THỦ TƯỚNG ANH STARmer LÚNG TÚNG TRONG KHỦNG HOẢNG VÙNG VỊNH: QUAN HỆ VỚI TỔNG THỐNG TRUMP RẠN NỨT, SỨC MẠNH QUÂN SỰ ANH BỊ PHƠI BÀY

[nguoiduatinabc]

Cuộc khủng hoảng tại vùng Vịnh Ba Tư năm 2026, phát sinh từ việc Iran siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz trong bối cảnh đối đầu với Hoa Kỳ và các đồng minh, đang buộc giới quan sát phải đánh giá lại vai trò của Vương quốc Anh trong trật tự quốc tế hiện đại. Một bài xã luận gần đây nhận định rằng cách xử lý của Thủ tướng Anh Keir Starmer không những làm tổn hại nghiêm trọng mối quan hệ với Tổng thống Trump, mà còn phơi bày những giới hạn căn bản trong năng lực quân sự của Anh.

Trọng tâm của bất đồng bắt nguồn từ việc chính phủ của ông Starmer ban đầu không chấp thuận cho Hoa Kỳ sử dụng toàn diện các căn cứ quân sự thuộc quyền kiểm soát của Anh để tiến hành các cuộc tấn công nhắm vào Iran. Điểm gây tranh cãi lớn nhất là căn cứ Diego Garcia tại quần đảo Chagos, một vị trí chiến lược then chốt trong việc triển khai sức mạnh quân sự Hoa Kỳ tại Ấn Độ Dương. Chính phủ Anh viện dẫn lý do tránh leo thang chiến sự và tuân thủ nguyên tắc phòng vệ tập thể theo công pháp quốc tế để trì hoãn quyết định.

Lập trường này, tuy được trình bày trong nước như một sự thận trọng cần thiết nhằm tránh bị cuốn vào một cuộc chiến rộng lớn, lại bị phía Hoa Kỳ xem là dấu hiệu thiếu trách nhiệm trong quan hệ đồng minh. Chính quyền của Tổng thống Trump đã phản ứng mạnh mẽ, cho rằng đây là sự suy giảm cam kết chiến lược trong mối quan hệ đặc biệt giữa hai quốc gia.



Sau đó, tình hình buộc Anh phải điều chỉnh một phần chính sách. Khi Iran tiến hành các nỗ lực tấn công hỏa tiễn vào Diego Garcia, dù không thành công, chính phủ Anh đã cho phép Hoa Kỳ sử dụng hạn chế các căn cứ như RAF Fairford và Diego Garcia cho các hoạt động phòng thủ nhằm vô hiệu hóa mối đe dọa đối với tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, các nhượng bộ này không đủ để xoa dịu căng thẳng xuyên Đại Tây Dương, khi Tổng thống Trump tiếp tục bày tỏ sự bất mãn và nhấn mạnh những thiếu sót trong hợp tác song phương.

Khủng hoảng leo thang khi Iran thực tế đã bóp nghẹt một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới, nơi khoảng 20 phần trăm nguồn cung dầu toàn cầu đi qua. Đáp lại, Tổng thống Trump đã đưa ra những tối hậu thư cứng rắn, bao gồm cảnh báo về khả năng đáp trả quân sự với quy mô áp đảo, buộc các bên phải bước vào một lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài 2 tuần, đi kèm điều kiện mở lại eo biển Hormuz.

Trong bối cảnh đó, ông Starmer đã tiến hành một chuyến công du ngoại giao tại các quốc gia vùng Vịnh, bắt đầu từ Ả Rập Xê Út, với mục tiêu củng cố lệnh ngừng bắn và hướng tới một thỏa ước lâu dài. Các tuyên bố chính thức nhấn mạnh nỗ lực của Anh trong việc bảo đảm tự do hàng hải và ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, từ góc độ phân tích chiến lược, cuộc khủng hoảng này đã phơi bày những thực tế sâu xa của nước Anh hậu Brexit. Nhiều năm cắt giảm chi tiêu quốc phòng đã làm suy yếu khả năng triển khai sức mạnh quân sự độc lập của Hải quân Hoàng gia, đặc biệt tại các khu vực xa xôi. Cách tiếp cận của ông Starmer, thiên về vai trò trung gian ngoại giao giữa Âu Châu và Hoa Kỳ, tỏ ra không tương thích với phong cách quyết đoán của chính quyền Tổng thống Trump, dẫn đến một mối quan hệ thiếu đồng bộ chiến lược.

Các nhà phê bình cho rằng cách điều hành của ông Starmer không thể hiện vai trò của một lãnh đạo toàn cầu, mà phản ánh một lập trường phản ứng thụ động, làm lộ rõ giới hạn ảnh hưởng của Anh trên trường quốc tế. Ngược lại, những người ủng hộ lập luận rằng cách tiếp cận này phù hợp với tâm lý trong nước, ưu tiên tránh can dự quân sự sâu rộng và giảm thiểu nguy cơ leo thang trong một thế giới đa cực đầy bất định.

Cuộc khủng hoảng Iran vùng Vịnh năm 2026 vì vậy trở thành phép thử đối với cấu trúc liên minh phương Tây. Khả năng các nỗ lực ngoại giao của Anh có thể dẫn đến một giải pháp bền vững vẫn còn bỏ ngỏ. Tuy nhiên, điều rõ ràng là những rạn nứt xuyên Đại Tây Dương, sự chênh lệch về năng lực quân sự, và tầm quan trọng của an ninh năng lượng sẽ tiếp tục định hình vai trò của Anh và mối quan hệ với Hoa Kỳ trong thời gian tới.