Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang bị chỉ trích vì tìm mọi cách làm lu mờ những thông tin bất lợi liên quan đến cuộc chiến với Iran, trong khi nhiều đồng minh tại Trung Đông cũng siết chặt kiểm soát thông tin về chiến sự, tờ The Hill đưa tin.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh Reuters.
Ông Trump muốn truy tố nhà báo đưa tin "sai lệch" về cuộc chiến Iran
Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây gây tranh cãi khi tuyên bố các nhà báo nên bị truy tố vì “phản quốc” nếu phát tán thông tin sai lệch về cuộc chiến Iran. Ông cáo buộc một số cơ quan truyền thông “tham nhũng” đang giúp Tehran lan truyền thông tin sai lệch.
Điều đáng chú ý là phản ứng này của ông Trump xuất phát từ một bài báo của tờ Wall Street Journal. Bài báo cho biết 5 máy bay tiếp dầu của Không quân Mỹ đã bị tên lửa Iran đánh trúng tại một căn cứ ở Ả Rập Saudi.
Tuy nhiên, ông Trump phản bác rằng các máy bay không bị phá hủy mà chỉ hư hại nhẹ. Nói cách khác, ông thừa nhận vụ tấn công xảy ra, nhưng cho rằng truyền thông đã “thổi phồng” mức độ nghiêm trọng.Iran Trung Đông siết chặt kiểm soát thông tin thời chiến
Không chỉ tại Mỹ, nhiều quốc gia Trung Đông cũng đang áp dụng các biện pháp kiểm soát thông tin nghiêm ngặt liên quan đến cuộc chiến Iran.
Tại Israel, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Kuwait, Qatar và Bahrain, hàng trăm người đã bị bắt vì chia sẻ hình ảnh hoặc video không được cấp phép về chiến sự.
Đáng chú ý, tại UAE, thậm chí những người sống sót sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran cũng bị bắt chỉ vì chụp lại thiệt hại tại chính nơi họ sinh sống.
Trong khi đó, công tố viên Bahrain còn đề nghị án tử hình đối với một số cá nhân bị cáo buộc “gián điệp” chỉ vì chụp ảnh tại những khu vực bị cấm.
Những biện pháp này đôi khi dẫn đến các tình huống phi lý. Ví dụ, chính quyền UAE từng mô tả một vụ nổ gần sân bay Dubai chỉ là “sự cố nhỏ do mảnh vỡ rơi xuống”, dù video lan truyền cho thấy một máy bay không người lái cảm tử đã lao trúng mục tiêu và phát nổ.
Một ví dụ khác xảy ra tại Bahrain: vụ nổ làm bị thương 32 dân thường trên đảo Sitra. Video lan truyền cho thấy một tên lửa phòng không của Bahrain đã bay chệch hướng và rơi xuống đất.
Tuy nhiên, chính phủ nước này khẳng định toàn bộ thương vong là do một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cũng ủng hộ tuyên bố này, gọi các thông tin trái chiều là “tin giả” do truyền thông Iran và Nga lan truyền.
Báo chí buộc chính quyền phải thừa nhận
Dù vậy, báo chí điều tra vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc phơi bày thực tế, theo The Hill.
Hãng tin Reuters từng đưa tin có tới 150 binh sĩ Mỹ bị thương trong cuộc chiến với Iran, dù chính quyền Trump ban đầu chỉ thừa nhận 8 người. Sau đó, Washington buộc phải cập nhật con số, dù vẫn nhấn mạnh phần lớn chỉ bị thương nhẹ.
Tương tự, trong vụ máy bay tiếp dầu, áp lực từ truyền thông đã buộc ông Trump phải thừa nhận có thiệt hại, dù ông cố giảm nhẹ mức độ.
Kiểm soát “mềm”: Khi dữ liệu cũng bị hạn chế
Áp lực từ chính phủ không chỉ dừng ở phát ngôn, mà còn ảnh hưởng đến việc thu thập thông tin.
Hai công ty cung cấp ảnh vệ tinh lớn là Planet Labs và Vantor đã trì hoãn việc cung cấp hình ảnh từ Trung Đông - nguồn dữ liệu quan trọng giúp báo chí kiểm chứng thông tin chiến sự.
Dù khẳng định đây là quyết định tự nguyện, Planet Labs thừa nhận chịu tác động từ các bên “trong và ngoài chính phủ”. Đáng chú ý, hạn chế này không áp dụng với lãnh thổ Iran, khiến việc kiểm chứng thiệt hại theo chiều ngược lại trở nên khó khăn hơn.
Chiến lược “không có tin xấu”
Cách tiếp cận của chính quyền Trump phản ánh một chiến lược quen thuộc: hạn chế tối đa thông tin tiêu cực để tránh tác động đến tâm lý thị trường và dư luận.
Ông Trump được cho là tin rằng tác động kinh tế của chiến tranh chủ yếu xuất phát từ tâm lý lo ngại, vì vậy Nhà Trắng liên tục trấn an rằng xung đột sẽ sớm kết thúc.
Ngay cả tại Lầu Năm Góc, các phóng viên ảnh cũng bị hạn chế sau khi đăng tải những hình ảnh bị cho là “không có lợi” về Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn nhất không còn là ai đang thắng trên chiến trường, mà là công chúng có thể tiếp cận được bao nhiêu phần sự thật. Càng nhiều rào cản thông tin được dựng lên, việc đánh giá chính xác diễn biến chiến tranh càng trở nên khó khăn.
Vietbf @ Sưu tầm