Hay có giấc mơ kỳ lạ, đi khám bất ngờ phát hiện mắc bệnh hiếm

[PinaColada]

Những giấc mơ truy đuổi tưởng vô hại lại khiến người đàn ông 55 tuổi đối mặt nguy cơ bệnh thoái hóa thần kinh trong tương lai.

Sáu tháng liên tục “chiến đấu” trong mơ, bệnh nhân 55 tuổi được bác sĩ cảnh báo nguy cơ liên quan bệnh Parkinson và sa sút trí tuệ.
Những tiếng la hét thất thanh vào gần sáng, những cú vung tay "tự vệ" trong vô thức suốt nửa năm khiến gia đình một người đàn ông 55 tuổi ở Hà Nội không khỏi hoang mang.

Giấc mơ truy đuổi
Bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E, cho biết bệnh nhân là nhân viên văn phòng, không có tiền sử rối loạn tâm thần, không lạm dụng rượu. Ban ngày, ông hoàn toàn tỉnh táo, không ảo giác, không hoang tưởng, không có hành vi bất thường.

Thế nhưng khoảng 6 tháng nay, cứ gần sáng là ông la hét trong lúc ngủ, có khi bật dậy khỏi giường, thậm chí chạy ra cửa phòng. Nhiều lần, trong lúc "chiến đấu" với ai đó trong mơ, ông vung tay trúng người vợ nằm bên cạnh.

Điều đáng chú ý là mỗi sáng thức dậy, bệnh nhân nhớ rất rõ nội dung giấc mơ, thường là bị truy đuổi hoặc đang đánh nhau để tự vệ. Ông không nhớ mình đã thực sự đánh ai ngoài đời, nhưng ký ức về giấc mơ lại sống động và liền mạch.

Theo bác sĩ Chung, có 3 đặc điểm lâm sàng quan trọng ở ca bệnh này. Các cơn đều xảy ra vào gần sáng, thời điểm giấc ngủ REM (xuất hiện sau các giai đoạn ngủ nông và ngủ sâu (NREM), thường bắt đầu sau khi bạn ngủ khoảng 60-90 phút) chiếm ưu thế. Giấc mơ rất rõ ràng, có nội dung đối đầu, chiến đấu. Hành vi vận động phức tạp và phù hợp với nội dung giấc mơ, như vung tay đánh trả hoặc bật dậy bỏ chạy.

Gia đình từng nghĩ đến mộng du, nhưng mộng du điển hình thường xuất hiện ở 1/3 đầu đêm, người bệnh không nhớ nội dung mơ và hành vi thường đơn giản như đi lại, mở cửa. Trường hợp này lại xảy ra gần sáng, bệnh nhân nhớ rõ giấc mơ và hành vi mang tính "đánh trả", vì vậy không phù hợp.


Những cú vung tay trong mơ của người đàn ông trung niên là dấu hiệu sớm của một rối loạn thần kinh nguy hiểm. Ảnh: Freepik.
Vị chuyên gia phân tích nếu là ác mộng thông thường, người bệnh có thể tỉnh dậy hoàn toàn sau giấc mơ đáng sợ nhưng không kèm theo các hành vi vận động phức tạp như chạy khỏi giường hay vung tay đánh người. Khả năng rối loạn loạn thần cũng được loại trừ vì bệnh nhân hoàn toàn bình thường khi thức, không có hoang tưởng hay ảo giác ban ngày.

Từ các dữ kiện lâm sàng, bác sĩ xác định chẩn đoán phù hợp nhất là rối loạn hành vi trong giấc ngủ REM, còn gọi là REM Sleep Behavior Disorder, viết tắt là RBD.

Vì sao người bệnh "đánh nhau" trong mơ?
Trong giấc ngủ REM bình thường, não hoạt động mạnh nhưng cơ thể bị ức chế vận động nhờ cơ chế gọi là REM atonia do hệ thống thân não kiểm soát. Nhờ đó, chúng ta không thực hiện các động tác theo nội dung giấc mơ.

Ở người mắc RBD, cơ chế ức chế cơ này bị mất, các neuron vận động không còn bị “khóa”, khiến cơ thể thực sự diễn lại những gì đang xảy ra trong mơ. Vì vậy, nếu trong mơ bị tấn công, người bệnh có thể vung tay đánh trả; nếu trong mơ bị truy đuổi, họ có thể bật dậy bỏ chạy.

Điểm khiến bác sĩ Chung đặc biệt lưu ý là bệnh nhân 55 tuổi và là nam giới. Ở nhóm trên 50 tuổi, RBD thường không chỉ là một rối loạn giấc ngủ đơn thuần mà có thể là dấu hiệu sớm của các bệnh lý thoái hóa thần kinh như Parkinson's disease, Dementia with Lewy bodies hoặc Multiple system atrophy. Nhiều nghiên cứu cho thấy RBD có thể xuất hiện nhiều năm trước khi người bệnh biểu hiện run tay, chậm vận động hoặc sa sút trí tuệ rõ rệt.

"Chẩn đoán RBD ở người trên 50 tuổi không chỉ dừng lại ở điều trị rối loạn giấc ngủ mà còn là một chỉ dấu thần kinh cần được theo dõi lâu dài", bác sĩ Chung nhấn mạnh.

Để xác nhận chẩn đoán, bệnh nhân được chỉ định làm đa ký giấc ngủ có ghi điện cơ nhằm phát hiện tình trạng mất REM atonia. Bác sĩ đồng thời tư vấn đảm bảo an toàn phòng ngủ, hạn chế vật sắc nhọn, sắp xếp lại không gian để giảm nguy cơ chấn thương cho người bệnh và người nằm cạnh.

Về điều trị, bác sĩ Chung cho hay có thể cân nhắc sử dụng thuốc trong thời gian ngắn để kiểm soát triệu chứng. Quan trọng hơn, người bệnh cần được theo dõi thần kinh định kỳ vì nguy cơ tiến triển sang các bệnh lý thoái hóa thần kinh trong tương lai.

VietBF@ sưu tập