Quy tắc lái xe an toàn cơ bản trên cao tốc nhưng ít tài xế áp dụng

[june04]

Giữ khoảng cách an toàn là nguyên tắc sống còn khi di chuyển tốc độ cao trên cao tốc nhưng thực tế ít được tài xế áp dụng. Sự chủ quan này dẫn đến nhiều vụ tai nạn liên hoàn nghiêm trọng, có thể khiến tài xế rơi vào vòng lao lý.

Với người lái ô tô, khái niệm "giữ khoảng cách an toàn" là quy tắc cơ bản, bắt buộc sử dụng trong hầu hết tình huống, đặc biệt khi di chuyển trên cao tốc. Với đặc thù các tuyến cao tốc, phương tiện phải chạy tốc độ cao nên giữ cự ly an toàn là điều rất quan trọng.

Tuy nhiên, trên những tuyến đường này, tình trạng bám đuôi, "điền vào chỗ trống" vẫn diễn ra hàng ngày. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến các vụ tai nạn liên hoàn thời gian qua.

Vì sao nhiều tài xế không giữ khoảng cách an toàn trên cao tốc?
Một trong những lý do phổ biến nhất khiến tài xế không giữ khoảng cách an toàn là tâm lý hiếu thắng, không muốn bị người khác "điền vào chỗ trống". Nếu đi theo đúng quy định tại điểm a, khoản 2, điều 11, Thông tư 38/TT-BGTVT, ở tốc độ 100 - 120 km/giờ, phải duy trì khoảng cách 100 m với xe phía trước để đảm bảo an toàn. Đây là khoảng trống tương đối lớn, các phương tiện di chuyển có thể tạt đầu, chen vào liên tục.

Tình trạng bị cắt ngang đột ngột gây ức chế, khiến người lái bám sát xe trước nhằm bảo vệ làn đường đang đi, làm hạn chế không gian phản xạ trong tình huống bất ngờ.

Với một số mẫu xe đời mới, có công nghệ hỗ trợ phanh khẩn cấp phía trước hay tính năng kiểm soát hành trình thích ứng (Adaptive Cruise Control) cũng khiến tài xế chủ quan. Thực tế, các công nghệ này chỉ nằm ở góc độ hỗ trợ, hoàn toàn không thể thay thế khả năng xử lý, tập trung của người lái.

Ngoài ra, áp lực từ các phương tiện phía sau cũng phần nào ảnh hưởng đến quyết định giữ khoảng cách an toàn. Tình trạng xe sau liên tục nháy đèn, bấm còi xin vượt dễ tạo ra tâm lý bất an với người lái xe phía trước. Để tránh bị làm phiền, nhiều tài xế chọn cách tăng tốc, rút ngắn cự ly với xe phía trước để "mở đường" cho xe sau vượt. Hành động này cũng dẫn đến nhiều phương tiện chạy sát nhau, khiến nguy cơ tai nạn liên hoàn tăng cao hơn nếu có xe phía trước phanh gấp.

Giữ khoảng cách khi chạy xe trên cao tốc như thế nào để đảm bảo an toàn?
Ở dải tốc độ 100 km/giờ, mỗi giây phương tiện sẽ di chuyển được 28 m. Giữ khoảng cách tối thiểu 100 m tương đương với việc tài xế có khoảng 3,6 giây để phản ứng trước khi xảy ra va chạm. Đây là thời gian vừa đủ để bộ não đánh giá nguy hiểm, người lái kịp thời xử lý tình huống.

Trên các tuyến cao tốc hiện nay đã lắp đặt biển báo cự ly 50 m, 100 m, 150 m và 200 m. Đây là tham chiếu quan trọng giúp tài xế đo lường chính xác khoảng cách thay vì ước lượng bằng cảm tính. Ngoài ra, quy tắc 3 giây là phương pháp thực dụng nhất để đảm bảo an toàn. Tài xế chọn một vật cố định bên đường và bắt đầu đếm khi xe trước đi qua. Nếu sau 3 giây xe mình mới đến điểm đó thì đồng nghĩa khoảng cách đang được duy trì an toàn.

Theo quy định hiện nay, mức phạt đối với hành vi không giữ khoảng cách an toàn giữa hai xe theo quy định, dẫn đến tai nạn giao thông bị phạt tương đối nặng. Theo điểm a, khoản 10, điều 6, Nghị định 168/2024/NĐ-CP, lỗi này bị phạt 20 - 22 triệu đồng và bị trừ 10 điểm bằng lái theo điểm d, khoản 16, điều 6 cùng Nghị định.

Nghiêm trọng hơn, nếu vụ tai nạn làm chết từ 1 người trở lên, khiến nạn nhân bị thương tích từ 61% trở lên, gây thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng trở lên, người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điều 260, Bộ luật Hình sự.

Nếu vụ tai nạn gây thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng trở lên hoặc khiến nạn nhân bị thương tích từ 61% trở lên, người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điều 260, Bộ luật Hình sự. Theo điểm a, khoản 8, điều 6, Thông tư 72/2024/TT-BCA, khi phát hiện các dấu hiệu này, lực lượng Cảnh sát giao thông phải chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra để xử lý theo tố tụng hình sự. Đây là ranh giới pháp lý buộc tài xế phải tuyệt đối tuân thủ quy định về khoảng cách.