Nền kinh tế lớn nhất thế giới đón tin buồn ngay đầu năm nay.

[PinaColada]

Lần đầu tiên sau 236 năm: 400.000 người tại nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể sắp biến mất, chuyện gì đang xảy ra?

Dự báo cho thấy dân số Mỹ có thể giảm lần đầu tiên ngay trong năm nay do lượng người nhập cư sụt giảm mạnh sau các chính sách mới dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump. Diễn biến này vốn được dự báo chỉ xảy ra vào năm 2081, và được cho là sẽ tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế của Mỹ.

Một khảo sát của American Enterprise Institute (AEI) và Brookings Institution cho thấy di cư ròng của Mỹ đã chuyển sang trạng thái âm, nếu không tính những người rời khỏi nước này. Năm ngoái, tổng số người nhập cư đã giảm tới 295.000 người. Trong năm nay, mức sụt giảm di cư ròng được dự báo tăng mạnh, từ 185.000 người lên tối đa 925.000 người.

Bên cạnh các chiến dịch trục xuất quy mô lớn, nguyên nhân chủ yếu là số người nhập cảnh mới giảm mạnh. Tổng thống Trump từng khoe tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Thụy Sĩ hồi tháng 1 rằng: “Năm ngoái, nước Mỹ đã chứng kiến hiện tượng ‘di cư ngược’ lần đầu tiên trong 50 năm”.

Tổng dân số Mỹ được dự báo sẽ giảm hơn 400.000 người, trừ khi tỷ lệ sinh tăng đột biến. Tara Watson, nhà nghiên cứu tại Brookings Institution, nhận định: “Khả năng tăng trưởng dân số của Mỹ trong năm nay tiến sát mức 0 hoặc chuyển sang âm đang ngày càng lớn”.

Trên thực tế, đây có thể là lần đầu tiên dân số Mỹ suy giảm kể từ khi tiến hành điều tra dân số vào năm 1790. Trường hợp gần nhất từng ghi nhận suy giảm là năm 1918, nhưng nguyên nhân khi đó là do đại dịch cúm Tây Ban Nha và việc 2 triệu binh sĩ Mỹ được điều ra nước ngoài.

Chính quyền ông Trump cho biết đã trục xuất 622.000 người nhập cư trong năm ngoái, dù các chuyên gia cho rằng con số này bị phóng đại. Giới phân tích lo ngại rằng sự sụt giảm nhanh chóng của dòng người nhập cư sẽ giáng đòn trực diện vào nền kinh tế Mỹ, vốn đã phụ thuộc ngày càng lớn vào lao động nhập cư trong những năm gần đây.

Ngay cả trong giai đoạn đại dịch COVID-19, khi hơn 1 triệu người Mỹ tử vong, dân số nước này vẫn tăng nhẹ, theo Jeffrey Pacel, nhà nghiên cứu cấp cao tại Pew Research Center.

AEI và Brookings ước tính rằng việc di cư ròng giảm mạnh đã khiến tốc độ tăng trưởng GDP của Mỹ giảm 0,3 điểm phần trăm trong cả năm ngoái và năm nay. Đặc biệt, thị trường lao động chịu tác động trực tiếp: tỷ lệ thất nghiệp vẫn tạo cảm giác duy trì trạng thái toàn dụng lao động, trong khi nhu cầu tuyển dụng thực tế đang giảm do số lượng người nhập cư giảm, dẫn tới những méo mó thống kê trong bức tranh việc làm.

Không chỉ phải đối mặt với vấn đề sụt giảm dân số, Mỹ còn đang đau đầu xử lý ‘núi’ nợ công phình to tới 38,5 nghìn tỷ USD. Con số này được cập nhật gần đây từ dữ liệu của Ủy ban Kinh tế hỗn hợp Quốc hội Mỹ (JEC) và các nguồn theo dõi nợ liên bang.

Nó tăng rất nhanh trong vài năm gần đây, chủ yếu do các khoản thâm hụt chi tiêu lớn và chi phí phục hồi kinh tế. Khoản nợ lớn tới mức tương đương với GDP của nhiều nền kinh tế cộng lại và là một trong những vấn đề tài khóa trọng tâm gây tranh luận trong chính sách kinh tế tại Washington.

Nhận định về vấn đề này, Elon Musk cho biết mối lo lớn nhất của ông là tình trạng lãng phí và gian lận trong chi tiêu công, trong khi nhiều đợt cắt giảm nhân sự đồng loạt vô tình loại bỏ cả những vị trí then chốt. “Nếu không có AI và robot, chúng ta thực sự đã hết đường xoay xở, vì nợ quốc gia đang phình to với tốc độ điên rồ”, Musk nói thêm.

Theo Musk, riêng chi phí trả lãi cho khối nợ 38,5 nghìn tỷ USD đã vào khoảng 1.000 tỷ USD mỗi năm. Con số này thậm chí còn vượt cả ngân sách quân sự của Mỹ.

Nhìn lại quãng thời gian làm việc với DOGE, Musk cho biết ông kỳ vọng có thể làm chậm lại quỹ đạo tài khóa mà ông cho là không bền vững của Mỹ, qua đó “mua thêm thời gian” để AI và robot đủ trưởng thành nhằm thúc đẩy tăng trưởng.

“Đây là thứ duy nhất có thể giải quyết nợ quốc gia. Chúng ta chắc chắn 1.000% sẽ phá sản nếu không có AI và robot”, Musk dự báo. “Không có giải pháp nào khác cho nợ công. Điều duy nhất chúng ta cần là đủ thời gian để xây dựng AI và robot trước khi phá sản”.

VietBF@ sưu tập