Mỹ, Iran chuẩn bị đàm phán trực tiếp

[therealrtz]

Theo Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance dự kiến dẫn đầu phái đoàn Mỹ tham gia đàm phán với Iran tại Pakistan, bắt đầu từ ngày 10/4. Cùng tham gia có đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump. Dù vậy, khả năng ông Vance trực tiếp dự họp vẫn chưa được xác nhận do các quan ngại về an ninh.

Trước đó, Pakistan đã đề xuất tổ chức đối thoại tại thủ đô Islamabad ngay trong tuần này. Tổng thống Donald Trump cũng xác nhận các cuộc tiếp xúc trực tiếp sẽ diễn ra "rất sớm", sau khi Washington và Tehran đạt được thỏa thuận ngừng bắn hôm 7/4.

Trong một bài viết trên nền tảng mạng xã hội X trưa 9/4, Đại sứ Iran tại Pakistan, ông Reza Amiri Moghadam, cho biết một phái đoàn của nước này sẽ tới Islamabad vào tối cùng ngày để tiến hành các cuộc đàm phán dựa trên kế hoạch hòa bình 10 điểm của Tehran. Theo ông, phái đoàn Iran vẫn thực hiện chuyến đi bất chấp sự hoài nghi trong dư luận trong nước và những lo ngại về khả năng các nỗ lực ngoại giao bị phá hoại.

Dù vậy, bầu không khí trước đàm phán vẫn hết sức căng thẳng. Một quan chức Nhà Trắng cho rằng kế hoạch ngừng bắn 10 điểm do Iran công bố không phản ánh đầy đủ khuôn khổ mà Washington chấp thuận, đồng thời nhấn mạnh Mỹ sẽ không tiến hành thương lượng công khai.

Về phía Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad-Bagher Ghalibaf cáo buộc Mỹ đã vi phạm 3 điều khoản then chốt trong đề xuất ngừng bắn, gồm các cuộc tấn công tại Lebanon, hoạt động máy bay không người lái xâm nhập không phận Iran và việc Washington bác bỏ quyền làm giàu uranium của Tehran. Theo ông, trong bối cảnh hiện nay, việc tiếp tục đàm phán là "không hợp lý".

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng cảnh báo Tehran có thể rút khỏi thỏa thuận nếu các hoạt động quân sự, đặc biệt tại Lebanon, vẫn tiếp diễn. Trong khi đó, Israel khẳng định Lebanon không thuộc phạm vi áp dụng của lệnh ngừng bắn hiện nay.

Cùng ngày, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã điện đàm với lãnh đạo Azerbaijan và Pháp, nhấn mạnh sự thiếu tin tưởng của Tehran đối với Washington do các tiền lệ trước đó. Nhà lãnh đạo Iran cho rằng việc nước này chấp nhận ngừng bắn thể hiện thiện chí giải quyết xung đột bằng biện pháp ngoại giao, đồng thời khẳng định kế hoạch hòa bình 10 điểm của Tehran là nền tảng hướng tới chấm dứt chiến sự, trong đó duy trì ngừng bắn tại Lebanon là điều kiện then chốt.

Ở chiều ngược lại, Washington xác định vấn đề làm giàu uranium là trọng tâm của tiến trình đàm phán. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth yêu cầu Iran phải giao nộp toàn bộ lượng uranium làm giàu, coi đây là "lằn ranh đỏ", đồng thời để ngỏ khả năng tiếp tục hành động quân sự nếu cần thiết.

Những tuyên bố cứng rắn từ Nhà Trắng càng làm gia tăng sức ép trước thời điểm đối thoại. Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 9/4, Tổng thống Trump khẳng định quân đội Mỹ sẽ tiếp tục hiện diện "trong và xung quanh Iran" cho tới khi một "thỏa thuận thực sự" được tuân thủ đầy đủ. Ông Trump cho biết sự hiện diện này sẽ bao gồm tàu chiến, máy bay, binh sĩ, đạn dược và các phương tiện quân sự cần thiết cho những chiến dịch có thể gây sát thương lớn nếu thỏa thuận bị phá vỡ.

Tổng thống Trump đồng thời cảnh báo nếu thỏa thuận không được thực thi, Mỹ sẽ đáp trả với quy mô "lớn hơn, tốt hơn và mạnh hơn" so với trước đây. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nhấn mạnh hai mục tiêu mà Washington coi là không thể nhân nhượng, gồm việc Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân và Eo biển Hormuz phải được duy trì mở, an toàn.

Trước đó, Nhà Trắng công bố báo cáo tổng thể về chiến dịch quân sự mang tên "Epic Fury", khẳng định Mỹ đã hoàn thành và vượt các mục tiêu quân sự chỉ trong 38 ngày. Theo báo cáo này, hơn 13.000 mục tiêu trên lãnh thổ Iran đã bị tấn công, khiến phần lớn hệ thống phòng không, tên lửa, máy bay không người lái và năng lực công nghiệp quốc phòng của nước này bị phá hủy hoặc suy giảm nghiêm trọng.

Báo cáo cũng cho biết chiến dịch có sự tham gia của hơn 50.000 quân nhân Mỹ, với trên 10.000 phi vụ được thực hiện. Mỹ và các đối tác được cho là đã đánh chặn khoảng 1.700 tên lửa và máy bay không người lái. Washington nhận định chính sức ép quân sự đã buộc Tehran phải chấp nhận ngừng bắn, mở lại Eo biển Hormuz và quay trở lại bàn thương lượng.

Iran ngày 8/4 một lần nữa tuyên bố đóng cửa Eo biển Hormuz nhằm đáp trả các cuộc tấn công quy mô lớn chưa từng có của Israel nhằm vào Lebanon, trong bối cảnh khu vực Trung Đông tiếp tục đối mặt nguy cơ leo thang căng thẳng nghiêm trọng.

Theo Bộ Y tế Lebanon, các cuộc không kích của Israel trong ngày 8/4 đã khiến ít nhất 254 người thiệt mạng và 890 người khác bị thương. Đây là mức thương vong trong một ngày cao nhất kể từ khi giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon bùng phát.

Số liệu thống kê cho thấy chỉ trong hơn 5 tuần kể từ khi xung đột nổ ra, Lebanon đã ghi nhận tổng cộng 1.739 người thiệt mạng và 5.873 người bị thương.

Giới chức Iran cho rằng thỏa thuận hòa bình giữa Washington và Tehran lẽ ra phải bao trùm cả Lebanon. Trong khi đó, Mỹ và Israel khẳng định Lebanon không nằm trong phạm vi áp dụng của lệnh ngừng bắn hiện nay.

Trước đó, Mỹ và Israel đã nhất trí về một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau khi thỏa thuận được công bố, Iran cùng một số quốc gia Vùng Vịnh đã ghi nhận thêm các cuộc tấn công mới trong ngày 8/4.