Eo biển Hormuz có "tắc nữa hay tắc mãi" cũng chẳng sao, Trung Quốc vừa tìm thấy lối đi mới cho mình rồi?

[therealrtz]

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông phơi bày lỗ hổng của việc phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, Bắc Kinh đã chính thức khởi động chương trình thí điểm quy mô lớn nhằm mở rộng ứng dụng năng lượng hydro vào công nghiệp và giao thông.

Đây là giải pháp Trung Quốc tập trung ứng phó cho những rủi ro tương tự việc dòng chảy dầu bị tắc nghẽn ở eo biển Hormuz cũng như đón đầu xu thế tương lai.

An ninh năng lượng dưới áp lực từ chảo lửa Trung Đông

Cuộc xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel hiện đã bước sang tuần thứ ba. Việc Iran phong tỏa hiệu quả eo biển Hormuz – huyết mạch hàng hải quan trọng nhất thế giới – đã gây ra những cú sốc đứt gãy nguồn cung dầu mỏ và khí đốt toàn cầu. Trước tình hình này, nhiều quốc gia buộc phải tái đánh giá cơ cấu năng lượng quốc gia, trong đó năng lượng tái tạo đang trở thành "lá chắn" chiến lược để ứng phó với những biến động địa chính trị.

Theo thông báo mới nhất từ Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc cùng các cơ quan liên quan, Bắc Kinh đặt mục tiêu đầy tham vọng: giảm giá hydro trung bình cho người tiêu dùng xuống dưới 25 nhân dân tệ (3,63 USD)/kg vào năm 2030. Riêng tại các "vùng lợi thế", mức giá này có thể chạm mốc 15 nhân dân tệ/kg.

Tham vọng phổ cập hóa xe chạy bằng hydro

Chương trình thí điểm sẽ tập trung vào các cụm đô thị trọng điểm, ưu tiên hai lĩnh vực phát thải lớn là giao thông và công nghiệp nặng. Trung Quốc đặt mục tiêu trong 5 năm tới sẽ nâng tổng số xe sử dụng tế bào nhiên liệu (fuel-cell) lên 100.000 chiếc, gấp đôi so với mức của năm 2025. Đây được coi là bước nhảy vọt đối với một ngành công nghiệp vẫn còn đang trong giai đoạn sơ khai.

Bên cạnh đó, kế hoạch hành động cũng nhấn mạnh việc mở rộng hệ thống giao thông công cộng và hậu cần đô thị chạy bằng hydro, đồng thời thử nghiệm loại nhiên liệu xanh này cho các đội xe công nghệ. Đặc biệt, Bắc Kinh dự kiến sẽ pha trộn hydro vào mạng lưới đường ống dẫn khí đốt tự nhiên và các nồi hơi công nghiệp để tối ưu hóa nguồn nhiệt sạch.

Chuyển dịch từ "Hydro đen" sang "Hydro xanh"

Dù giữ vị thế là quốc gia sản xuất hydro lớn nhất thế giới, phần lớn sản lượng hiện nay của Trung Quốc vẫn dựa vào than đá. Sáng kiến mới nhắm tới việc đẩy nhanh tiến trình thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng "hydro xanh" – loại năng lượng được tạo ra từ quá trình điện phân. Dù chi phí sản xuất hydro xanh hiện vẫn cao hơn nhiều so với phương pháp truyền thống, nhưng đây là lộ trình bắt buộc để thực hiện cam kết khí hậu.

Một hướng đi triển vọng khác là "hydro tự nhiên". Các túi hydro trong địa chất được kỳ vọng là nguồn tài nguyên rẻ và phát thải thấp. Tuy nhiên, rào cản hiện tại nằm ở chi phí thăm dò đắt đỏ và hạ tầng hạn chế. Trên thế giới hiện mới chỉ có duy nhất một mỏ hydro thương mại đang vận hành tại Mali.

Cần cơ chế thông thoáng cho dòng vốn tư nhân

Ông Jin Zhijun, Viện trưởng Viện Năng lượng thuộc Đại học Bắc Kinh, nhận định: “Nếu chúng ta khai phá được các mỏ hydro tự nhiên dưới lòng đất, cục diện năng lượng toàn cầu sẽ hoàn toàn thay đổi” .

Để hiện thực hóa điều này, ông Jin cho rằng cần huy động sức mạnh từ khu vực tư nhân, tương tự cách các doanh nghiệp tư nhân đã thành công trong ngành dầu khí. Ông kiến nghị: “Cần phân cấp quản lý hydro tự nhiên cho địa phương thay vì tập trung hóa, đồng thời phải tự do hóa quyền khai thác mỏ và có các chính sách hỗ trợ thiết thực để thu hút nhà đầu tư” .

Chuyển đổi xanh hiện là một trong những trụ cột cốt lõi trong kế hoạch 5 năm của Trung Quốc, hướng tới mục tiêu kép: vừa đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, vừa hoàn thành các cam kết quốc tế về môi trường. Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội dài hạn, hydro xanh và phản ứng hợp hạch hạt nhân đã được xác định là những ưu tiên chiến lược hàng đầu của cường quốc này.

Tự cung tự cấp

Trong bối cảnh giá dầu tăng vọt vượt mốc 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ khi xung đột Nga-Ukraine bùng nổ năm 2022, Trung Quốc cũng đang tập trung vào việc tăng cường an ninh năng lượng bằng cách ổn định sản lượng dầu thô trong nước và các nguồn dự phòng chiến lược – điển hình là các dự án chuyển đổi than thành dầu và khí đốt – trong vài năm tới.

Theo kế hoạch phát triển kinh tế 5 năm mới nhất được công bố tuần trước, quốc gia này cam kết duy trì sản lượng dầu thô hàng năm ở mức 200 triệu tấn, đảm bảo sản lượng khí đốt tự nhiên tăng đều đặn và tăng cường năng lực kỹ thuật cho nhiên liệu từ than đá đến năm 2030 .

"Trung Quốc sẽ tiếp tục cam kết đảm bảo tự túc đáp ứng nhu cầu cốt lõi về dầu khí, thực hiện các hành động chiến lược trung và dài hạn để mở rộng trữ lượng và tăng sản lượng", bản dự thảo kế hoạch nêu rõ.