Khi ung thư mới bắt đầu hình thành, người ta thường cảm thấy 3 điều không ổn, nhưng ít ai chú ý đến

[june04]

"Sao dạo này chuyện này lại xảy ra thường xuyên thế?". Sau bữa tối, ông Vương, 63 tuổi ở Trung Quốc, lại xoa bụng trên: "Không phải là đau, chỉ là tôi thấy khó chịu, bí bách thôi". Vợ ông khuyên ông nên đến bệnh viện, nhưng ông xua tay: "Tôi ăn nhiều quá rồi, nghỉ ngơi một chút là ổn".

Gần đây, ông cũng nhận thấy mình dễ mệt hơn trước, thở hổn hển chỉ sau khi đi vài bước, và gối lúc nào cũng ướt đẫm mồ hôi vào ban đêm. Nhưng ông luôn gạt bỏ điều đó bằng lý do: "Chuyện này là bình thường khi càng lớn tuổi".

Mãi đến một ngày, trong đợt khám sức khỏe định kỳ của công ty, siêu âm mới phát hiện "một tổn thương gan đáng ngờ, cần kiểm tra thêm". Bác sĩ cau mày nói: "Ông đã bỏ qua những dấu hiệu bất thường này ít nhất sáu tháng rồi phải không?". Chỉ đến lúc đó, ông Vương mới nhận ra rằng mình đã nhận thấy ba "cảm giác kỳ lạ" này từ lâu, nhưng chưa bao giờ coi trọng chúng.

Nhiều loại ung thư không gây ra đau đớn dữ dội ngay khi mới phát triển. Thay vào đó, chúng biểu hiện bằng những thay đổi tinh tế, không điển hình, dù chưa "quá nghiêm trọng", nhưng khác biệt rõ rệt so với trước đây. Đặc biệt, ba "bất thường" sau đây thường bị bỏ qua, nhưng có thể là những dấu hiệu cảnh báo sớm từ cơ thể.

Trước hết, những triệu chứng này không phải là "dấu hiệu đặc hiệu" của ung thư, nhưng nếu chúng kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng hơn, bạn nên đi khám càng sớm càng tốt.

- Cảm giác thèm ăn và tiêu hóa: Nhiều khối u đường tiêu hóa, gan, túi mật và tuyến tụy thường có các triệu chứng sau ở giai đoạn đầu: đầy hơi hoặc khó chịu âm ỉ, dai dẳng ở vùng bụng trên hoặc dạ dày, không đau dữ dội nhưng luôn gây khó chịu; giảm đáng kể cảm giác thèm ăn, trước đây ăn một bát cơm là dễ dàng, nay chỉ cần nửa bát cũng thấy no; trào ngược axit, ợ nóng không rõ nguyên nhân và khó nuốt, các triệu chứng này càng rõ rệt hơn khi ăn thức ăn khô hoặc cứng.

- Thay đổi đặc điểm phân: phân đột ngột loãng, có chất nhầy và vệt máu, kéo dài hơn 2 tuần. Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng một số bệnh nhân mắc ung thư dạ dày và ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu gặp phải các "vấn đề tiêu hóa" dai dẳng từ 3 đến 6 tháng trước khi được chẩn đoán, nhưng hầu hết trong số này đều bị chẩn đoán nhầm là "viêm dạ dày" hoặc "bệnh trĩ" và bị bỏ qua.

- Cân nặng và sức mạnh thể chất: Nhiều bệnh nhân nhớ lại: "Trong những tháng trước khi được chẩn đoán ung thư, trong mỗi lần khám sức khỏe, tôi luôn cảm thấy trống rỗng". Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm: giảm cân hơn 5% trọng lượng ban đầu trong 3 tháng mà không phải do giảm cân chủ động (ví dụ, giảm từ 60kg xuống dưới 57kg).

Với cùng một lượng hoạt động, trước đây tôi cảm thấy khỏe mạnh nhưng giờ đây tôi dễ bị hụt hơi và yếu ớt. Giấc ngủ của tôi không bị ảnh hưởng đáng kể, nhưng tôi luôn cảm thấy không đủ năng lượng, "giống như một chiếc điện thoại hết pin". Khối u "lấy cắp chất dinh dưỡng" từ cơ thể và can thiệp vào quá trình trao đổi chất, dẫn đến tăng tiêu thụ năng lượng và mất cơ bắp , vì vậy cân nặng và sức mạnh thể chất là những thứ bị ảnh hưởng đầu tiên.

- Da và hạch bạch huyết: Da và các mô bề mặt là những nơi có thể nhìn thấy và sờ thấy trực tiếp. Nếu có ung thư, thường sẽ có những dấu hiệu sớm: các khối u nhỏ, không đau, cứng và ít di động, tồn tại hơn 4 tuần ở những vị trí như cổ, nách, trên xương đòn và háng.

- Các vết loét da không lành trong thời gian dài, nốt ruồi hoặc đốm đen chảy máu tái phát, và màu sắc cũng như hình dạng thay đổi đáng kể trong vòng vài tháng; vàng da và vàng lòng trắng mắt, kèm theo nước tiểu sẫm màu và đau bụng trên, cần phải nghi ngờ có vấn đề về đường mật hoặc tuyến tụy. Những vùng này giống như "chuông cửa" của cơ thể: chúng thường là những dấu hiệu đầu tiên cảnh báo về bất kỳ sự bất thường nào.

Liệu những triệu chứng này nhất thiết chỉ ra bệnh ung thư?
Không. Hầu hết các triệu chứng trên vẫn là những vấn đề lành tính, chẳng hạn như: đầy hơi và trào ngược axit: thường thấy ở chứng khó tiêu chức năng và viêm dạ dày; sụt cân: có thể do căng thẳng, thiếu ngủ hoặc các vấn đề về tuyến giáp; sưng hạch bạch huyết: thường là phản ứng với tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng đường hô hấp trên.

Nhưng mối nguy hiểm thực sự nằm ở chỗ sự bất an mơ hồ này đã liên tục bị phớt lờ. Về mặt y học, trọng tâm lại hướng nhiều hơn vào:

- Thời gian kéo dài: Kéo dài hơn 2-4 tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm đáng kể;

- Xu hướng thay đổi: Tình trạng ngày càng xấu đi chứ không chỉ dao động;

- Triệu chứng đi kèm: như sốt không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi đêm, mệt mỏi nghiêm trọng, chảy máu kéo dài, v.v. Khi tình trạng "kéo dài mà không cải thiện và ngày càng xấu đi", không nên chỉ dựa vào việc "uống thuốc một cách mù quáng và chịu đựng" để giải quyết vấn đề.

Khi bạn phát hiện ra điều gì đó "không ổn", ba bước này càng trở nên quan trọng hơn.

Thay vì lo lắng khi nhận được những tín hiệu này, tốt hơn hết là nên hành động ngay lập tức.

- Đừng tự làm mình sợ; hãy ghi lại rõ ràng các triệu chứng của bạn: Bạn nên ghi lại một vài điều như các triệu chứng bắt đầu từ khi nào, thời điểm nào trong ngày các triệu chứng rõ rệt nhất, liệu chúng có liên quan đến chế độ ăn uống, mệt mỏi hay cảm xúc, và liệu có tiền sử gia đình mắc bệnh ung thư hay không? Việc nói với bác sĩ những điều này trong buổi khám sẽ hữu ích hơn nhiều so với việc cứ lặp đi lặp lại câu "Tôi chỉ cảm thấy không khỏe".

- Nếu các triệu chứng không cải thiện sau hai tuần, nên tiến hành kiểm tra chuyên sâu: Ví dụ, đầy hơi và sụt cân: có thể kiểm tra bằng xét nghiệm máu, chức năng gan, vi khuẩn Helicobacter pylori, siêu âm bụng, nội soi dạ dày và nội soi đại tràng tại khoa tiêu hóa (theo đánh giá của bác sĩ); u ở cổ, ho mãn tính: có thể kiểm tra bằng chụp X-quang/CT ngực và nội soi mũi họng bằng sợi quang tại khoa hô hấp hoặc khoa tai mũi họng.

- Những thay đổi trên da và nốt ruồi: Hãy đi khám da liễu hoặc phẫu thuật thẩm mỹ để kiểm tra bằng kính hiển vi da liễu, và sinh thiết nếu cần thiết. Nhiều loại ung thư có thể được phẫu thuật cắt bỏ khi phát hiện sớm, cho phép người bệnh sống lâu với khối u và cải thiện đáng kể tỷ lệ sống sót sau 5 năm. Điều quan trọng là không được trì hoãn.

Việc giảm thiểu rủi ro trong thời điểm bình thường quan trọng hơn việc đánh cược sau đó.

Để giảm nguy cơ ung thư, phương pháp đáng tin cậy nhất là duy trì những thói quen lâu dài sau: Không hút thuốc và uống ít rượu bia: nguy cơ mắc các khối u liên quan đến thuốc lá có thể tăng ít nhất từ 2 đến 3 lần; ăn ít đồ muối chua và đồ nướng, và ăn nhiều trái cây và rau quả hơn, đảm bảo ít nhất 400 gram trái cây và rau quả mỗi ngày.

Tập thể dục thường xuyên: Ít nhất 150 phút tập thể dục cường độ vừa phải mỗi tuần có thể giúp giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư; duy trì cân nặng trong khoảng chỉ số BMI từ 18,5 đến 24 giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh ung thư liên quan đến béo phì.

Những thay đổi nhỏ trong cơ thể thường là "dấu hiệu báo trước" của những vấn đề lớn hơn. Không phải mọi trường hợp đầy hơi, sụt cân hay xuất hiện khối u đều có nghĩa là ung thư, mà nếu bạn cảm thấy có điều gì đó khác biệt rõ rệt so với trước đây và tình trạng đó kéo dài, thì nên đi khám.