Những ứng viên tiềm năng có thể thách thức vị trí của Thủ tướng Anh

[Romano]

Thủ tướng Anh Keir Starmer đang đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng trong nội bộ Công đảng, song ông đã bác bỏ những lời kêu gọi từ chức và thách thức các đối thủ chính thức phát động cuộc đua giành quyền lãnh đạo đảng.Theo quy định của Công đảng, để khởi động một cuộc thách thức vị trí lãnh đạo, ít nhất 1/5 số nghị sĩ của đảng, tương đương 81 người, phải cùng ủng hộ một ứng cử viên duy nhất. Khi đạt đủ số lượng này, ứng cử viên sẽ được đưa vào lá phiếu cạnh tranh với ông Starmer trong cuộc bầu cử do các đảng viên Công đảng quyết định.

Mặc dù gần 100 nghị sĩ đã công khai kêu gọi ông Starmer, 63 tuổi, từ chức, song hiện chưa có ai chính thức đứng ra thách thức vị trí lãnh đạo của ông. Giới quan sát cho rằng hiện chỉ có một số ít nhân vật có khả năng tập hợp đủ 81 chữ ký cần thiết.Một trong những cái tên được nhắc đến nhiều nhất là Bộ trưởng Y tế Wes Streeting. Nội bộ Công đảng hiện tồn tại hai luồng quan điểm: nhóm muốn thay đổi lãnh đạo nhanh chóng ủng hộ ông Streeting, trong khi những người muốn quá trình chuyển giao diễn ra có trật tự lại nghiêng về Thị trưởng vùng Greater Manchester Andy Burnham.

Ông Streeting, người được giao nhiệm vụ cải tổ hệ thống Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) đang gặp khó khăn, thuộc cánh hữu của Công đảng. Ông từng giữ chức Chủ tịch Liên đoàn Sinh viên Quốc gia, sau đó là ủy viên hội đồng địa phương trước khi trở thành nghị sĩ đại diện cho một khu vực ở Đông London, gần nơi ông lớn lên.

Chính trị gia 43 tuổi này thường bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với cựu Thủ tướng Tony Blair và chịu ảnh hưởng mạnh từ “chủ nghĩa Blair” trong định hướng cải tổ NHS thông qua thúc đẩy hợp tác công - tư và hiện đại hóa công nghệ. Ông từng cảnh báo NHS cần hiện đại hóa nếu không sẽ không tồn tại được.

Tuy nhiên, ông Streeting cũng vấp phải tranh cãi liên quan tới mối quan hệ thân thiết với Peter Mandelson, chính trị gia kỳ cựu của Công đảng từng bị miễn nhiệm chức đại sứ Anh tại Washington do liên hệ với tội phạm tình dục Jeffrey Epstein. Giới phân tích cho rằng mối liên hệ này có thể ảnh hưởng đến hình ảnh của ông Streeting.

Trong khi đó, những người ủng hộ ông Burnham muốn quá trình thay đổi lãnh đạo diễn ra chậm hơn, bởi hiện ông chưa phải là nghị sĩ Quốc hội và do đó chưa đủ điều kiện trực tiếp kế nhiệm ông Starmer.Ông Burnham, 56 tuổi, từng hy vọng quay lại Quốc hội thông qua một khu vực bầu cử gần Manchester hồi đầu năm nay, song bị Ủy ban Điều hành Quốc gia của Công đảng ngăn cản. Nhiều ý kiến cho rằng động thái này nhằm hạn chế khả năng ông trở thành đối thủ lớn nhất của ông Starmer trong cuộc đua lãnh đạo.

Theo nhiều cuộc khảo sát dư luận, ông Burnham hiện là một trong những chính trị gia được yêu thích nhất tại Anh. Trong khi ông Starmer thường bị đánh giá thiếu tầm nhìn chính trị, ông Burnham lại theo đuổi “chủ nghĩa Manchester” - mô hình “chủ nghĩa xã hội đầy tham vọng” thân thiện với doanh nghiệp, hướng tới việc đưa các dịch vụ thiết yếu trở lại dưới sự kiểm soát của nhà nước và cải thiện đời sống người dân.

Ông Burnham cho rằng thành công của các chính sách tại Manchester, nơi có nền kinh tế phát triển nhanh nhất nước Anh và nơi ông đã ba lần liên tiếp đắc cử thị trưởng, có thể được nhân rộng trên toàn quốc. Tuy nhiên, sự nghiệp của ông tại Westminster lại không quá nổi bật khi hai lần tranh cử vị trí lãnh đạo Công đảng trước đây đều thất bại.

Ông Burnham cũng gây tranh cãi sau khi phát biểu trên tạp chí New Statesman năm ngoái rằng nước Anh cần “thoát khỏi sự phụ thuộc vào thị trường trái phiếu”, đồng thời kêu gọi theo đuổi các chính sách kinh tế cấp tiến hơn. Những bình luận này đã khiến lợi suất trái phiếu chính phủ Anh tăng mạnh.

Một gương mặt đáng chú ý khác là Angela Rayner, cựu Phó Thủ tướng của ông Starmer. Khác với phong cách kín đáo của ông Starmer, bà Rayner được đánh giá là gần gũi và cởi mở, thu hút nhiều cử tri trẻ và những người theo chủ nghĩa xã hội truyền thống trong Công đảng.Bà Rayner, 46 tuổi, lớn lên trong hoàn cảnh nghèo khó tại vùng ngoại ô Manchester và trở thành mẹ ở tuổi 16. Bà cho biết tuổi thơ không có sách trong nhà vì mẹ bà không biết đọc, biết viết. Trước khi tham gia chính trị, bà được đào tạo để chăm sóc người cao tuổi và từng là đại diện công đoàn.

Trong thời gian giữ chức Phó Thủ tướng và Bộ trưởng Nhà ở, bà Rayner phụ trách nhiều chính sách quan trọng của chính phủ Công đảng, bao gồm cải cách xây dựng nhà ở, tăng lương tối thiểu, hỗ trợ người thuê nhà và siết chặt các hợp đồng lao động “không giờ làm”. Các quy định mới dự kiến có hiệu lực từ năm tới.

Tuy nhiên, bà Rayner đã từ chức Phó Thủ tướng năm ngoái sau bê bối liên quan tới việc chưa hoàn tất nghĩa vụ thuế đối với căn nhà thứ hai ở miền Nam nước Anh. Bà khẳng định sai sót này là ngoài ý muốn và xuất phát từ tư vấn pháp lý không chính xác, song vụ việc vẫn có thể ảnh hưởng tới tham vọng lãnh đạo của bà.

Trong thư gửi ông Starmer ngày 10/5, bà Rayner không trực tiếp kêu gọi ông từ chức nhưng cảnh báo rằng “những gì chúng ta đang làm không hiệu quả và cần phải thay đổi”, đồng thời cho rằng đây có thể là “cơ hội cuối cùng” của Công đảng.

Ngoài các nhân vật trên, Bộ trưởng Nội vụ Shabana Mahmood cũng được xem là gương mặt triển vọng trong đảng. Được giao phụ trách vấn đề nhập cư bất hợp pháp, bà được kỳ vọng có thể thu hút thêm cử tri cánh hữu.

Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Ed Miliband, cựu lãnh đạo Công đảng, cũng nổi lên như một ứng cử viên tiềm năng. Theo các cuộc khảo sát trong nội bộ đảng, ông Miliband hiện nhận được sự ủng hộ đáng kể từ giáo viên, công nhân khu vực công và các nhà hoạt động công đoàn quan tâm đến vấn đề khí hậu.