Mặt trận mới trong chiến sự Trung Đông

[Cupcake01]

Lực lượng Houthi ở Yemen đã mở mặt trận mới trong cuộc xung đột tại Trung Đông hôm 28-3 khi tuyên bố tiến hành 2 đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Israel trong vòng chưa đến 24 giờ. Quân đội Israel cho biết các cuộc tấn công đã bị đánh chặn, song Houthi khẳng định sẽ tiếp tục làm thế để ủng hộ Iran và "các mặt trận kháng chiến tại Lebanon, Iraq, Palestine".

Giới phân tích nhận định việc nhóm này tham gia cuộc xung đột đánh dấu một bước leo thang đáng lo ngại, kéo theo những hệ lụy đáng kể, đặc biệt là đối với sự ổn định và hoạt động xuất khẩu dầu của khu vực, cũng như thương mại toàn cầu. Liên hợp quốc hôm 28-3 đã lên tiếng kêu gọi Houthi kiềm chế, không tiếp tục can dự vào cuộc xung đột ở Trung Đông.

Houthi tuyên bố tham chiến đúng vào thời điểm Iran siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz - một nút thắt quan trọng đối với khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Điều này làm dấy lên lo ngại Houthi sẽ một lần nữa làm gián đoạn giao thương ở biển Đỏ bằng cách phong tỏa eo biển Bab al-Mandeb.

Trong cuộc xung đột tại Dải Gaza trước đó, Houthi đã tận dụng vị trí dọc bờ biển Đỏ để tấn công các tàu mà họ cho là có liên hệ với Israel và Mỹ, gây gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận tải biển trong khu vực. Nếu xung đột tiếp tục leo thang, nhóm này nhiều khả năng lặp lại các hành động tương tự.

Trong kịch bản nghiêm trọng hơn, Houthi có thể tiến tới phong tỏa eo biển Bab al-Mandeb, nằm ở cực Nam biển Đỏ và là tuyến hàng hải then chốt giữa châu Âu và châu Á. Giữa lúc eo biển Hormuz bị gián đoạn, Bab al-Mandeb trở thành tuyến vận chuyển quan trọng đối với xuất khẩu dầu của các nước vùng Vịnh. Nếu eo biển này cũng bị phong tỏa, hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của khu vực sẽ đối mặt rủi ro lớn hơn nữa.

Nằm giữa bán đảo Ả Rập và châu Phi, eo biển Bab al-Mandeb kết nối biển Đỏ với vịnh Aden và Ấn Độ Dương. Sau khi kênh đào Suez được xây dựng ở miền Bắc Ai Cập, Bab al-Mandeb trở thành một phần của tuyến hàng hải huyết mạch nối Địa Trung Hải với châu Á, cho phép dầu mỏ và khí tự nhiên từ vùng Vịnh được vận chuyển tới các thị trường châu Âu. Trong nửa đầu năm 2025, theo hãng tin Anadolu, lượng dầu vận chuyển qua kênh đào Suez đạt trung bình 4,9 triệu thùng/ngày, trong khi qua eo biển Bab al-Mandeb là 4,2 triệu thùng/ngày.

Kể từ khi chiến sự mới nhất bùng phát ở Trung Đông, Ả Rập Saudi đã đẩy mạnh xuất khẩu dầu qua đường ống Đông - Tây, giúp tránh eo biển Hormuz. Đường ống này vận chuyển dầu thô từ khu vực Abqaiq ở miền Đông tới thành phố cảng Yanbu bên bờ biển Đỏ, hiện vận hành với công suất tối đa khoảng 7 triệu thùng/ngày. Các đoàn tàu chở dầu đã chuyển hướng tới cảng Yanbu để nhận hàng, giúp giảm bớt sức ép lên nguồn cung toàn cầu. Xuất khẩu dầu thô qua cảng này hiện đạt khoảng 5 triệu thùng/ngày.

Dù vậy, tuyến Yanbu chỉ bù đắp được một phần thiệt hại nguồn cung do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Khoảng 15 triệu thùng dầu thô được vận chuyển qua eo biển này mỗi ngày trước khi chiến sự nổ ra. Sau khi lực lượng Houthi tuyên bố tham chiến, thị trường dầu mỏ lo ngại biển Đỏ có thể trở thành mặt trận mới.

Dù vậy, theo trang Bloomberg, Houthi hiện chưa phát tín hiệu sẽ tấn công tàu chở dầu đi qua biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandeb. Tuy nhiên, ông Mohammed Mansour, Thứ trưởng Bộ Thông tin trong bộ máy chính quyền của Houthi tại Yemen, hôm 28-3 nói với đài Al-Araby (Qatar) rằng lực lượng này không loại trừ khả năng đóng cửa eo biển Bab al-Mandeb.

Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng

Pakistan đang nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng trong khu vực khi tổ chức cuộc họp với bộ trưởng ngoại giao các nước Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Saudi tại thủ đô Islamabad vào hai ngày 29 và 30-3.

Phát biểu trước thềm cuộc gặp, Bộ trưởng Ngoại giao Ai Cập Badr Abdelatty cho biết các nỗ lực của 4 nước nói trên nhằm thiết lập "kênh đối thoại trực tiếp" giữa Mỹ và Iran. Pakistan hiện đóng vai trò cầu nối trong việc chuyển tải thông điệp giữa các quan chức Iran và Mỹ trong lúc xung đột tiếp diễn.

Trước cuộc họp, Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan Ishaq Dar đã điện đàm với người đồng cấp Abbas Araghchi của Iran hôm 28-3. Theo Bộ Ngoại giao Pakistan, ông Dar kêu gọi "chấm dứt mọi cuộc tấn công và hành động thù địch" trong khu vực.

Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan cũng cho biết Iran đã đồng ý cho phép thêm 20 tàu treo cờ Pakistan đi qua eo biển Hormuz những ngày tới. Theo AP, quan chức này cho rằng đây là cử chỉ tích cực, mang tính xây dựng từ phía Iran, đồng thời là bước đi có ý nghĩa hướng tới hạ nhiệt căng thẳng và sẽ củng cố các nỗ lực vì hòa bình.

Trong khi đó, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm 28-3 cũng điện đàm về tình hình Trung Đông và các nỗ lực nhằm khôi phục hòa bình. Thủ tướng Sharif cho biết Pakistan đang tăng cường tiếp xúc ngoại giao với Mỹ, các nước vùng Vịnh và quốc gia Hồi giáo khác. Theo Tân Hoa Xã, Tổng thống Pezeshkian nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng lòng tin nhằm thúc đẩy đối thoại và nỗ lực trung gian hòa giải.