Cơn sốt OpenClaw tại Trung Quốc: Khi AI thông minh đến mức Chính phủ phải cảnh báo khẩn cấp vì lo rò rỉ dữ liệu

[june04]

Hãng tin CNBC cho hay Trung Quốc đang có một hiện tượng lạ khi từng dòng người dài dằng dặc xếp hàng trước trụ sở các tập đoàn công nghệ lớn tại Thâm Quyến và Bắc Kinh chỉ để... cài đặt một phần mềm.

Hình ảnh vốn chỉ thấy mỗi khi iPhone ra mắt nay lại tái hiện với OpenClaw, một công cụ AI mã nguồn mở đang tạo nên cơn địa chấn tại thị trường tỷ dân.

Cuộc cách mạng năng suất lao động

Nếu như năm 2022 là khoảnh khắc của ChatGPT (AI hội thoại), đầu năm 2025 là DeepSeek (mô hình ngôn ngữ giá rẻ), thì hiện tại chính là thời điểm của OpenClaw. Điểm khác biệt cốt lõi khiến OpenClaw trở thành "vật bất ly thân" mới của giới văn phòng và khởi nghiệp Trung Quốc nằm ở khái niệm: AI Agent (Tác nhân AI).

Khác với những chatbot chỉ biết "nói suông", OpenClaw là một trợ lý thực thụ có khả năng hành động. Nó có thể tự động soạn email, đặt lịch họp, đặt bàn nhà hàng hay thậm chí thương lượng giá cả với đại lý ô tô mà không cần con người can thiệp sâu.

Với cấu trúc mã nguồn mở và khả năng tương thích với nhiều mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) từ Anthropic Claude cho đến các đại diện nội địa như DeepSeek, Alibaba, OpenClaw đang trở thành "bộ não" điều hành cho mọi tác vụ kỹ thuật số.

Theo dữ liệu từ OpenRouter, trong tháng qua, ba công cụ được người dùng OpenClaw ưa chuộng nhất đều đến từ các công ty Trung Quốc, với tổng lưu lượng sử dụng cao gấp đôi so với các mô hình đình đám từ Google hay Anthropic.

Điều này cho thấy một sự dịch chuyển quan trọng: Người dùng không còn quá quan tâm đến việc AI đó của nước nào, họ quan tâm đến việc nó thực thi công việc hiệu quả và tiết kiệm chi phí đến đâu.

Nhận thấy tiềm năng khổng lồ, các "Big Tech" Trung Quốc đã nhanh chóng biến OpenClaw từ một công cụ kỹ thuật phức tạp thành một dịch vụ tiêu dùng dễ tiếp cận. Tencent ra mắt bộ sản phẩm "Đặc nhiệm tôm hùm" tích hợp thẳng vào siêu ứng dụng WeChat. ByteDance ra mắt "ArkClaw" chạy ngay trên trình duyệt, xóa bỏ rào cản cài đặt cục bộ vốn là nỗi ác mộng với người dùng không chuyên.

Thậm chí, các nền tảng thương mại điện tử và dịch vụ như JD.com hay Meituan cũng không đứng ngoài cuộc khi bắt tay với Lenovo để cung cấp dịch vụ hỗ trợ cài đặt từ xa với mức giá khoảng 399 CNY (tương đương 58 USD).

Tại Thâm Quyến, những buổi hội thảo hướng dẫn cài đặt miễn phí thu hút hàng nghìn người tham gia, tạo nên một không khí hừng hực như những "giáo phái" công nghệ, nơi người trẻ mặc đồ hình tôm hùm và thảo luận về tương lai của AI.

Sự cuồng nhiệt này đã đẩy giá trị vốn hóa của các doanh nghiệp liên quan tăng vọt. Cổ phiếu Tencent tăng 7% chỉ trong một phiên, trong khi startup MiniMax đã chính thức vượt mặt Baidu về giá trị thị trường, chạm mốc hơn 44 tỷ USD.

Một trong những thuật ngữ đang "viral" nhất tại Trung Quốc hiện nay là "One-person company" (Công ty một người). Nhờ có OpenClaw, một cá nhân có thể vận hành các luồng công việc tương đương với một phòng ban nhỏ.

Đây là "pha cứu cánh" cho giới trẻ Trung Quốc trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều áp lực, giúp họ tối ưu hóa hiệu suất hoặc tự tạo ra các mô hình kinh doanh nhỏ lẻ với chi phí cực thấp.

Thậm chí, chính quyền các địa phương như quận Longgang (Thâm Quyến) hay Tô Châu đã nhanh chóng đưa ra các gói hỗ trợ tài chính lên tới 10 triệu CNY (khoảng 1,46 triệu USD) và miễn phí văn phòng cho những "công ty một người" sử dụng OpenClaw. Đây được xem là nỗ lực của Bắc Kinh trong việc tận dụng phần mềm nguồn mở để xây dựng một hệ sinh thái AI độc lập, giảm bớt sự phụ thuộc vào các sản phẩm độc quyền từ Mỹ.

Rủi ro an ninh và bảo mật

Tuy nhiên, "ánh hào quang" nào cũng có bóng tối. Việc cho phép một tác nhân AI truy cập sâu vào hệ thống dữ liệu, tài khoản ngân hàng và các ứng dụng nhắn tin cá nhân để thực hiện tác vụ tự động đã dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về bảo mật.

Trung tâm điều phối ứng phó khẩn cấp mạng máy tính quốc gia Trung Quốc (CNCERT/CC) và Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin đã liên tục đưa ra cảnh báo về việc cài đặt OpenClaw không đúng cách.

Những cấu hình mặc định lỏng lẻo có thể biến trợ lý AI thành "gián điệp" nội bộ, làm rò rỉ dữ liệu nhạy cảm hoặc thực hiện các giao dịch ngoài ý muốn. Nhiều cơ quan chính phủ và doanh nghiệp nhà nước đã nhận được lệnh cấm cài đặt công cụ này trên các thiết bị văn phòng.

CEO Jaylen He của Violoop, một startup đang phát triển thiết bị phần cứng tích hợp AI, nhận định: "Sự khao khát về một trợ lý cá nhân thực thụ đã bị kìm nén quá lâu. OpenClaw giống như khoảnh khắc bùng nổ của ChatGPT năm 2022 nhưng ở cấp độ hành vi".

Rõ ràng, OpenClaw không chỉ là một phần mềm, nó là một phép thử cho khả năng thích nghi của xã hội Trung Quốc trước làn sóng AI thứ ba. Cuộc đua giờ đây không chỉ là ai có mô hình ngôn ngữ thông minh hơn, mà là ai có thể thuần hóa được "con tôm hùm" này để biến nó thành công cụ tạo ra tiền bạc và giá trị thực tế một cách an toàn nhất.