USA Cuộc Khẩu Chiến Nảy Lửa Giữa Tổng Thống Trump Và Giáo Hoàng Leo XIV

[Gibbs]

Lời nói của hòa bình giữa tiếng gầm của chiến tranh
Trong bối cảnh chiến sự Iran ngày càng leo thang, khi thế giới chìm trong những tiếng động của bom đạn và những lời đe dọa hạt nhân, một tiếng nói khác vang lên – không phải từ chiến hào hay phòng họp quân sự, mà từ tòa thánh Vatican. Giáo hoàng Leo XIV, vị giáo hoàng đầu tiên mang quốc tịch Mỹ, đã công khai đối đầu với Tổng thống Donald Trump, khẳng định lập trường rõ ràng: Giáo hội không phục vụ chiến tranh, mà phục vụ hòa bình. Trên chuyến bay khởi hành cho chuyến công du châu Phi kéo dài 10 ngày, ông tuyên bố dứt khoát: “Tôi không sợ chính quyền Trump hay việc phải lên tiếng mạnh mẽ cho thông điệp Phúc Âm.” Một câu nói tưởng chừng nhẹ nhàng, nhưng lại như mũi tên xuyên thẳng vào trung tâm quyền lực chính trị Mỹ.

Không giống các chính khách, Giáo hoàng nhấn mạnh rằng Giáo hội không tiếp cận vấn đề bằng lăng kính địa chính trị, mà bằng đạo lý và đức tin. “Chúng tôi không phải là những nhà chính trị… nhưng tôi tin vào thông điệp của Phúc Âm – thông điệp của người kiến tạo hòa bình.” Trong một thế giới nơi sức mạnh quân sự thường được xem là công cụ tối thượng, lời nói ấy giống như một giọt nước trong sa mạc – nhỏ bé nhưng không thể bỏ qua.
Thứ Hai vừa qua, ngay trên chuyến bay khởi hành chuyến công du 10 ngày tới châu Phi, Đức Giáo hoàng Leo XIV đã chính thức lên tiếng đáp trả những chỉ trích gay gắt từ phía Tổng thống Donald Trump. Với phong thái điềm tĩnh nhưng kiên định, ngài khẳng định bản thân không hề e sợ chính quyền Trump. Ngài tuyên bố rằng sứ mệnh cao cả nhất của mình và Giáo hội chính là rao giảng thông điệp Tin Mừng – một thông điệp về hòa bình và lòng trắc ẩn, bất chấp những áp lực từ giới chính trị.

Đức Giáo hoàng nhấn mạnh một ranh giới rõ ràng: "Chúng tôi không phải là chính trị gia, chúng tôi không nhìn nhận chính sách đối ngoại theo cùng một góc nhìn như ông ấy". Với ngài, vai trò của một người kiến tạo hòa bình (peacemaker) luôn đặt lên trên những toan tính chiến lược khô khốc.
Trump phản công: Khi quyền lực chính trị không chấp nhận bị chất vấn
Chỉ một ngày trước đó, Tổng thống Donald Trump đã không ngần ngại công kích Giáo hoàng, gọi ông là “yếu đuối trong vấn đề tội phạm” và “tệ hại về chính sách đối ngoại.” Ông bày tỏ sự không hài lòng khi Giáo hoàng phản đối chiến tranh Iran và không ủng hộ lập trường cứng rắn của Mỹ. Trump còn nhấn mạnh rằng ông không muốn một giáo hoàng “cho rằng việc Iran có vũ khí hạt nhân là chấp nhận được” – một cách diễn giải mà phía Vatican chưa từng xác nhận.

Không dừng lại ở đó, Trump tiếp tục đẩy cao căng thẳng khi tuyên bố ông “không phải là fan của Giáo hoàng Leo.” Ông còn đi xa hơn khi đặt nghi vấn về việc Leo XIV được bầu chọn, cho rằng Giáo hội chọn một giáo hoàng người Mỹ để “đối phó” với chính ông. Những lời lẽ này không chỉ mang tính cá nhân mà còn phản ánh một cuộc va chạm sâu sắc giữa hai hệ tư tưởng: quyền lực chính trị và quyền lực đạo đức.

Tối Chủ nhật, Tổng thống Trump đã không ngần ngại dội một gáo nước lạnh vào Tòa thánh khi công khai chỉ trích Đức Leo XIV trên mạng xã hội Truth Social và trước báo giới. Ông Trump dùng những từ ngữ nặng nề như "kinh khủng về chính sách đối ngoại" hay "yếu kém trong việc chống tội phạm" để nói về vị giáo chủ. Ông bày tỏ sự không hài lòng tột độ khi Giáo hoàng phản đối thái độ cứng rắn của Mỹ đối với Iran, đặc biệt là vấn đề vũ khí hạt nhân.

Trump thẳng thừng tuyên bố mình "không phải là fan của Pope Leo" và cho rằng Giáo hoàng quá mềm mỏng khi ngăn cản Mỹ đối đầu với một quốc gia "muốn thổi bay cả thế giới". Thậm chí, ông còn đưa ra một giả thuyết đầy tính khiêu khích rằng Đức Leo XIV vốn dĩ chẳng nằm trong danh sách ứng viên nào, mà chỉ được Giáo hội chọn vì là người Mỹ nhằm mục đích... đối phó với chính ông.
Mâu thuẫn giữa hai bên đẩy lên đỉnh điểm xung quanh cuộc chiến Iran. Đức Leo XIV từng lên án những lời đe dọa của Trump nhắm vào người dân Iran là "thực sự không thể chấp nhận được", đặc biệt là sau tuyên bố đáng sợ của vị Tổng thống rằng "cả một nền văn minh sẽ chết đêm nay" ngay trước khi một thỏa thuận ngừng bắn được thiết lập.

Trong khi Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth liên tục viện dẫn tên Chúa để biện minh cho cuộc chiến, coi đó là một nỗ lực được thần linh ủng hộ, thì Giáo hoàng đã quyết liệt bác bỏ. Ngài khẳng định: "Chúa Giêsu là vua hòa bình, người từ chối chiến tranh, và không ai có thể dùng tên Ngài để biện minh cho sự chém giết".
Chiến tranh Iran và cuộc tranh luận về “ý Chúa”
Một trong những điểm nóng của tranh cãi chính là việc sử dụng tôn giáo để biện minh cho chiến tranh. Trong khi Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nhiều lần viện dẫn Chúa trong các phát biểu về chiến sự, thậm chí mô tả cuộc chiến như được “ủng hộ bởi thần thánh”, thì Giáo hoàng Leo XIV đã phản bác mạnh mẽ.

Ông khẳng định trong lễ Chủ nhật Lễ Lá: “Chúa Giêsu là vua của hòa bình, người từ chối chiến tranh… Không ai có thể sử dụng Ngài để biện minh cho chiến tranh.” Một thông điệp mang tính thần học, nhưng cũng là một tuyên ngôn chính trị ngầm: đức tin không thể bị biến thành công cụ phục vụ bạo lực.

Trong lịch sử nhân loại, không ít lần tôn giáo bị lạm dụng để hợp thức hóa chiến tranh. Nhưng lần này, chính người đứng đầu Giáo hội Công giáo đã đứng ra chặn lại điều đó. Như câu tục ngữ: “Ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác” – Leo XIV dường như muốn nhắc rằng chiến tranh không thể sinh ra hòa bình, cũng như bạo lực không thể mang lại công lý.
Cha Antonio Spadaro, một quan chức Vatican, đã sắc sảo nhận định rằng những đòn tấn công của Trump thực chất là một "tuyên ngôn của sự bất lực". Ông cho rằng Trump không thể tranh luận với Đức Leo nên tìm cách ép ngài phải rút lui về ngôn ngữ của sức mạnh và lợi ích quốc gia – thứ ngôn ngữ mà Trump có thể thao túng. Tuy nhiên, Giáo hoàng nói một thứ ngôn ngữ khác, ngôn ngữ của công lý và huynh đệ.

Về vấn đề quốc tế, Trump còn lôi cả vụ việc tại Venezuela vào để chỉ trích Giáo hoàng vì đã kêu gọi tôn trọng ý chí của nhân dân quốc gia này thay vì ủng hộ chiến dịch của Mỹ. Có vẻ như vị Tổng thống muốn một Giáo hoàng "ngoan ngoãn", nhưng Đức Leo XIV đã chọn con đường của một "Cây ngay không sợ chết đứng", kiên định với hòa bình hạt nhân và bảo vệ sự sống.
Vatican phản ứng: “Một tiếng nói đạo đức không thể bị bóp nghẹt”
Trước những công kích từ Nhà Trắng, linh mục Antonio Spadaro – một quan chức Vatican – đã lên tiếng bảo vệ Giáo hoàng. Ông cho rằng Trump đang nhắm vào “một tiếng nói đạo đức” mà ông không thể kiểm soát. “Trump không tranh luận với Leo, ông muốn kéo ông ấy vào một ngôn ngữ mà ông có thể thống trị… nhưng Giáo hoàng nói một ngôn ngữ khác – ngôn ngữ không bị ràng buộc bởi quyền lực hay lợi ích quốc gia.”

Spadaro còn nhấn mạnh rằng chính việc Trump liên tục công kích Giáo hoàng lại chứng minh tầm ảnh hưởng của ông: “Nếu Leo không quan trọng, ông đã không bị nhắc đến. Nhưng ông bị gọi tên, bị tấn công – đó là dấu hiệu lời nói của ông chạm đến điều cốt lõi.”

Đây không còn là một cuộc tranh luận cá nhân, mà là sự đối đầu giữa hai hệ giá trị: một bên là quyền lực cứng – quân sự, chính trị; bên kia là quyền lực mềm – đạo đức, niềm tin và lương tri.

Hạt nhân, Venezuela và trật tự thế giới mới
Không chỉ dừng ở Iran, Giáo hoàng Leo XIV còn nhiều lần lên tiếng về nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân. Ông kêu gọi xây dựng một thế giới an toàn thông qua đối thoại và tôn trọng lẫn nhau, thay vì đe dọa và trừng phạt. Lập trường này càng làm gia tăng khoảng cách với chính quyền Trump, vốn theo đuổi chính sách cứng rắn và sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự.

Sau chiến dịch của Mỹ nhằm bắt giữ lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro, Giáo hoàng cũng kêu gọi tôn trọng ý chí của người dân Venezuela và khôi phục ổn định. Những phát biểu này khiến Trump thêm phần khó chịu, vì ông cho rằng Giáo hoàng đang “can thiệp” vào chính sách của Mỹ.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa đầy biến động, câu hỏi đặt ra là: ai mới thực sự có quyền định hình trật tự thế giới – những người nắm quân đội, hay những người nắm đạo lý?

Hình ảnh và biểu tượng: Khi chính trị bước vào vùng thiêng
Căng thẳng đạt đến một mức độ khác khi Trump đăng tải một hình ảnh do AI tạo ra, trong đó ông được mô tả như một nhân vật mang hình tượng Chúa, đang chữa lành người bệnh, phía sau là cờ Mỹ và đại bàng. Hình ảnh này gây tranh cãi dữ dội, không chỉ vì yếu tố chính trị mà còn vì nó chạm vào vùng nhạy cảm của tôn giáo.

Việc một nguyên thủ quốc gia tự đặt mình trong hình ảnh thiêng liêng đã làm dấy lên câu hỏi về ranh giới giữa quyền lực và biểu tượng. Trong khi Giáo hoàng nhấn mạnh rằng không ai có thể dùng Chúa để biện minh cho chiến tranh, thì hình ảnh này lại khiến nhiều người cảm thấy điều ngược lại đang xảy ra.

Cuộc tranh cãi giữa Giáo hoàng Leo XIV và Tổng thống Donald Trump không chỉ là một xung đột cá nhân, mà là biểu hiện của một cuộc đấu sâu sắc hơn giữa hai cách nhìn về thế giới. Một bên tin vào sức mạnh của vũ lực để duy trì trật tự; bên kia tin vào đối thoại, công lý và lòng nhân ái.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng đây là một bước đi mạo hiểm. Các hồng y cấp cao của Mỹ đã bắt đầu lên tiếng ủng hộ Giáo hoàng trên chương trình "60 Minutes", phê phán chính sách nhập cư và thái độ hiếu chiến của chính quyền. Trump cần nhớ rằng "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây", và chính những cử tri Công giáo ôn hòa đã góp phần đưa ông lên đỉnh cao quyền lực; việc đối đầu trực diện với Giáo hoàng có thể khiến ông đánh mất sự ủng hộ quý giá này.

Cuộc chiến giữa vương quyền và thần quyền này chắc chắn sẽ còn kéo dài, và thế giới vẫn đang dõi theo từng bước chân của Đức Leo XIV trong chuyến hành trình tại châu Phi – nơi ngài tiếp tục gieo mầm hy vọng giữa bão táp chính trị.

Trong khi chiến tranh Iran vẫn chưa có hồi kết, và những lời qua tiếng lại giữa Washington và Vatican vẫn tiếp diễn, có lẽ điều quan trọng nhất không phải là ai thắng ai thua, mà là liệu nhân loại có thể tìm ra con đường chung để tránh khỏi vực thẳm của bạo lực hay không. Và trong cuộc hành trình ấy, tiếng nói của hòa bình – dù nhỏ bé – vẫn luôn cần được lắng nghe.