Mới 30 tuổi đã mắc đái tháo đường, mỡ máu cao: Bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai chỉ ra "thủ phạm" quen thuộc

[Cupcake01]

Cầm trên tay tờ kết quả xét nghiệm, Kiên (Hà Nội) không khỏi bàng hoàng. Ở độ tuổi còn sung sức, anh chưa từng nghĩ mình mắc bệnh mạn tính - căn bệnh mà anh cho rằng chỉ xảy ra ở người trung niên.

Thế nhưng khi được bác sĩ phân tích, anh dần hiểu nguyên nhân không đến từ “vận xui”, mà từ chính lối sống kéo dài nhiều năm. Làm công việc kỹ thuật thường xuyên làm cả ca đêm, Kiên duy trì thói quen ăn đồ ăn nhanh cho tiện lợi. Gần như ngày nào anh cũng uống từ một đến hai cốc trà sữa để chống buồn ngủ. Việc thức khuya, ăn uống thất thường và thiếu vận động đã trở thành nhịp sinh hoạt quen thuộc của anh.

Theo bác sĩ Dương Minh Tuấn, chuyên khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, những năm gần đây, số bệnh nhân được chẩn đoán đái tháo đường ở độ tuổi rất trẻ đang gia tăng rõ rệt. Nếu như hơn một thập kỷ trước, đây chủ yếu là bệnh của người trung niên và cao tuổi, thì nay, người trong độ tuổi 30–40, thậm chí mới ngoài 20, đi khám vì tăng đường huyết không còn hiếm gặp.

Điều đáng lo không chỉ nằm ở số ca tăng lên, mà ở độ tuổi khởi phát ngày càng sớm. Ở người trẻ, chức năng tụy có xu hướng suy giảm nhanh hơn, nhiều trường hợp phải dùng thuốc sớm và phối hợp nhiều loại thuốc hơn. Nguy hiểm hơn, họ phải đối mặt với nguy cơ biến chứng tim mạch, đột quỵ, suy thận, tổn thương thần kinh… trong quãng thời gian rất dài phía trước.

“Chính thời gian phơi nhiễm kéo dài với tình trạng đường huyết cao mới là yếu tố khiến đái tháo đường trở thành căn bệnh nguy hiểm và tàn phá sức khỏe âm thầm”, bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.
Nguyên nhân đái tháo đường gia tăng ở người trẻ

Bác sĩ Tuấn cho biết, nguyên nhân quan trọng nhất đến từ lối sống hiện đại. Chế độ ăn dư thừa năng lượng, nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống có đường; thói quen ngồi nhiều, ít vận động; thức khuya kéo dài; căng thẳng, stress triền miên… Những yếu tố này không gây bệnh ngay lập tức, nhưng âm thầm tạo ra tình trạng kháng insulin từ sớm, khiến hệ chuyển hóa “già đi” nhanh hơn tuổi thật.

Bên cạnh đó, tiền sử gia đình và các yếu tố từ giai đoạn sớm của cuộc đời cũng đóng vai trò quan trọng. Người có bố hoặc mẹ mắc đái tháo đường, mẹ từng bị đái tháo đường thai kỳ, trẻ sinh to, béo phì từ nhỏ… đều có nguy cơ cao hơn. Khi những yếu tố này kết hợp với lối sống không lành mạnh, bệnh có thể xuất hiện sớm hơn nhiều so với các thế hệ trước.

Các nghiên cứu còn chỉ ra rằng người châu Á có thể mắc đái tháo đường tuýp 2 ở mức chỉ số khối cơ thể (BMI) thấp hơn so với người châu Âu do khác biệt về di truyền và phân bố mỡ. Vì vậy, gầy không đồng nghĩa với an toàn. Việc tầm soát đường huyết cần dựa trên nguy cơ chuyển hóa tổng thể, chứ không chỉ nhìn vào vóc dáng bên ngoài.

Đáng nói, đái tháo đường ở người trẻ không chỉ là câu chuyện phải uống thuốc lâu dài. Đây còn là một trong những nguyên nhân khiến bệnh tim mạch, đột quỵ, suy thận mạn xuất hiện sớm, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống và khả năng lao động khi người bệnh đang ở độ tuổi sung sức nhất.
Phòng ngừa không khó nếu hành động sớm

Tin tích cực là phần lớn các trường hợp đái tháo đường tuýp 2 khởi phát sớm có thể phòng ngừa hoặc trì hoãn. Theo khuyến cáo mới nhất của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) năm 2025, chỉ cần giảm khoảng 7% cân nặng ở người thừa cân và duy trì ít nhất 150 phút vận động mức độ vừa mỗi tuần, nguy cơ tiến triển từ tiền đái tháo đường sang đái tháo đường thực sự có thể giảm đáng kể. Đây là kết quả từ các nghiên cứu can thiệp quy mô lớn, không phải lời khuyên chung chung.

Bác sĩ Tuấn lưu ý, đái tháo đường không xuất hiện sau một đêm hay chỉ vì một bữa ăn “xả láng”. Đó là hệ quả của nhiều năm tích lũy rối loạn chuyển hóa. Vì vậy, nếu đang trong độ tuổi 25–40, chưa có triệu chứng rõ ràng nhưng có thừa cân, ít vận động, thường xuyên thức khuya hoặc stress kéo dài, mỗi người nên chủ động kiểm tra đường huyết định kỳ.

“Đừng chờ đến khi cơ thể lên tiếng mới đi khám. Phát hiện sớm giúp chúng ta có cơ hội điều chỉnh lối sống và ngăn bệnh tiến triển nặng hơn”, bác sĩ Tuấn khuyến cáo.

(*) Tên nhân vật đã được thay đổi.