Vì sao ông Donald Trump “quay ngoắt” 180 độ với Iran?

[therealrtz]

“Chúng ta đã đạt được và vượt qua tất cả mục tiêu quân sự và đang tiến xa tới việc ký kết thỏa thuận về hòa bình lâu dài với Iran và Trung Đông” - Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, khoảng 90 phút trước hạn chót do chính ông đưa ra cho Tehran - hoặc mở lại eo biển Hormuz hoặc bị Mỹ dội bom vào cơ sở hạ tầng.

Diễn biến này xuất hiện sau khi các bên trung gian, đứng đầu là Pakistan, nỗ lực hết sức ngăn chặn xung đột leo thang hơn nữa. Hai quan chức giấu tên tiết lộ thậm chí Trung Quốc - đối tác thương mại lớn nhất của Iran và đối thủ cạnh tranh kinh tế quan trọng nhất của Mỹ - cũng âm thầm tác động để tìm ra con đường dẫn đến một lệnh ngừng bắn.

Theo AP, ông Donald Trump có thể đã nhượng bộ vì một sự thật đơn giản: Leo thang căng thẳng có thể đẩy Mỹ vào “cuộc chiến trường kỳ” từng ám ảnh nhiều người tiền nhiệm và khiến cử tri tức giận.

Nhiều lần khẳng định về những thành công quân sự của Mỹ và Israel trong sáu tuần qua, ông Trump dường như hy vọng Mỹ có thể ném bom Iran cho đến khi nước này đầu hàng.

Tuy nhiên, trong 47 năm qua, Iran nhiều lần chứng minh họ sẵn sàng kiên quyết giữ vững lập trường. Tehran - dù tổn thất nặng nề về quân số và vũ khí - vẫn tự tin họ hoàn toàn có thể khiến siêu cường thế giới sa lầy trong một cuộc xung đột kéo dài và tốn kém, ngay cả khi họ có thể không đánh bại được lực lượng quân sự hùng mạnh của Mỹ.

Giới phân tích quốc phòng phần lớn đồng thuận quân đội Mỹ có thể nhanh chóng kiểm soát eo biển Hormuz. Tuy nhiên, việc duy trì an ninh trên tuyến đường thủy này là chiến dịch rủi ro cao, tốn nhiều nguồn lực và có thể kéo dài nhiều năm.

Ông Ben Connable - CEO tổ chức phi lợi nhuận Battle Research Group - cho biết việc bảo đảm an ninh eo biển đòi hỏi quân đội Mỹ kiểm soát khoảng 600 km lãnh thổ Iran, từ đảo Kish ở phía Tây đến Bandar Abbas ở phía Đông. Ông Connable cho rằng nhiệm vụ này cần đến 3 sư đoàn bộ binh của Mỹ, với khoảng 30.000 đến 45.000 binh sĩ.

Kế hoạch ngừng bắn hai tuần cho phép cả Iran và Oman thu phí với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, một quan chức khu vực cho biết. Quan chức này nói Iran sẽ sử dụng số tiền thu được cho công tác tái thiết. Hiện chưa rõ Oman dùng cho mục đích gì.

Eo biển này nằm trong vùng lãnh hải của Oman và Iran. Trước chiến sự, Hormuz là tuyến đường thủy quốc tế và chưa từng thu phí.

Thượng nghị sĩ Chris Murphy thuộc đảng Dân chủ cáo buộc ông Donald Trump trao cho Tehran "quyền kiểm soát" eo biển và mang lại "chiến thắng làm thay đổi lịch sử cho Iran".

Ngoài ra, AP cho rằng hai tuần là khoảng thời gian ông Donald Trump ưa thích để dành cho các sự kiện quan trọng.

Mùa hè năm 2025, Nhà Trắng cho biết ông Donald Trump sẽ quyết định có phát động chiến dịch ném bom Iran không trong vòng hai tuần nhưng cuối cùng Mỹ không kích chương trình hạt nhân Iran trước khi thời hạn đó kết thúc.

Ông Donald Trump cũng nhiều lần viện dẫn thời hạn hai tuần trong đàm phán chấm dứt xung đột Nga - Ukraine. Thậm chí trong nhiệm kỳ đầu, ông cho rằng mình sẽ giải quyết được các vấn đề chính sách lớn như chăm sóc sức khỏe trong khoảng thời gian đó.

Trong 15 tháng đầu nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump nhiều lần đe dọa tới mức cực đoan nhưng rồi rút lại yêu cầu. Vị tổng thống không áp mức thuế cao như lần đầu công bố hồi tháng 4-2025, sau khi tuyên bố làm hỗn loạn thị trường tài chính. Ông cũng khẳng định không loại trừ dùng vũ lực kiểm soát đảo Greenland của Đan Mạch nhưng sau đó thay đổi lập trường và không áp thuế bổ sung lên đồng minh châu Âu nữa.