Huyền thoại hồ Bàu Tró

Ít ai không biết tới hồ nước ngọt nằm cách biển Nhật Lệ hơn 100 mét với tên gọi hồ Bàu Tró. Tuy nhiên, câu chuyện về hồ Bàu Tró và những di chỉ khảo cổ học của người Việt cổ gắn liền với nền văn hóa mang tên Bàu Tró thì không phải ai cũng biết.

Từ trên cao nhìn xuống, thấy biển và hồ chỉ cách nhau vài gang tay. Nhưng lạ thay, dù chỉ cách nhau gần như vậy nhưng nước trong hồ lại rất ngọt. Nước hồ chủ yếu chảy ra từ cát nên rất trong mát và sắc, có thể tẩy được áo quần. Đây là nguồn nước ngọt duy nhất cung cấp nước sinh hoạt cho cư dân vốn bị nhiễm mặn từ bao đời nay.

Một góc hồ Bàu Tró. (Nguồn internet)

Vài năm gần đây do môi trường sinh thái hồ được cải thiện nên có rất nhiều đàn chim bay về cư trú trong rừng cây. Du khách tới thăm hồ, vãn cảnh thật không có gì thú bằng mắc võng dưới rừng cây nằm nghe tiếng sóng biển rì rào lẫn trong tiếng chim ríu ran đưa ta vào giấc ngủ êm đềm.
Khi nước trong hồ cạn, trông hồ giống như một dấu bàn chân trái khổng lồ. Người dân địa phương vẫn đang kể lại nhiều câu chuyện huyền thoại về hồ này, rằng hồ sâu đến nỗi không có đáy. Trước đây từ xa xưa, có người đã ném một quả bưởi xuống hồ, sau đó thấy quả bưởi nổi lên ở hồ Sen thuộc huyện… Lệ Thuỷ. Có lẽ những câu chuyện huyền thoại này chỉ là để nói lên nguồn nước của hồ không bao giờ cạn.


Mùa hè năm 1923, có hai thông tin viên người Pháp của trường Viễn đông Bác cổ là Max và Depiruy đã phát hiện ra di chỉ khảo cổ học tại Bàu Tró. Rồi sau đó, nhà địa chất kiêm khảo cổ học Etinen Patte đã tổ chức khai quật và công bố những hiện vật của thời tiền sử đồ đá mới. Mùa xuân năm 1980, trường đại học tổng hợp Huế tổ chức khai quật lại di chỉ Bàu Tró. Hiện vật thu được gồm có nhiều rìu, bôn đá, bàn mài, chày nghiền, mũi nhọn, và vô số các mảnh gốm vỡ của các loại nồi, niêu, bình, vò… Và từ đó các nhà khảo cổ học đã lấy tên của di chỉ này để đặt cho nền văn hoá hậu kỳ đá mới phân bố ở vùng ven biển Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên là văn hoá Bàu Tró.

Hồ Thắng