USA Khi "Quyền Lực Sắt" Chạm Phải Đá: Những Giới Hạn Trong Tham Vọng Thống Trị Của Donald Trump

[Gibbs]

Trong cõi nhân sinh, cổ nhân vẫn thường dạy rằng "Cứng quá thì gãy", hay "Mạnh dùng sức, yếu dùng chước". Thế nhưng, đối với Donald Trump, thế giới dường như chỉ vận hành xoay quanh ba trục bánh xe duy nhất: sức mạnh, vũ lực và quyền uy tuyệt đối. Những "quy luật sắt" này không chỉ là kim chỉ nam cho nhiệm kỳ tổng thống của ông mà còn là linh hồn của một thương hiệu cá nhân được xây dựng trên sự đối đầu và leo thang xung đột không ngừng nghỉ. Trump và những thuộc hạ thân tín chưa bao giờ che giấu niềm tin vào sự thống trị của mình, sẵn sàng vung thanh gươm quyền lực Mỹ để gặt hái những chiến tích kinh tế, địa chính trị và đối nội. Tuy nhiên, giữa một bối cảnh quốc tế đang chao đảo và những biến động nội tại ngày càng dữ dội, người ta bắt đầu thấy những vết rạn trên tấm khiên bất bại ấy. Phương thức cưỡng chế của Trump đang dần lộ ra những giới hạn nghiệt ngã, đẩy ông vào những góc hẹp chính trị đầy rẫy hiểm nguy.

Quyền lực tuyệt đối hay chỉ là ảo ảnh của sức mạnh?
Trong thế giới chính trị hiện đại, nơi “mạnh được yếu thua” dường như vẫn là quy luật bất thành văn, nhiệm kỳ của Donald Trump nổi lên như một thử nghiệm táo bạo của triết lý quyền lực: lấy sức mạnh, áp lực và đối đầu làm công cụ điều hành. Ông không che giấu niềm tin rằng quyền lực của mình gần như tuyệt đối, rằng nước Mỹ có thể áp đặt ý chí lên thế giới nếu đủ cứng rắn. Nhưng “ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác”, những diễn biến trong và ngoài nước đang cho thấy: quyền lực dù lớn đến đâu cũng có giới hạn của nó.

Trump xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo không khoan nhượng, sẵn sàng leo thang xung đột để đạt mục tiêu kinh tế, địa chính trị và nội bộ. Chính sách của ông không chỉ là chiến lược quốc gia mà còn là phần kéo dài của thương hiệu cá nhân: đối đầu, áp lực và buộc đối phương phải khuất phục. Tuy nhiên, thế giới không phải bàn cờ một chiều. Khi các biến động quốc tế trở nên hỗn loạn hơn, khi nội bộ nước Mỹ dậy sóng, phương pháp “leo thang để thắng” bắt đầu bộc lộ những điểm yếu chí mạng.
Cuộc chiến tại Iran đang trở thành bài kiểm tra khắc nghiệt nhất cho học thuyết của Trump. Bản năng của một người thích áp đặt đã thôi thúc ông tung ra những đòn tấn công nhắm thẳng vào quân đội, tham vọng hạt nhân và tầm ảnh hưởng khu vực của Tehran – những điều mà các đời tổng thống trước đây luôn e dè né tránh. Nhưng "vỏ quýt dày có móng tay nhọn", việc Tehran kiên quyết không cúi đầu trước những yêu sách của Washington đang phơi bày sự hữu hạn của quyền lực Mỹ. Trump đang đứng trước những ngã rẽ đầy cay đắng: Hoặc tiếp tục leo thang xung đột để buộc Iran tuân thủ, nhưng cái giá phải trả có thể là máu của binh sĩ Mỹ và một cú sốc kinh tế toàn cầu; hoặc tuyên bố chiến thắng rồi rút lui, nhưng thực tế việc Iran vẫn nắm giữ eo biển Hormuz và các kho uranium làm giàu sẽ khiến lời tuyên bố ấy chẳng khác nào một sự huyễn hoặc. Để thoát khỏi cái bẫy tự mình giăng ra, Trump chọn cách kết hợp sức mạnh quân sự với sự ngoan cố không nhượng bộ, thiết lập một cuộc phong tỏa mới tại eo biển Hormuz nhằm bóp nghẹt hơi thở kinh tế của Iran, bất chấp những hệ lụy khủng khiếp lên thị trường năng lượng thế giới.
Chiến tranh Iran – phép thử khắc nghiệt nhất của học thuyết Trump
Cuộc chiến với Iran đã trở thành bài kiểm tra tối hậu cho cách tiếp cận của Trump. Quyết định tấn công vào tham vọng quân sự và hạt nhân của Tehran – điều mà nhiều đời tổng thống trước né tránh – phản ánh rõ bản năng ưa đối đầu của ông. Nhưng Iran không phải là đối thủ dễ khuất phục. Sự kiên quyết không nhượng bộ của Tehran đang dần bóc trần giới hạn sức mạnh của Mỹ – và của chính Trump.

Tổng thống Mỹ đứng trước những lựa chọn khó khăn: leo thang chiến tranh để buộc Iran đầu hàng, nhưng đổi lại là nguy cơ thương vong tăng cao và cú sốc kinh tế toàn cầu; hoặc tuyên bố chiến thắng và rút lui, nhưng điều đó sẽ bị phủ nhận bởi thực tế Iran vẫn kiểm soát eo biển Hormuz và duy trì kho uranium làm giàu. “Tiến thoái lưỡng nan” – thế cờ mà dân gian vẫn gọi là “đi cũng dở, ở không xong”.

Giải pháp mà Trump chọn là kết hợp sức mạnh quân sự với lập trường không lùi bước. Việc phong tỏa eo biển Hormuz nhằm bóp nghẹt kinh tế Iran, nhưng cũng giống con dao hai lưỡi, có thể gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu. Khi “gậy ông đập lưng ông”, cái giá phải trả có thể không chỉ là kinh tế mà còn là uy tín chính trị.
Cái uy của vị thế siêu cường dường như đang vấp phải sự kháng cự từ chính những người bạn đồng hành cũ. Trump đã thất bại trong việc lôi kéo các đồng minh NATO vào một cuộc chiến mà họ phản đối kịch liệt. Ngay cả những lời đe dọa rời bỏ liên minh cũng không thể lay chuyển được lợi ích quốc gia của các nước này. Sự thiếu hụt đồng thuận từ đồng minh đã tước đi của Mỹ những lựa chọn chiến lược mà họ từng dựa dẫm trong quá khứ. Ở một mặt trận khác, lối đánh "phủ đầu" bằng thuế quan có thể hiệu quả với những đối tác nhỏ, nhưng với một siêu cường kinh tế như Trung Quốc, câu chuyện lại hoàn toàn khác. Bắc Kinh đã đáp trả bằng quân bài đất hiếm, dùng nguy cơ chiến tranh thương mại để làm tan chảy thị trường toàn cầu, buộc Trump phải chùn bước. Iran dường như đã học được bài học này: nước Mỹ không hề bất bại trước các cú sốc kinh tế, và họ đang nỗ lực bắt nền kinh tế ấy làm con tin thông qua việc đóng cửa huyết mạch giao thương đường thủy.
NATO, Trung Quốc và những giới hạn của sức ép quyền lực
Không chỉ ở Trung Đông, cách tiếp cận cứng rắn của Trump cũng gặp trở ngại ở nhiều mặt trận khác. Ông đã không thể buộc các đồng minh NATO tham gia vào cuộc chiến mà họ không được thông báo trước. Ngay cả những lời đe dọa rút khỏi liên minh cũng không khiến các quốc gia này từ bỏ lợi ích riêng. Điều đó cho thấy một thực tế: sức mạnh Mỹ không còn tuyệt đối như trước, và đồng minh không phải lúc nào cũng “nghe lời”.

Trong kinh tế, Trump từng thành công khi sử dụng chiến tranh thuế quan để ép các đối tác nhượng bộ. Nhưng Trung Quốc – một siêu cường kinh tế – đã đáp trả bằng việc đe dọa cắt nguồn đất hiếm, khiến thị trường toàn cầu rung chuyển và buộc Mỹ phải xuống thang. Iran dường như đã học được bài học này, và đang tận dụng điểm yếu của Mỹ: sự phụ thuộc vào ổn định kinh tế toàn cầu.
Sức hút chính trị của Trump không chỉ dừng lại ở biên giới nước Mỹ mà còn lan tỏa sang tận trời Âu, nhưng những kết quả gần đây cho thấy "phép màu" này đang nhạt dần. Việc ông dồn sức ủng hộ Thủ tướng Hungary Viktor Orbán đã kết thúc trong ê chề khi cử tri nước này thẳng thừng từ chối vị "mạnh thường quân" ấy. Thất bại của Orbán không chỉ là đòn giáng mạnh vào cá nhân Trump mà còn làm phá sản dự án biến Châu Âu thành một "vùng MAGA" thu nhỏ. "Gieo gió gặt bão", ngay tại quê nhà, những chính sách đối nội cứng rắn cũng đang gây ra làn sóng phản ứng ngược. Dưới sức ép của dư luận sau vụ hai người Mỹ bị đặc vụ liên bang sát hại tại Minnesota, Trump đã buộc phải xuống nước trong chương trình trục xuất hàng loạt. Thêm vào đó, việc thất bại trong việc dùng luật pháp để trừng phạt kẻ thù chính trị – dẫn đến sự ra đi của Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi – cho thấy những "hàng rào" hiến pháp vẫn đang kiên cường bảo vệ nền dân chủ Mỹ trước những cơn sóng dữ.
Làn sóng phản kháng: từ Hungary đến chính nước Mỹ
Sự suy giảm ảnh hưởng của Trump không chỉ diễn ra trên chiến trường hay bàn đàm phán, mà còn lan sang chính trị quốc tế và nội địa. Việc ông hậu thuẫn Thủ tướng Hungary Viktor Orbán – biểu tượng của chủ nghĩa dân túy – đã thất bại khi cử tri Hungary quay lưng. Đây là cú đánh mạnh vào tham vọng “xuất khẩu MAGA” sang châu Âu.

Ở trong nước, các chính sách của Trump cũng vấp phải phản ứng dữ dội. Chương trình trục xuất hàng loạt bị phản đối sau những vụ việc gây tranh cãi, buộc ông phải điều chỉnh. Những nỗ lực sử dụng luật pháp để trừng phạt đối thủ chính trị không thành công, dẫn đến việc sa thải Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi. Rõ ràng, hệ thống kiểm soát và cân bằng của Mỹ vẫn tồn tại, không dễ bị phá vỡ.

Ngay cả Giáo hoàng Leo XIV cũng công khai phản đối chiến tranh Iran và tuyên bố không sợ chính quyền Trump. Điều này cho thấy ảnh hưởng đạo đức và tinh thần cũng là một mặt trận mà Trump không thể kiểm soát.

“Tôi có quyền làm mọi thứ”: niềm tin và thực tế
Trump từng tuyên bố: “Tôi có quyền làm bất cứ điều gì tôi muốn. Tôi là Tổng thống Hoa Kỳ.” Ông tin rằng giới hạn duy nhất đối với hành động của mình là “đạo đức cá nhân”. Niềm tin này phản ánh một cách nhìn quyền lực mang tính cá nhân hóa cực đoan, đi ngược lại tinh thần phân quyền của hệ thống cộng hòa Mỹ.

Việc ông phát động chiến tranh mà không tham khảo Quốc hội hay chuẩn bị dư luận cho thấy xu hướng tập trung quyền lực. Các quan chức Nhà Trắng thường trả lời rằng chỉ có tổng thống mới biết mình sẽ làm gì tiếp theo – một dấu hiệu rõ ràng của việc xem nhẹ nguyên tắc chia sẻ quyền lực.
Trump chưa bao giờ giấu giếm quan điểm rằng mình sở hữu quyền lực không giới hạn. Ông từng tuyên bố: "Tôi có quyền làm bất cứ điều gì mình muốn với tư cách Tổng thống". Đối với ông, ranh giới duy nhất cho những hành động quốc tế chỉ là "đạo đức của chính mình". Niềm tin này được thể hiện qua việc ông phớt lờ vai trò của Quốc hội và không hề chuẩn bị tâm lý cho người dân trước khi phát động một cuộc chiến đã kéo dài sáu tuần. Các quan chức Nhà Trắng thường trả lời bằng một câu cửa miệng: "Chỉ Tổng thống mới biết mình sẽ làm gì", một minh chứng cho sự bác bỏ các nguyên tắc chia sẻ quyền lực trong hệ thống cộng hòa. Stephen Miller, phó chánh văn phòng Nhà Trắng, đã đúc kết triết lý này bằng một câu nói đầy lạnh lùng: "Chúng ta sống trong một thế giới thực được vận hành bởi sức mạnh, vũ lực và quyền uy".
Iran – nơi “hào quang bất khả chiến bại” bắt đầu rạn nứt
Ban đầu, chiến tranh Iran mang dáng dấp quen thuộc của các cuộc xung đột Mỹ từng tham gia: ưu thế không quân áp đảo, sức mạnh hủy diệt vượt trội. Nhưng lịch sử đã nhiều lần chứng minh: sức mạnh quân sự không đảm bảo chiến thắng tuyệt đối. Iran, với tâm thế “chiến đấu sinh tồn”, sẵn sàng chịu đựng tổn thất để không khuất phục.

Phong tỏa eo biển Hormuz có thể khiến kinh tế Iran suy sụp, nhưng cũng cần thời gian. Trong khi đó, Trump không có nhiều thời gian khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần. Giá dầu tăng, lạm phát leo thang – những yếu tố này có thể trở thành “gót chân Achilles” của ông.
Dù từng thành công trong việc biến Đảng Cộng hòa thành công cụ thực hiện ý chí cá nhân hay trong các chiến dịch đặc biệt như bắt giữ Nicolás Maduro, nhưng vận may của Trump dường như đang cạn kiệt tại Iran. Lịch sử đã dạy rằng ưu thế không đối về hỏa lực không quân không bao giờ là đủ để tạo ra một chiến thắng tuyệt đối hay thay đổi chế độ. Trump có thể hy vọng cuộc phong tỏa eo biển Hormuz sẽ khiến Iran gục ngã và xin hòa, nhưng các nhà lãnh đạo Iran coi đây là cuộc chiến sinh tồn. Họ sẵn sàng để người dân chịu đựng gian khổ vô hạn để đánh cược vào việc Trump sẽ mất kiên nhẫn khi giá xăng dầu tăng cao và lạm phát phi mã trong năm bầu cử giữa nhiệm kỳ. Thời gian là thứ xa xỉ mà Trump và các ứng viên Đảng Cộng hòa không có.
Quyền lực có thật sự vĩnh cửu?
Sự sụp đổ của Orbán tại Hungary cũng là lời cảnh báo: mô hình lãnh đạo “mạnh tay” không thể tồn tại mãi trước dòng chảy dân chủ. Quyền lực, dù lớn đến đâu, cũng phải đối mặt với quy luật hao mòn của thời gian và sự phản kháng của xã hội.

Trump có thể đã từng ở đỉnh cao quyền lực, nhưng nhiệm kỳ thứ hai – theo quy luật tự nhiên của chính trị – luôn là giai đoạn suy giảm. Khi đối mặt với thách thức từ Iran bên ngoài và áp lực chính trị trong nước, “hào quang bất khả chiến bại” của ông đang dần phai nhạt.

Tại Châu Âu, sự kết thúc 16 năm cầm quyền của Orbán là một lời cảnh báo đanh thép. Nó cho thấy sự sụp đổ của một hình mẫu dân tộc cực đoan và việc cử tri sẵn sàng quay lưng với chủ nghĩa dân túy khi nó không còn đáp ứng được những nhu cầu thiết yếu về kinh tế và y tế. Ngay cả Đức Giáo hoàng Leo XIV cũng không ngần ngại bày tỏ sự phản đối chiến tranh và tuyên bố: "Tôi không sợ chính quyền Trump". Quyền lực không giới hạn của Trump vốn không có nền tảng trong Hiến pháp hay truyền thống chính trị Mỹ. Sự suy yếu tất yếu của một tổng thống nhiệm kỳ hai đang cộng hưởng với những thách thức từ Iran, làm lung lay hào quang của một "kẻ mạnh". Câu hỏi đặt ra là: Trong nỗ lực cuối cùng để chứng minh quyền lực của mình không hề phai nhạt, Donald Trump sẽ còn tung ra những nước cờ chấn động nào tiếp theo?
“Cao nhân tắc hữu cao nhân trị” – người mạnh đến đâu cũng sẽ gặp kẻ mạnh hơn hoặc hoàn cảnh buộc phải chùn bước. Câu hỏi lớn nhất lúc này không phải là Trump mạnh đến đâu, mà là ông sẽ làm gì khi nhận ra quyền lực của mình không còn tuyệt đối? Liệu ông sẽ tiếp tục leo thang để chứng minh sức mạnh, hay tìm một lối thoát danh dự?

Bởi trong chính trị cũng như đời sống, “nước đầy thì tràn, trăng tròn thì khuyết” – mọi đỉnh cao đều có lúc đi xuống. Và lịch sử luôn nghiêm khắc với những ai tin rằng quyền lực của mình là vô hạn.

Chỉ vài trái hột nhân sẽ có thể "giải quyết" tất cả những cắn-cái-bàn-ra-tán-vô của bài viết này. Tình trạng hiện tại thực sự đéo khác gì khi mà Truman muốn chiến thắng cấp tốc ở WW2 nhưng tính toán là Mỹ có thể hi sinh hàng chục hàng trăm xác Mỹ khi mà dân Nhật quyết tâm "khô máu" nếu Mỹ đổ bộ Nhật. Well, vài ngày sau Nhật đầu hàng vô điều kiện, và vua Nhật ra tàu Mỹ kí văn kiện đầu hàng với tướng tự lệnh, và bắt buộc giải giáp toàn bộ quân đội Nhật. Hiroshima và Nagasaki thành bình địa. Mẹ bố tiên sư.