USA Chảo lửa Trung Đông hạ nhiệt: Mỹ - Iran bên bờ vực thỏa thuận "vàng đen" và những quân bài ngửa trên eo biển Hormuz

[Gibbs]

Trong những ngày mà thế giới tưởng như đứng giữa hai bờ vực – chiến tranh và hòa bình – thì từng quyết định chính trị, từng lời tuyên bố ngoại giao lại có thể làm rung chuyển cả thị trường năng lượng toàn cầu. Câu chuyện mới nhất xoay quanh dầu Nga, eo biển Hormuz và cuộc đấu trí căng thẳng giữa Mỹ và Iran chính là minh chứng rõ nét: “gió thổi chiều nào, thuyền theo chiều ấy”, nhưng có những con sóng ngầm mà không ai đoán trước được.

Mỹ bất ngờ nới lỏng gông cùm cho dầu Nga giữa tâm bão chiến tranh

Người xưa có câu: "Trong cái rủi có cái may", hay đôi khi là "Mượn gió bẻ măng". Giữa lúc cuộc chiến với Iran đang đẩy giá năng lượng lên cao chót vót, Bộ Tài chính Mỹ hôm thứ Sáu đã tạo ra một bước ngoặt đầy toan tính. Washington vừa ban hành một lệnh miễn trừ mới, cho phép tiếp tục giao dịch và vận chuyển dầu thô của Nga qua đường biển – vốn đang nằm trong danh sách trừng phạt.

Lệnh cấp phép này, được công bố rộng rãi trên trang web của Bộ Tài chính Mỹ, chỉ áp dụng riêng cho dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Nga được bốc lên tàu tính đến ngày 17/4, cho phép các chuyến hàng này lưu thông đến hết ngày 16/5. Thực tế, một giấy phép tương tự đã hết hạn vào ngày 11/4, và việc tái ban hành ngay lập tức cho thấy chính quyền Tổng thống Trump đang nỗ lực hết sức để kìm hãm đà tăng của giá xăng dầu trong nước. Đúng là "Cực chẳng đã mới phải quét nhà", Mỹ đang phải dùng chính nguồn dầu của đối thủ để làm dịu cơn khát năng lượng của chính mình.

Thị trường tài chính dậy sóng: Giá dầu lao dốc không phanh

Ngay sau khi Ngoại trưởng Iran tuyên bố eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại cho tất cả các tàu thương mại trong thời gian ngừng bắn, thị trường dầu mỏ thế giới đã chứng kiến một cú "rơi tự do". Dầu Brent – chuẩn mực toàn cầu – đã giảm mạnh tới 9,07%, chốt phiên ở mức $90,38/thùng. Đây là mức giá thấp nhất kể từ ngày 10/3, mang lại hơi thở phào nhẹ nhõm cho các nhà đầu tư.

Trái ngược với sự ảm đạm của dầu mỏ, thị trường chứng khoán lại "Mở cờ trong bụng". Chỉ số S&P 500 đã lập kỷ lục cao nhất lần thứ ba liên tiếp, trong khi Nasdaq đạt chuỗi tăng trưởng dài nhất kể từ năm 1992. Sự hưng phấn này bắt nguồn từ niềm hy vọng về một lệnh ngừng bắn bền vững tại Trung Đông, minh chứng cho câu nói "Hết cơn bĩ cực đến hồi thái lai".

Canh bạc hạt nhân và những tuyên bố gây sốc của Donald Trump

Tại một buổi mít tinh ở Arizona, Tổng thống Donald Trump đã khiến dư luận ngỡ ngàng khi khẳng định một thỏa thuận hòa bình với Iran đang ở rất gần. Ông tự tin tuyên bố rằng Iran đã "đồng ý với mọi điều khoản", bao gồm cả việc chuyển giao toàn bộ lượng Uranium đã làm giàu (mà ông gọi một cách hình tượng là "bụi hạt nhân" - nuclear dust) sang Mỹ.

Tuy nhiên, phía Iran ngay lập tức dội một gáo nước lạnh vào sự lạc quan này. Các quan chức cấp cao của Tehran gọi những tuyên bố của Trump là "sự thật thay thế" (alternative facts). Họ khẳng định kho dự trữ Uranium là "vật thiêng liêng như đất mẹ" và sẽ không có chuyện chuyển giao đi bất cứ đâu. "Nói có sách, mách có chứng", sự mâu thuẫn trong phát ngôn giữa hai bên cho thấy tiến trình đàm phán tại Pakistan vào thứ Hai tới sẽ còn rất nhiều cam go.

Eo biển Hormuz: "Nội bất xuất, ngoại bất nhập" hay cánh cửa tự do?

Dù Iran tuyên bố mở cửa eo biển, nhưng thực tế tại hiện trường lại hoàn toàn khác. Hải quân IRGC đã đặt ra những điều kiện ngặt nghèo: Tàu dân sự phải đi theo lộ trình chỉ định và phải được sự cho phép của Iran, trong khi tàu quân sự vẫn bị cấm tuyệt đối.

Về phía Mỹ, Đô đốc Bradley Cooper thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm khẳng định: "Mắt Mỹ đổ dồn vào mọi cảng biển của Iran". Lực lượng phong tỏa của Mỹ với sự góp mặt của các tàu sân bay hạng nặng như USS Gerald R. Ford và USS Abraham Lincoln vẫn đang duy trì vị thế áp đảo. Tổng thống Trump đã nhấn mạnh trên mạng xã hội: Lệnh phong tỏa hải quân sẽ giữ nguyên hiệu lực cho đến khi giao dịch với Iran hoàn tất 100%. Đúng là "Cẩn tắc vô áy náy", cả hai bên đều đang gườm nhau từng li từng tí trên vùng biển chiến lược này.

Lệnh ngừng bắn tại Lebanon: Mong manh như khói sương

Trong khi các nỗ lực ngoại giao đang diễn ra dồn dập, tình hình tại Lebanon vẫn cực kỳ bất ổn. Dù lệnh ngừng bắn 10 ngày đã đi vào hiệu lực, phía Lebanon cáo buộc Israel vẫn tiến hành các đợt pháo kích và không kích vào miền Nam nước này, khiến ít nhất một người thiệt mạng. "Cây muốn lặng mà gió chẳng dừng", những vi phạm này đe dọa trực tiếp đến nỗ lực trung gian của Pakistan nhằm tìm kiếm một nền hòa bình toàn diện cho khu vực.

Trận chiến này không chỉ là súng đạn, mà còn là cuộc đấu trí trên bàn đàm phán và thị trường năng lượng. Liệu một thỏa thuận lịch sử có được ký kết tại Islamabad vào tuần tới, hay tất cả chỉ là một màn "Rung cây nhát khỉ" của các cường quốc? Câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước, nhưng có một điều chắc chắn: Thế giới đang nín thở theo dõi từng nhịp đập từ chảo lửa Trung Đông.