IRAN KHÓA EO BIỂN HORMUZ: IRGC DỰNG “CỔNG KIỂM SOÁT” BIẾN TUYẾN HÀNG HẢI QUỐC TẾ

[nguoiduatinabc]

Chỉ vài giờ sau khi lệnh ngừng bắn được kỳ vọng sẽ tái mở cửa eo biển Hormuz, lực lượng Hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã ban hành chỉ thị chính thức, áp đặt một cơ chế kiểm soát mới đối với toàn bộ tàu thương mại qua lại khu vực này.

Theo đó, tất cả tàu thuyền buộc phải di chuyển qua hai hành lang thay thế gần đảo Larak nhằm tránh các bãi thủy lôi được triển khai trong giai đoạn chiến sự từ tháng 2 đến tháng 4. Tuyến vào phía Bắc đảo Larak và tuyến ra phía Nam đảo Larak đều nằm trong vùng kiểm soát trực tiếp của Iran. Mọi tàu phải phối hợp với Hải quân IRGC trước khi được phép tiến vào, cho đến khi có thông báo mới.

Các bãi thủy lôi này không phải giả định. Chúng được Iran bố trí trong các tuyến hàng hải tiêu chuẩn như một biện pháp phòng thủ chống lại Hạm đội 5 của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, các tuyến thay thế không đơn thuần là giải pháp an toàn, mà hình thành một hành lang hẹp buộc mọi tàu phải đi qua vùng lãnh hải Iran, ngay khu vực đảo Larak nơi các trạm thu phí và lực lượng tuần tra đã hiện diện từ trước.

Quy trình kiểm soát được thiết lập chặt chẽ. Chủ tàu phải liên lạc với các đầu mối trung gian liên kết với IRGC, cung cấp đầy đủ thông tin về số IMO, chuỗi sở hữu, hàng hóa, thủy thủ đoàn và điểm đến. Bộ chỉ huy tỉnh Hormozgan của IRGC tiến hành thẩm định theo tiêu chuẩn liên quan đến các biện pháp cấm vận và phân loại mức độ “thân thiện”. Mức phí được tính toán khoảng $1 Mỹ kim cho mỗi thùng dầu đối với tàu chở dầu, thanh toán bằng nhân dân tệ qua hệ thống CIPS hoặc bằng tiền điện tử qua sàn giao dịch tại đảo Qeshm.



Sau khi được chấp thuận, tàu nhận mã thông hành cùng chỉ dẫn lộ trình. Khi tiếp cận, tàu phải thực hiện liên lạc vô tuyến, xác nhận AIS, và được tàu tuần tra hộ tống đi qua hành lang không có thủy lôi. Mỗi lần chỉ một tàu được phép di chuyển.

Trong 24 giờ đầu tiên, chỉ có khoảng 15 đến 20 tàu hoàn tất quy trình này, so với mức trung bình trước chiến tranh là 138 tàu mỗi ngày. Hiện có khoảng 400 tàu đang chờ bên ngoài eo biển. Các quốc gia vùng Vịnh đã tuyên bố mức phí này là bất hợp pháp và từ chối thanh toán. Thủ tướng Nhật Bản xác định eo Hormuz là tài sản công quốc tế, trong khi Bộ trưởng Giao thông Oman khẳng định các hiệp ước quốc tế không cho phép việc thu phí. Tuy nhiên, IRGC vẫn tiếp tục vận hành hành lang này, thu phí và buộc quay đầu các tàu không có mã thông hành.

Việc rà phá thủy lôi có thể kéo dài nhiều tháng. Các hành lang thay thế có khả năng trở thành cấu trúc lâu dài. Mức thu phí có nguy cơ được bình thường hóa theo thời gian. Trong khi các cuộc đàm phán tại Islamabad chưa kết thúc, một hệ thống kiểm soát năng lượng hậu đồng Mỹ kim đang dần hình thành và vận hành thực tế ngay trong thời gian ngừng bắn.