Có một câu nói khiến cho nhiều người nghe qua thấy chạnh lòng, nhưng khi càng sống lâu lại càng thấy đúng:
"Sau cùng, ai rồi cũng sống vì bản thân mình". Mới nghe thì có vẻ ích kỷ. Có người lại hiểu câu đó theo kiểu này:
"Người không vì mình, trời tru đất diệt". Có nghĩa là con người chúng ta trước hết phải biết lo cho lợi ích của mình, bảo vệ cho mình giữa cuộc đời đầy cảnh cạnh tranh và biến động quay cuồng này.
Nhưng cũng có người lại hiểu theo một cách khác, nhẹ hơn mà buồn hơn:
"Người có thể đi đến cuối đời với mình, thật ra cũng chỉ có chính mình mà thôi".
Không có ai sống thay cho mình được, không có ai đau thay cho mình được và cũng không ai có thể gánh chịu trách nhiệm hoàn toàn cho cuộc đời mình ngoài chính bản thân mình. Có lẽ vì vậy mà ngày nay, càng có nhiều giới trẻ bắt đầu suy nghĩ hơi khác về hôn nhân và chuyện sinh con.
Gần đây có một câu hỏi khiến cho rất nhiều người bị trăn trở:
"Nếu không lập gia đình, không muốn sinh con, thì cuộc sống về già sẽ như thế nào đây?"
Có người còn nói rằng, ở thời buổi này, lo cho bản thân còn chưa xong, lấy đâu ra sức để gánh thêm một gia đình, thêm con cái, thêm vô số áp lực từ chuyện cơm-áo-gạo-tiền. Có người cảm thấy việc sinh con trong xã hội hiện đại giống như mang thêm một món nợ dài hạn mà chưa chắc bản thân có đủ khả năng để gánh nổi.
Những suy nghĩ ấy thật ra cũng không sai. Bởi vì thế hệ trẻ hôm nay đang sống trong một thời đại rất khác. Giá nhà quá cao, công việc thiếu ổn định, áp lực tinh thần ngày càng lớn. Người trẻ phải vừa cố duy trì sự sinh tồn, vừa cố giữ cho mình không bị kiệt sức trong một xã hội mà mọi thứ đều đòi hỏi tiền bạc, năng lực và sự cạnh tranh.
Cho nên nhiều người bắt đầu thấy sợ hôn nhân. Không phải vì họ ghét chuyện yêu đương, mà vì họ lo sợ trách nhiệm mà bản thân chưa đủ sức để gánh nổi.

(Minh họa)
Có người còn nói một câu rất đáng để suy gẫm:
"Phật từng dạy, có phúc thì già không có con cái vẫn có người chăm sóc. Không có phúc thì dù có nhiều con cái cũng chưa chắc có ai nuôi".
Thật ra, nếu nhìn quanh cuộc đời, điều đó quả nhiên không phải là không đúng. Những người cả đời hy sinh cho con cái, đến cuối đời vẫn sống cô độc, buồn bả. Nhưng cũng có những người sống tử tế, biết yêu thương người khác, đến lúc khó khăn lại được rất nhiều người giang tay ra giúp đỡ.
Bởi vậy, điều quan trọng nhất đôi khi không phải là cá nhân mình có bao nhiêu người thân, mà là mình đã sống như thế nào.
Lúc còn trẻ, nếu sống tử tế, biết suy nghĩ cho người khác, giữ được lòng chân thành giữa một xã hội nhiều toan tính, so đo thì dù cho cuộc đời có khắc nghiệt đến đâu, chung quanh mình vẫn sẽ còn những người tốt.
Nhưng rồi cuộc sống lại có những khoảnh khắc khiến cho con người chúng ta bị chựng lại và có suy nghĩ khác đi.
Có người từng cả tin rằng, nếu không chồng không con cũng sẽ không sao. Cho đến ngày họ đưa tang người dì của mình.
Dì là người đã về hưu, có lương hưu đầy đủ, sống hòa đồng nên được hàng xóm quý mến. Vì không có con cái nên trước đây ai cũng thấy dì sống khá thoải mái và yêu đời. Cho đến một ngày nọ dì bị đột quỵ rồi qua đời.
Lúc ấy mới nhận ra rằng nỗi cô đơn của một con người không chỉ nằm ở chuyện lúc bệnh không có ai chăm sóc. Mà đau hơn là khi một đời người khép lại, mọi dấu vết của họ trong cuộc sống cũng dần dần bị biến mất theo năm tháng.
Một người có con, sau này người khác có thể nhắc đến cha mẹ họ thông qua hình bóng của con cháu. Tên tuổi của họ vẫn còn đâu đó trong những câu chuyện gia đình, trong những ký ức được truyền lại qua nhiều thế hệ. Còn một người không chồng không con, khi họ đã rời đi, mọi thứ đôi khi lại kết thúc rất lặng lẽ.
Đến lúc ấy mới hiểu ra rằng, con người thật ra không chỉ sợ cực khổ, cũng không chỉ sợ nghèo. Điều mà người ta sợ nhất đôi khi là cảm giác cuộc đời mình trôi qua quá lặng lẽ, không có một mái nhà để quay về, không có một tiếng gọi thân quen chờ đợi, cũng không có ai mang theo ký ức về mình để đi tiếp qua năm tháng.
Có lẽ vì vậy mà từ bao đời nay, con người vẫn luôn mong xây dựng mái ấm gia đình. Không chỉ để có người chăm sóc lúc tuổi già, mà còn để đời người có sự tiếp nối yêu thương, tiếp nối ký ức, tiếp nối những điều mà mình chưa kịp làm hết trong một đời hữu hạn.
Dĩ nhiên, không phải ai khi kết hôn cũng được hạnh phúc viên mãn, không phải ai sinh con cũng được báo hiếu lúc về già. Có những cuộc hôn nhân chứa đầy những tổn thương, có những gia đình sống với nhau mà lòng lại xa cách hơn cả người dưng.
Cho nên, kết hôn hay sinh con chưa bao giờ trở nên là một sự ép buộc.
Nhưng có lẽ, điều đáng tiếc nhất của thời đại này là ngày càng nhiều người trẻ nhìn gia đình chỉ còn như một gánh nặng phải gồng gánh, mà lại quên mất rằng, gia đình cũng có thể là nơi chữa lành và nâng đỡ con người qua những năm tháng cô đơn nhất.
Đừng nên đặt toàn bộ hy vọng cuộc đời mình lên vai con cái, vì con cái không phải sinh ra để trả nợ hiếu thảo cho cha mẹ. Nhưng cũng đừng nên vì sợ tổn thương mà phủ nhận hoàn toàn ý nghĩa của việc xây dựng một mái ấm gia đình.
Bởi vì có những niềm vui, những sự trưởng thành, những cảm giác được yêu thương và cần đến nhau… chỉ khi bước vào hôn nhân, được làm cha mẹ, con người chúng ta mới thật sự hiểu ra được.
Sau cùng, ai rồi cũng phải tự đi hết cuộc đời của mình. Nhưng sâu thẳm trong lòng, con người vẫn luôn mong có một ai đó cùng ăn một bữa cơm, cùng chờ một ngọn đèn sáng, cùng lưu lại dấu vết của nhau giữa nhân gian rộng lớn này.
Gia đình chưa chắc là sự đáp án hoàn hảo cho hạnh phúc. Sinh con cũng chưa chắc bảo đảm cho tuổi già được bình yên. Nhưng đôi khi, chính những ràng buộc tưởng như nặng nề ấy lại là thứ sẽ giúp cho con người cảm thấy cuộc đời mình không chỉ là một hành trình thoáng đi qua rồi sẽ biến mất không một dấu vết.
Và điều đáng suy ngẫm nhất không phải là
"có nên kết hôn hay không", mà là:
"Khi tuổi trẻ qua đi, khi căn nhà trở nên im lặng, khi những năm tháng cuối đời dần đến…
Liệu rằng mình có còn cảm thấy cuộc đời này thật sự có một nơi để thuộc về hay không?"
Sau cùng, ai rồi cũng phải sống vì bản thân mình. Nhưng con người sống chỉ biết cho riêng mình lại là một cuộc đời rất cô độc, buồn thảm. Bởi vì điều làm cho một đời người trở nên có ý nghĩa, đôi khi không nằm ở việc mình đã giữ lại được bao nhiêu cho bản thân… mà là mình đã yêu thương được bao nhiêu người, đã để lại hơi ấm trong cuộc đời của ai.
Có những người cả đời sợ hy sinh, sợ ràng buộc, sợ phải sống vì người khác nên chọn giữ bản thân mình thật an toàn. Nhưng đến cuối cùng lại nhận ra: thứ khiến cho con người hạnh phúc nhất chưa bao giờ là chỉ sống cho chính mình.
Có lẽ vì vậy mà gia đình, hôn nhân hay con cái, dù mang theo rất nhiều trách nhiệm vẫn luôn luôn tồn tại qua bao thế hệ. Vì sâu thẳm trong trái tim con người, ai cũng mong được yêu thương, được thuộc về và được cùng ai đó đi qua cuộc đời này, chứ không chỉ sống một mình cho riêng mình mà thôi.