CHUA & CAY – HAI VỊ ĐÁNH THỨC KHÍ HUYẾT (MÀ BỮA ĂN HIỆN ĐẠI ĐANG LÀM TÊ LIỆT)

[troopy]

Bà con có để ý không, hồi xưa bữa cơm nhà mình lúc nào cũng có cái gì đó chua chua, cay cay. Khi thì chén canh me, trái khế chấm muối, dĩa rau sống, miếng gừng, trái ớt. Ăn không cần nhiều, nhưng trong mâm lúc nào cũng có hai vị đó.
Còn bây giờ thì sao?
Bữa ăn hiện đại đa phần là: béo, ngọt, đậm, nhiều đạm, nhiều dầu mỡ. Ít ai còn để ý tới chua, tới cay. Ăn thì thấy “đã miệng”, nhưng hậu quả là:
- Người lúc nào cũng nặng nề, ì ạch
- Sáng dậy không muốn động, không muốn đi
- Bụng dễ tích mỡ, tay chân hay lạnh
- Đầu óc uể oải, làm chút là mệt
- Dễ đầy bụng, chướng hơi, khó tiêu
Trong Đông y, mấy biểu hiện này thường không phải do thiếu ăn, mà là do khí huyết vận hành kém, khí cơ bị trệ, tỳ vị bị ì, dương khí không vươn lên được.
Mà một trong những nguyên nhân rất hay bị bỏ quên, chính là bữa ăn thiếu hai vị: chua và cay.
1. Nhìn dưới góc Đông y: mỗi vị có một nhiệm vụ
Trong Đông y có khái niệm ngũ vị nhập ngũ tạng: chua, cay, ngọt, đắng, mặn. Mỗi vị có một tác dụng sinh lý riêng, không phải chỉ để tạo mùi vị cho ngon.
Vị chua trong Đông y có tác dụng gì?
- Chua có tính thu, liễm, nghĩa là:
- Thu liễm khí
- Giữ huyết
- Cố biểu
- Liễm hãn
Nói đơn giản, chua giúp giữ lại những thứ đang bị “tán ra”. Những người hay mệt, hay ra mồ hôi, dễ hụt hơi, dễ tụt sức, trong Đông y thường gọi là khí hư, khí tán. Một chút vị chua đúng cách giúp nhiếp khí, cố biểu, giữ cho năng lượng không bị rò rỉ ra ngoài.
Vị cay trong Đông y có tác dụng gì?
Cay thì ngược lại, có tính tán, hành, thông:
- Tán hàn
- Hành khí
- Hoạt huyết
- Thông kinh lạc
Vị cay giúp đánh thức sự vận động trong cơ thể. Khi khí trệ, huyết ứ, người sẽ có cảm giác nặng, tức, đầy, lạnh, ì ạch. Một chút cay đúng cách giúp khí huyết lưu thông trở lại, giống như mở van cho dòng nước chảy.
Chua và cay phải đi chung với nhau
Trong Đông y, rất hay dùng cặp “nhất thu nhất tán”.
- Một bên thu lại, một bên đẩy ra.
- Một bên giữ, một bên thông.
- Chua giúp giữ khí, giữ huyết
- Cay giúp hành khí, hoạt huyết
Hai cái phối hợp với nhau thì khí huyết vừa không bị tán loạn, vừa không bị ứ trệ.
2. Bữa ăn hiện đại đang làm gì?
Bữa ăn bây giờ:
- Quá nhiều béo, ngọt, đậm
- Quá ít chua, ít cay tự nhiên
Trong Đông y, vị ngọt nhiều quá thì sinh thấp, sinh đàm, làm tỳ vị trì trệ. Khi tỳ vị đã trì trệ, lại thiếu vị cay để hành khí, thiếu vị chua để nhiếp khí, thì kết quả là:
- Khí cơ đình trệ
- Dương khí không vươn ra tứ chi
- Huyết vận hành kém
Sinh ra đủ thứ:
- Mệt mỏi kéo dài, béo bụng, lạnh tay chân, đầy trướng, stress, dễ buồn ngủ, làm việc không tập trung.
- Nhiều người đi khám không ra bệnh gì rõ ràng, nhưng cơ thể lúc nào cũng trong trạng thái “không khỏe”. Trong Đông y, gọi đó là khí trệ, tỳ hư kiêm thấp.
3. Ngày xưa người ta ăn rất khôn
Không phải tự nhiên mà mâm cơm xưa hay có:
- Canh chua
- Dưa muối, cà muối
- Rau sống
- Gừng, ớt, riềng
Đó là cách ăn để giữ cho khí huyết luôn có đường chạy.
Ăn béo thì có chua cho đỡ ngấy, cho tiêu.
Ăn nhiều thì có cay để hành khí, tránh ứ trệ.
Lâm tui nói thiệt
Rất nhiều bà con bây giờ:
- Không thiếu chất
- Không thiếu đạm
- Không thiếu ăn
Nhưng lại thiếu vận động bên trong. Mà muốn cơ thể “chạy” được, thì không chỉ trông chờ vô tập thể dục, mà bữa ăn cũng phải giúp khí huyết vận hành.
Thêm lại chút chua tự nhiên, chút cay tự nhiên vào bữa ăn, không phải để cay xé lưỡi, không phải để chua nhăn mặt, mà là để đánh thức lại cơ chế vận hành của khí huyết.
4. Đôi lời Lâm tui muốn gửi đến bà con
Trong Đông y có câu: “Khí hành thì huyết hành, khí trệ thì huyết ứ.”
Mà chua và cay chính là hai cái công tắc rất quan trọng của hệ thống đó.
Bà con không cần ăn cầu kỳ. Chỉ cần coi lại mâm cơm của mình có còn hai vị này hay không.
Nếu bà con đang gặp các triệu chứng:
- Mệt mỏi kéo dài
- Người nặng nề, ì ạch
- Tay chân lạnh
- Bụng dễ tích mỡ
- Hay đầy trướng, stress
Thì rất có thể khí cơ của bà con đang bị trệ, mà một phần là do ăn uống quá lệch vị.

VietBF@sưu tập