Eo biển Hormuz: Viên sỏi trong giầy của Donald Trump

[vuitoichat]

Theo như tổng thống Donald Trump mới đây phải kêu gọi sự trợ giúp của quốc tế, yêu cầu các nước gởi tàu chiến đến vùng eo biển Hormuz, nay bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn, trong khi đây là tuyến đường chiến lược, vận chuyển đến 20% sản lượng dầu hỏa của thế giới. Sau khi cùng với Israel phát động cuộc chiến chống Iran mà không tham khảo bất cứ đồng minh nào, thậm chí không thèm thông báo.

Bản đồ vị trí eo biển Hormuz ở Vịnh Ba Tư. © Studio graphique FMM

Cho tới nay, ông Trump vẫn khẳng định Hoa Kỳ “đã đánh bại và hủy diệt hoàn toàn Iran cả về mặt quân sự lẫn kinh tế”. Nhưng rõ ràng là khi phát động một cuộc chiến mà không có chiến lược rõ ràng, tổng thống Mỹ có lẽ đã quên tính tới yếu tố Hormuz, hoặc có thể đã coi thường nguy cơ Iran phong tỏa eo biển này.

Eo biển Hormuz nay coi như trở thành chiến trường mới trong cuộc chiến của Mỹ chống lại Iran. Các cuộc tấn công của Iran vào những tàu buôn, làm gián đoạn giao thông hàng hải trên tuyến đường chiến lược này, đã làm phức tạp các hoạt động của Mỹ. Giá dầu tăng cao đã làm rung chuyển thương mại toàn cầu và gây lo ngại trên thị trường tài chính, nhất là các thị trường có cảm tưởng là chính quyền Mỹ đã thiếu sự chuẩn bị trước một thực tế khá dễ đoán.

Khó khăn trong việc giải tỏa eo biển Hormuz bằng biện pháp quân sự đã khiến Donald Trump cuối cùng buộc phải tìm kiếm đồng minh. Sau khi tuyên bố Hải quân Mỹ sẽ sớm hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, tối thứ Bảy tuần qua, tổng thống Mỹ đã kêu gọi các quốc gia có nguồn cung ứng phụ thuộc vào việc khai thông eo biển Hormuz phải chịu trách nhiệm về an ninh của tuyến đường hàng hải này. Ông cam kết Hoa Kỳ sẽ phối hợp nỗ lực với các quốc gia này “để bảo đảm cho mọi việc diễn ra nhanh chóng, suôn sẻ và trong điều kiện tốt nhất có thể.”

Rõ ràng việc phá hủy kho vũ khí của Iran không loại bỏ được khả năng trả đũa của chế độ Teheran. Bằng cách cản trở giao thông hàng hải ở eo biển Hormuz, Iran đã tìm ra đối trọng với ưu thế quân sự vượt trội của Hoa Kỳ và Israel. Hiện giờ mọi tàu bè qua lại eo biển này đều phải có sự cho phép của Iran. Theo lời ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói với truyền thông Mỹ, "một số quốc gia có liên quan" đã yêu cầu Teheran cho phép tàu của họ đi qua an toàn. Ông nói thêm : "Quyết định thuộc về quân đội của chúng tôi." Lãnh đạo ngoại giao của Iran nhấn mạnh eo biển vẫn mở cho các nước "ngoại trừ Hoa Kỳ và các đồng minh của họ." Tuần trước, hai tàu chở khí hóa lỏng treo cờ Ấn Độ đã đi qua eo biển Hormuz “an toàn” để đến các cảng ở miền tây Ấn Độ.

Tổng thống Trump đã đe dọa sẽ sử dụng vũ lực để mở lại eo biển. Tối thứ Sáu vừa qua, ông tuyên bố Hoa Kỳ đã ném bom vào đảo Kharg, nơi 90% lượng dầu của Iran đi qua, và đã “hoàn toàn phá hủy tất cả các mục tiêu quân sự” trên hòn đảo này, nhưng không đụng đến các cơ sở dầu mỏ.

Việc phá hủy các bể chứa dầu và bến tàu trên đảo sẽ tước đi khả năng xuất khẩu dầu của Teheran và làm tê liệt hơn nữa nền kinh tế Iran. Nhưng phía Iran đã cảnh cáo rằng nếu cơ sở hạ tầng dầu khí bị tấn công, họ trả đũa bằng cách nhắm vào các quốc gia vùng Vịnh. ​​Một sự leo thang có thể châm ngòi cho một cuộc chiến tranh năng lượng, làm gia tăng thêm căng thẳng trên thị trường toàn cầu. Hậu quả kèm theo sẽ là lạm phát tăng cao ở Hoa Kỳ, trong khi túi tiền của người dân Mỹ nay đã eo hẹp trước tình trạng vật giá leo thang do chính sách thuế quan của Trump. Chiến tranh Iran càng kéo dài thì tỷ lệ ủng hộ của người dân Mỹ với tổng thống Trump sẽ càng giảm vào lúc mà bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 sắp đến gần.

Vấn đề là cho tới nay chưa có nước nào đáp ứng lời kêu gọi của tổng thống Trump gởi tàu chiến đến khai thông eo biển Hormuz. Nhật Bản và Úc, hai đồng minh thân cận của Mỹ ở châu Ấ, đã từ chối thẳng thừng. Anh và Đức thì đã tỏ ý không muốn khối NATO tham gia vào việc bảo đảm an ninh cho eo biển Hormuz. Trung Quốc thì vẫn chưa trả lời cho dù ông Trump đã dọa sẽ hủy chuyến thăm Bắc Kinh dự trù từ ngày 31/03 đến 02/04. Về phần Liên Hiệp Châu Âu, theo thông báo của lãnh đạo ngành ngoại giao châu Âu Kaja Kallas, khối này hôm nay sẽ xem xét khả năng triển khai lực lượng bảo vệ an ninh hàng hải Aspides, hiện hoạt động ở vùng Hồng Hải, đến vùng eo biển Hormuz. Nhưng quyết định như thế nào thì còn phải chờ xem.