Lãnh tụ Ali Khamenei thiệt mạng, Iran ban hành quốc tang 40 ngày

[vuitoichat]

Theo như liên minh Mỹ và Israel (Do Thái) đã mở cuộc tấn công vũ bão vào nước Cộng Hòa Hồi giáo Iran, sau đó Tổng thống Donald Trump lại tuyên bố là đã giết chết lãnh tụ tối cao của Iran là Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei đã thiệt mạng, khiến Iran lại ban hành quốc tang 40 ngày, nhưng cũng có nhiều người thân cận của lãnh tụ Khamenei và tướng lĩnh quân đội Iran cũng bị thiệt mạng trong cuộc tấn công vũ bão của liên minh Mỹ và Israel (Do Thái).

Truyền thông chính thức tại Iran xác nhận cái chết của giáo chủ Ali Khamenei hôm 28/02/2026. REUTERS - IRNA IRNA

Ngày 01/03/2026, truyền thông Nhà nước Iran thông báo lãnh tụ tối cao Ali Khamenei qua đời trong loạt oanh kích của Israel và Mỹ sáng 28/02. Iran để quốc tang 40 ngày và ban hành 7 ngày nghỉ lễ để tưởng niệm giáo chủ. Nhiều người thân cận của lãnh tụ Khamenei và tướng lĩnh quân đội Iran cũng bị thiệt mạng trong đợt oanh kích khi tham gia cuộc họp Hội đồng Quốc phòng sáng 28/02.

Theo truyền thông Iran, trong số người thiệt mạng có tham mưu trưởng quân đội Abdolrahim Moussavi, lãnh đạo Lực lượng Vệ binh Cách mạng Mohammad Pakpour, bộ trưởng Quốc Phòng Aziz Nasirzadeh, tư lệnh lục quân - tướng Abdol Rahim Mousavi, lãnh đạo lực lượng tình báo của cảnh sát Gholamreza Rezaian, Ali Shamkhani - cố vấn thân cận của lãnh tụ Khamenei và từng đứng đầu Hội đồng Quốc phòng. Con gái, con rể và một cháu gái của lãnh tụ tối cao Iran cũng có tên trong danh sách các nạn nhân.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và tổng thống Mỹ Donald Trump dường như đã kiểm chứng “bức ảnh chụp thi thể” lãnh tụ Iran Khamenei “được đưa ra khỏi đống đổ nát” trước khi đưa ra thông báo. Theo AFP, ông Ali Khamenei kế nhiệm giáo chủ Khomeini trở thành lãnh đạo tối cao Iran từ năm 1989, nổi tiếng theo đường lối cứng rắn và chủ trương “chống Mỹ” làm kim chỉ nam cho hoạt động đối ngoại.

Tiểu sử giáo chủ Khamenei

Theo chân dung được Viện Montaigne tóm tắt, giáo chủ Ali Khamenei sinh năm 1939 tại Mashhad, Iran, trong một gia đình tôn giáo người Azeri. Ông bắt đầu học tôn giáo ở Mashhad, sau đó tiếp tục ở Najaf và Qom, nơi ông gặp Ayatollah Khomeini, người có ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp sau này. Khamenei tham gia chống chế độ Shah, bị bắt nhiều lần và bị đày đến Iranshahr vào năm 1977. Sau Cách mạng Hồi giáo 1979, ông kinh qua nhiều chức vụ : thành viên Hội đồng Cách mạng, được giáo chủ Khomenei bổ nhiệm làm Imam của lễ cầu nguyện thứ Sáu tại Teheran và trợ lý bộ trưởng Quốc Phòng.

Năm 1981, Ali Khamenei sống sót sau vụ ám sát nhưng bị thương nghiêm trọng ở tay phải. Giữ chức tổng thống Iran hai nhiệm kỳ (1981-1989), Khamenei trở thành lãnh tụ tối cao của Iran sau khi Khomeini qua đời năm 1989. Giáo chủ Khamenei ủng hộ các thỏa thuận quốc tế, như thỏa thuận Vienna về hạt nhân năm 2015, nhưng cũng lên án và trấn áp mạnh mẽ các cuộc biểu tình chống chính phủ, đặc biệt là cuộc biểu tình quy mô lớn vào cuối năm 2025 - đầu năm 2026.

“Trục kháng chiến” Iran bị suy yếu

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei cũng là kiến trúc sư của “Trục kháng chiến” Iran. Trục này sẽ bị tác động như thế nào ? Thomas Juneau, chuyên gia về Trung Đông và Vùng Vịnh, Đại học Ottawa (Canada), nhận định với RFI ngày 01/03 :

“Lãnh tụ tối cao, với tư cách là lãnh đạo của Iran, cũng là lãnh đạo của “trục kháng chiến”. Trục kháng chiến đã chịu tổn thất nặng nề trong hai năm qua. Hamas đã bị tiêu diệt, Hezbollah bị suy yếu nghiêm trọng, và Syria dưới thời tổng thống Assad đã sụp đổ và biến mất. Iran, không chỉ hiện tại mà cả trong giai đoạn 2024-2025, cũng đã bị suy yếu đáng kể.

Nhưng điều quan trọng cần nhớ là “trục kháng chiến” do Iran lãnh đạo không chỉ có Khamenei, mà còn có cả Lực lượng Vệ binh Cách mạng, dù bị suy yếu và mất đi nhiều lãnh đạo, nhưng vẫn là một thể chế vững chắc và sẽ có thể tiếp tục lãnh đạo những gì còn lại của trục kháng chiến, ít nhất là vào thời điểm hiện nay”.

Iran thành lập hội đồng lãnh đạo lâm thời

Quá trình chuyển tiếp quyền lực ở Iran sau cái chết của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei chính thức bắt đầu vào hôm nay 01/03/2026, theo thông báo của Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, cơ quan an ninh cấp cao nhất của Teheran.

AFP trích dẫn thông báo hôm nay 01/03 của lãnh đạo Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Larijani, cũng là cựu cố vấn của giáo chủ Ali Khamenei, theo đó một hội đồng lãnh đạo lâm thời sẽ được thành lập sớm nhất có thể, ngay từ hôm nay 01/03, và “tổng thống, người đứng đầu ngành tư pháp cùng một chuyên gia pháp lý của Hội đồng Vệ binh sẽ đảm nhận trách nhiệm cho đến khi một nhà lãnh đạo mới được bầu lên”.

Phản ứng trong dân chúng

Về cái chết của giáo chủ Ali Khamenei, công luận Iran phản ứng ra sao ? Trang tin France Info hôm nay cho biết đất nước Iran như bị chia làm hai : một nửa khóc thương giáo chủ Khamenei, một nửa hò reo ăn mừng cái chết của vị lãnh tụ tối cao 86 tuổi.

Tối qua, sau thông báo chính thức trên truyền hình, hàng ngàn người ủng hộ giáo chủ Khamenei đã tập trung tại quảng trưởng Enghelab, tại trung tâm thủ đô Teheran bày tỏ nỗi tiếc thương. Sáng nay, cũng tại Teheran, nhiều người biểu tình ủng hộ chế độ đã giương cao những biểu ngữ chống Mỹ và Israel. Theo hãng tin nhà nước Tasnim, ở Chiraz, người biểu tình đòi lực lượng vũ trang trả thù cho lãnh tụ, đòi “Nước Mỹ phải chết”, “Israel phải chết”.

Trái lại, theo nhiều lời kể với hãng tin Pháp AFP, cũng như theo các video của người dân ghi lại, tại nhiều khu phố ở thủ đô Iran, hay ở Karaj, cách thủ đô 30 km, nhiều người bật nhạc, cười vang, nhảy nhót, thậm chí bắn pháo hoa ăn mừng (theo một video BBC News tiếng Ba Tư chia sẻ).

New York Times số ra ngày 01/03/2026 đưa tin, chính tình báo Mỹ CIA đã giúp xác định vị trí của Khamenei trong cuộc tấn công. CIA có thông tin là Ali Khamenei dự kiến ​tham dự một cuộc họp cấp cao vào sáng thứ Bảy tại Teheran, điều này cho phép quân đội Mỹ và Israel nhắm mục tiêu vào ông ta.