi lư. Điếu Cày có bị họ diễn tṛ bịp bợm chặt tay hay không ḥng ḍ đo phản ứng răn đe, th́ lồng ngực chúng ta vẫn chỉ biết nổ tung những bất kham, và Điếu Cày rồi cũng phải ôm ấp những ḍng viết dở dang nơi chốn lao tù.
Cuối cùng vẫn là những tiếng hú của bầy ngựa hoang. Không c̣n nơi đâu một cánh thảo nguyên mà bắt đầu vó nhịp, mà trở về thật sao?
Nào, bây giờ xin mời bạn cứ hí vang trời đất. Mênh mông một tháng tư. Mênh mông một tấm ḷng.
Nguyễn Thị Thanh B́nh
Cảm tưởng về ngày 30/4
