Châu Âu đứng trước nguy cơ hủy hàng loạt chuyến bay

[Romano]

Các sân bay ở châu Âu đã cảnh báo rằng nhiên liệu máy bay có thể cạn kiệt trong vòng ba tuần nếu nguồn cung dầu không được lưu thông qua Eo biển Hormuz, làm dấy lên lo ngại về việc hủy chuyến bay ở Anh và Liên minh châu Âu (EU) trong mùa nghỉ hè tới.
Nếu nguồn cung từ Trung Đông không được nối lại, tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay sẽ trở nên trầm trọng đến mức việc hủy chuyến bay trên khắp châu Âu là điều không thể tránh khỏi, làm gián đoạn kế hoạch đi lại của hàng triệu hành khách.

Cảnh báo này đến từ Hội đồng Sân bay Quốc tế (ACI) châu Âu - tổ chức đã gửi thư cho các ủy viên năng lượng và vận tải của EU, nêu rõ khối này chỉ còn ba tuần nữa là đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu.

“Nếu việc đi lại qua Eo biển Hormuz không được nối lại một cách đáng kể và ổn định trong vòng ba tuần tới, tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay quy mô lớn sẽ trở thành hiện thực đối với EU,” bức thư nhấn mạnh.

Động thái trên làm dấy lên lo ngại về nguy cơ hủy bỏ hàng loạt chuyến bay hoặc kỳ nghỉ nếu cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran tiếp diễn. Giá dầu đã tăng vọt kể từ đầu tháng 3 sau khi Iran đóng cửa Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển xuất khẩu quan trọng từ vùng Vịnh, để trả đũa.

Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn tạm thời với Iran kéo dài hai tuần, nhưng giá dầu Brent vẫn duy trì ở mức khoảng 96 USD/ thùng hôm 10-4 trong bối cảnh có nhiều lo ngại về việc liệu lệnh ngừng bắn có được giữ vững hay không.

Trước khi cuộc xung đột bùng phát, giá dầu giao dịch ở mức khoảng 72 USD/thùng.

Giá nhiên liệu máy bay đã tăng vọt kể từ cuối tháng Hai sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhắm vào Iran. Theo dữ liệu của Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), giá nhiên liệu máy bay trên toàn cầu vào cuối tuần trước đã tăng hơn gấp đôi so với năm ngoái, lên 1.650 USD/ tấn.

Khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là châu Á, với giá tăng 163% so với cùng kỳ năm ngoái trong khi giá nhiên liệu ở châu Âu tăng 138%, trong bối cảnh toàn cầu đang tranh giành nguồn cung.

Ông Rico Luman- nhà kinh tế cấp cao chuyên về vận tải tại ING, cho biết một số hãng hàng không có thể buộc phải hủy chuyến bay trong vòng vài tuần tới do lượng nhiên liệu dự trữ cạn kiệt, đặc biệt là tại các sân bay nhỏ nằm xa các trung tâm lớn.

Ông lưu ý các hãng hàng không trước tiên có thể sẽ cắt giảm các chuyến bay trên các tuyến du lịch ít phổ biến hơn.“Điều đó có thể xảy ra trong vài tuần tới nếu tình trạng thiếu nhiên liệu trở nên nghiêm trọng,” chuyên gia kinh tế nhận định.

Một số hãng hàng không nhỏ ở Anh đã buộc phải hủy một số chuyến bay. Skybus đã đóng cửa tuyến Newquay đến London Gatwick vào tuần trước, trong khi Aurigny đã cắt giảm các chuyến bay giữa quần đảo Channel và London City, Paris và vùng tây nam nước Anh.

Air New Zealand, AirAsia X, Vietnam Airlines và hãng hàng không SAS của Scandinavia (hãng hàng không đa quốc gia của ba nước gồm Đan Mạch, Thụy Điển, Na Uy) cũng nằm trong số các hãng hàng không toàn cầu đã cắt giảm các chuyến bay để đối phó với giá nhiên liệu tăng cao.

Châu Âu thường nhập khẩu hơn 60% nhiên liệu máy bay từ các nhà máy lọc dầu vùng Vịnh, trong đó hơn 40% được vận chuyển qua Eo biển Hormuz. Việc Iran kiểm soát chặt chẽ eo biển thương mại quan trọng này đã buộc châu Âu phải cạnh tranh với châu Á để mua các lô hàng mới từ các khu vực khác trên thế giới.

Theo ngân hàng đầu tư Macquarie của Australia, thị trường nhiên liệu máy bay toàn cầu đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi sự gián đoạn ở vùng Vịnh vì có ít tuyến đường xuất khẩu thay thế hơn. Mặc dù một số mặt hàng dầu thô xuất khẩu có thể tránh được eo biển thông qua đường ống, nhưng nhiên liệu máy bay lại không có những lựa chọn này.

Việc tăng giá vé máy bay sẽ dẫn đến lạm phát cao hơn, nhưng tình trạng thiếu hụt nhiên liệu máy bay trầm trọng có thể gây ra thiệt hại kinh tế lớn hơn nếu nó buộc người dân và doanh nghiệp phải từ bỏ việc đi lại hoặc trì hoãn xuất khẩu.

Tổng giám đốc IATA Willie Walsh, cho biết ngay cả khi Eo biển Hormuz vẫn mở, “cũng sẽ mất vài tháng để nguồn cung dầu trở lại mức cần thiết, do sự gián đoạn trong lĩnh vực lọc dầu ở Trung Đông”. Trước khi xảy ra khủng hoảng, IATA đã dự báo lưu lượng hành khách sẽ tăng trưởng 4,9% vào năm 2026 so với năm trước.