Chính quyền Donald Trump tiền hậu bất nhất

[vuitoichat]

Theo như thực tế là cho tới nay, chính quyền Tổng thống Donald Trump vẫn tỏ ra tiền hậu bất nhất khi nói về cuộc chiến dịch tấn công Iran, sau khi thông báo phát động chiến dịch tấn công Iran, tổng thống Donald Trump đã tuyên bố mục tiêu chính là nhằm lật đổ chế độ Cộng Hòa Hồi Giáo. Nhưng nay, việc lật đổ chế độ Iran không còn nằm trong kế hoạch nữa, mà Washington đang viện dẫn các mục tiêu thuần túy quân sự?

Tổng thống Donald Trump rời khỏi Phòng phía Đông của Nhà Trắng, sau lễ trao tặng Huân chương Danh dự, Washington, Hoa Kỳ, ngày 02/03/2026. AP - Mark Schiefelbein

Từ tổng thống Donald Trump cho đến các bộ trưởng Quốc Phòng và Ngoại Giao của ông hôm qua, 02/03/2026, đều đã cố lý giải cho quyết định tấn công Iran sau những ngày đầu đưa ra những thông báo trái ngược nhau, khiến người ta có cảm tưởng là chiến dịch này đã được tiến hành một cách ngẫu hứng, không các mục tiêu rõ ràng và chính đáng. Thực tế là cho tới nay, chính quyền Trump vẫn tỏ ra tiền hậu bất nhất khi nói về cuộc xung đột này.

Hôm thứ Bảy, khi thông báo phát động chiến dịch tấn công Iran, tổng thống Donald Trump đã tuyên bố mục tiêu chính là nhằm lật đổ chế độ Cộng Hòa Hồi Giáo. Thậm chí ông còn hô hào “người dân Iran vĩ đại và kiêu hãnh” là một khi Hoa Kỳ hoàn tất chiến dịch tấn công, “hãy nắm quyền kiểm soát chính phủ. Đây có lẽ là cơ hội duy nhất của các bạn trong nhiều thế hệ.”

Nhưng nay, việc lật đổ chế độ Iran không còn nằm trong kế hoạch nữa, mà Washington đang viện dẫn các mục tiêu thuần túy quân sự ? Đó là phá hủy lực lượng hải quân và khả năng tên lửa đạn đạo của Iran, theo lời ngoại trưởng Marco Rubio nói với giới báo chí hôm qua tại Quốc Hội Mỹ.

Theo hãng tin AFP, ông Rubio hôm qua còn khẳng định rằng lệnh tấn công Iran đã được đưa ra sau khi rõ ràng là Israel có kế hoạch tấn công trước, cho nên Hoa Kỳ cần phải làm suy yếu khả năng trả đũa của Teheran. Ngoại trưởng Mỹ giải thích: "Chúng ta biết Israel sẽ hành động và Iran sẽ trả đũa bằng cách tấn công lực lượng Mỹ. Nếu chúng ta không tấn công họ trước khi họ phát động các cuộc tấn công đó, chúng ta sẽ chịu tổn thất lớn hơn." Như vậy chẳng khác gì ông Rubio nhìn nhận Hoa Kỳ đã hoàn toàn bị động, buộc phải đánh Iran bởi vì Israel đã đánh trước !

Về thời gian của cuộc chiến, thông điệp của Nhà Trắng cũng rất là rối rắm. Tổng thống Trump ban đầu nói chiến dịch tấn công Iran có thể chỉ kéo dài vài ngày hoặc kéo dài“rất lâu”, rồi ngay hôm sau tuyên bố với nhật báo Anh Daily Mail là cuộc chiến sẽ kéo dài từ 4 đến 5 tuần, trước khi khẳng định hôm qua là “chúng ta có đủ khả năng cần thiết để tấn công lâu hơn 4 hoặc 5 tuần”.

Nhưng trong cuộc họp báo hôm qua tại Lầu Năm Góc, bộ trưởng Quốc Phòng Pete Hegseth đã từ chối đưa ra một thời hạn cho cuộc chiến. Ông trấn an dư luận Mỹ là chiến tranh sẽ không kéo dài, tức là sẽ không có nguy cơ bị sa lầy:“Đây không phải là Irak, đây không phải là cuộc chiến vô tận.”

Khi phát động một chiến dịch tấn công quy mô lớn như vậy, lẽ ra tổng thống Trump phải có bài phát biểu long trọng với người dân Mỹ trên truyền hình, nhưng chủ nhân Nhà Trắng cho tới nay chỉ đăng hai video trên mạng và trả lời phỏng vấn nhiều cơ quan truyền thông Mỹ, Anh để biện minh cho cuộc chiến chống Iran. Vấn đề là lập luận của ông thay đổi liên tục, khi thì mở ra cánh cửa ngoại giao, rồi ngay lập tức đóng lại, khi thì nhận trách nhiệm về vụ sát hại lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, trong khi Lầu Năm Góc cho rằng đó là do quân đội Israel gây ra.

Theo trang franceinfo, truyền thông Mỹ và phe đối lập Dân Chủ đã chỉ trích gay gắt cuộc chiến do người thường xuyên tự xưng là "nhà kiến ​​tạo hòa bình" phát động. Tờ New York Times bình luận: "Donald Trump, cùng với Israel, kẻ thù không đội trời chung của Iran, đã giám sát vụ hạ sát lãnh đạo nước này, mà không vạch ra chiến lược cho tương lai và không có sự ủng hộ của hầu hết các đồng minh. Có lý do để lo ngại về những gì sẽ xảy ra tiếp theo". Về phần mình, The Wall Street Journal nhấn mạnh nghịch lý của cuộc tấn công này, vì chính Donald Trump đã nhiều lần chỉ trích các cuộc chiến ở Irak và Afghanistan, cùng nhiều cuộc chiến khác. Đảng Dân Chủ lên án một cuộc tấn công bất hợp pháp, không có "bất kỳ lập luận hoặc kế hoạch nào về kết quả của nó" như tuyên bố của thượng nghị sĩ Jack Reed, lãnh đạo nhóm nghị sĩ Dân Chủ trong Ủy ban Quân sự Thượng viện.

Trang franceinfo trích dẫn chuyên gia Jean-Paul Chagnollaud, chủ tịch Viện Nghiên cứu Địa Trung Hải và Trung Đông, " Nếu chúng ta suy nghĩ một cách hợp lý, không mục tiêu nào trong ba mục tiêu (buộc Iran phải từ bỏ chương trình hạt nhân, ngăn chặn chương trình tên lửa đạn đạo và lật đổ chế độ) có thể biện minh cho việc tiến hành chiến tranh ngay bây giờ. Các cuộc đàm phán hạt nhân vẫn đang diễn ra, tên lửa đạn đạo của Iran không đe dọa Hoa Kỳ, và về việc thay đổi chế độ, các quan chức Mỹ gần đây vẫn nói rằng điều quan trọng là không nên tác động đến sự thay đổi đó."

David Rigoulet-Roze, một nhà nghiên cứu tại Viện Phân tích Chiến lược Pháp, cũng được franceinfo trích dẫn, ghi nhận: "Chiến lược này được trình bày một cách mơ hồ, nhưng Donald Trump vẫn luôn duy trì sự mơ hồ và không rõ ràng." Tuy vậy, ông Rigoulet-Roze vẫn nhận thấy "một nguyên tắc chỉ đạo" đằng sau cuộc chiến này, đó là Teheran không được sở hữu vũ khí hạt nhân và phải hạn chế mạnh mẽ chương trình tên lửa đạn đạo của họ. Donald Trump đã giải thích: “Chương trình tên lửa đạn đạo quy ước của chế độ Iran đang phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ. Đây là một mối đe dọa rất rõ ràng và to lớn đối với lực lượng không quân Mỹ đóng tại nước ngoài. Chế độ này đã có tên lửa có khả năng vươn tới châu Âu và các căn cứ của chúng ta, cả trong và ngoài nước, và sẽ sớm có tên lửa có khả năng vươn tới nước Mỹ.”

"Ý tưởng cuối cùng dường như đã thắng thế là thay đổi chế độ, bằng cách khiến nó sụp đổ từ bên trong", theo ghi nhận của ông David Rigoulet-Roze. Donald Trump khẳng định rằng việc lật đổ chế độ sẽ tùy thuộc vào người dân Iran và ông đã có trong đầu tên của ba nhân vật có thể lãnh đạo Iran trong tương lai, nhưng không nói rõ đó là ai. Tổng thống Mỹ đã phác thảo với tờ New York Times một kịch bản tương tự như ở Venezuela. Nhưng các chuyên gia được franceinfo phỏng vấn đánh giá kịch bản này là hoàn toàn không khả thi, bởi vì cả về mặt lịch sử, cách tổ chức xã hội, cách vận hành chế độ, Iran hoàn toàn khác với Venezuela.