Từ bao đời nay, người Việt vẫn có câu: "Thanh danh đi trước, thực lực theo sau". Đối với nước Nga, lễ diễu binh kỷ niệm Ngày Chiến thắng (9/5) vốn không chỉ là một nghi thức lịch sử, mà còn là bản tuyên ngôn đanh thép về sức mạnh quân sự vô song, là dịp để những khí tài hạng nặng phô diễn uy lực khiến cả thế giới phải ngước nhìn. Thế nhưng, năm 2026 này, bầu không khí tại Quảng trường Đỏ lại nhuốm màu trầm mặc và thận trọng đến lạ kỳ. Không còn những đoàn xe bọc thép rầm rập làm rung chuyển lòng đường, không còn những khí tài tối tân phô trương sức mạnh, một kỳ lễ kỷ niệm "thu hẹp" đang diễn ra, phản ánh những biến động dữ dội đằng sau bức màn nhung chính trị.
Khi gươm đao phải lùi bước trước thực tại
"Sông có khúc, người có lúc", và ngay cả một cường quốc như Nga cũng đang phải đối mặt với những thách thức chưa từng có. Bộ Quốc phòng Nga vừa qua đã đưa ra một quyết định gây ngỡ ngàng: không có thiết bị quân sự hạng nặng nào được trình diễn trong cuộc diễu binh năm nay do "tình hình tác chiến hiện tại". Quảng trường Đỏ, vốn là sân khấu của những dàn tên lửa liên lục địa và xe tăng uy phong, giờ đây chỉ còn là nơi của các khối bộ binh và sĩ quan diễu duyệt. Giáo sư Sam Greene từ Đại học King’s College London nhận định rằng, đây là một động thái "khác thường" đối với Tổng thống Vladimir Putin – người vốn luôn coi trọng hình ảnh kiểm soát và quyền lực tuyệt đối. Việc thu hẹp quy mô này chẳng khác nào một lời thừa nhận ngầm về những áp lực an ninh đang bủa vây điện Kremlin.
Bóng ma an ninh và những hồi chuông cảnh báo
Quyết định tinh giản lễ hội không phải là ngẫu nhiên. "Cẩn tắc vô áy náy", sự thận trọng của Moscow dâng cao tột độ sau hàng loạt vụ tấn công bằng máy bay không người lái (drone) của Ukraine thọc sâu vào lãnh thổ Nga, đặc biệt là nhắm vào các nhà máy lọc dầu. Thậm chí, một chiếc drone đã đâm trúng tòa chung cư cao cấp ở phía Tây trung tâm Moscow ngay trước thềm lễ hội, giáng một đòn mạnh mẽ vào tâm lý an ninh của thủ đô. Trên khắp các ngả đường Moscow, đằng sau những dải ruy băng Thánh George đen cam rực rỡ và những lá cờ ba màu, người ta dễ dàng bắt gặp các hệ thống phòng không đang chĩa nòng lên trời xanh. Thậm chí, các nhà mạng viễn thông còn cảnh báo người dân về việc hạn chế Internet và tin nhắn để đảm bảo an ninh tối đa cho sự kiện. Giáo sư Nina Khrushcheva cho rằng, sự "ám ảnh" về an ninh của ông Putin đang ở mức cao nhất sau hàng loạt biến cố quốc tế và những mối đe dọa trực tiếp từ drone mỗi ngày.
Lệnh ngừng bắn bất ngờ và cuộc trao đổi tính bằng mạng người
Giữa lúc không khí căng thẳng tưởng chừng như sắp bùng nổ, một tia hy vọng mong manh đã xuất hiện. Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tuyên bố Nga và Ukraine đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn trong 3 ngày (từ 9/5 đến 11/5). Đi kèm với đó là một cuộc trao đổi tù binh khổng lồ với quy mô "1.000 đổi 1.000". Tổng thống Ukraine Zelensky đã xác nhận thông tin này với một thái độ đầy hàm ý: "Quảng trường Đỏ không quan trọng bằng mạng sống của những người con Ukraine được trở về nhà". Ông thậm chí còn ban hành một sắc lệnh đầy mỉa mai khi "cho phép" cuộc diễu binh tại Moscow được diễn ra suôn sẻ. "Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh người chạy lại", lệnh ngừng bắn này dường như đã giúp Moscow trút bỏ được gánh nặng về một cuộc tập kích ngay giữa lễ hội, dù những lời cảnh báo đáp trả tàn khốc trước đó từ Bộ Ngoại giao Nga vẫn còn vang vọng.
Nỗi lòng người dân và ánh hào quang bị giới hạn
Năm nay, danh sách khách mời quốc tế cũng trở nên khiêm tốn hơn hẳn so với sự hiện diện của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào năm 2025. Chỉ có những đồng minh thân thiết như Tổng thống Belarus Lukashenko, Quốc vương Malaysia và Tổng thống Lào hiện diện. Thậm chí, giới truyền thông quốc tế cũng bị hạn chế gắt gao. Nhiều hãng thông tấn lớn, bao gồm cả CNN, đã bị hủy thẻ tác nghiệp vào phút chót với lý do "quy mô buổi lễ bị giới hạn", buộc họ phải đưa tin qua những thước phim từ đài truyền hình nhà nước Nga.
Đằng sau những khẩu hiệu hào hùng, tâm thế của người dân Moscow dường như đang chùng xuống. "Trâu chậm uống nước đục", sự trì trệ của kinh tế và các lệnh hạn chế Internet đang khiến cuộc sống thường nhật trở nên mệt mỏi. Mikhail, một người dân Moscow, chia sẻ đầy xót xa: "Đã đến lúc kết thúc rồi. Người chết, tiền bạc tan biến, mọi thứ thật khó chịu". Hay như bà Galina đến từ vùng Donbas đang đi tham quan Moscow cũng không giấu được nỗi lòng: "Chiến tranh chỉ mang lại đau khổ cho người dân, chiến tranh chẳng tốt cho ai cả". Có lẽ, đối với họ, một cuộc diễu binh hoành tráng không còn quan trọng bằng một mái nhà yên bình và những bữa cơm không còn bóng dáng chia ly. "Hòa khí sinh tài", câu nói ấy có lẽ chính là mong ước lớn nhất của bao người dân Nga lúc này giữa những ngày tháng 5 lịch sử.