SpaceX tắt Starlink, “vua chiến trường” Nga không còn phát huy tác dụng

[Cupcake01]

Theo Forbes ngày 24/2, học thuyết quân sự Nga từ lâu đặt trọng tâm vào pháo binh, thường được gọi là “Vua chiến trường” bởi sức mạnh hủy diệt mà nó tạo ra. Dù máy bay không người lái ngày càng giữ vai trò quan trọng trong xung đột Nga – Ukraine, pháo binh vẫn là trụ cột trong sức mạnh tác chiến của Nga, với hơn 15.000 viên đạn được sử dụng mỗi ngày.

Tuy nhiên, quyết định gần đây của SpaceX về việc chặn quyền truy cập Starlink của Nga dường như đã tác động đáng kể đến khả năng vận hành pháo binh của nước này.
Pháo binh Nga – “Vua chiến trường”

Pháo binh hiện đại phụ thuộc vào hệ thống thông tin liên lạc ổn định và tin cậy. Ở cấp chiến thuật, liên lạc kịp thời và an toàn giúp các quan sát viên tiền tuyến và người điều khiển máy bay không người lái yêu cầu hỏa lực, đồng thời điều chỉnh đạn khi phát hiện mục tiêu. Thông tin liên lạc cũng cần thiết để phối hợp các đơn vị cơ động với hỏa lực yểm trợ, cho phép pháo binh chế áp hoặc làm sạch khu vực trước khi bộ binh và thiết giáp tiến lên.

Ở cấp tác chiến và chiến lược, mạng lưới chỉ huy vững chắc là điều kiện để tái bố trí khí tài pháo binh, tích hợp dữ liệu tình báo, xác định mục tiêu và lồng ghép hỏa lực vào kế hoạch chiến dịch tổng thể. Trong hệ thống chỉ huy tập trung từ trên xuống của Nga, sự phụ thuộc này càng rõ rệt. Các sở chỉ huy cấp cao phải ban hành mệnh lệnh đồng thời tiếp nhận dữ liệu chiến trường kịp thời từ tuyến đầu để đưa ra quyết định phù hợp.

Việc mất kết nối Starlink đã ảnh hưởng đáng kể đến hệ thống liên lạc chiến lược của Nga. Khi không còn mạng lưới đáng tin cậy này, luồng thông tin giữa các sở chỉ huy cấp cao bị gián đoạn, khiến lãnh đạo có thể ban hành mệnh lệnh mà không nắm đầy đủ thực tế trên mặt đất.

Phía Nga công khai khẳng định hệ thống liên lạc của họ vẫn hoạt động, chủ yếu nhấn mạnh vào các mạng lưới chiến thuật. Tuy các hệ thống này có thể không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi Starlink, Ukraine được cho là đang nhắm mục tiêu có hệ thống vào các thiết bị đầu cuối liên lạc chiến thuật của Nga bằng máy bay không người lái, làm suy yếu thêm năng lực này.

Sự suy giảm thông tin liên lạc được phản ánh qua một bài đăng trên mạng xã hội của một binh sĩ pháo binh Nga, người mô tả khoảng cách ngày càng lớn giữa sở chỉ huy và đơn vị tiền tuyến.

Anh cho biết khẩu đội pháo D-30 của mình nhận lệnh phải tiến lên vì không đáp ứng “khoảng cách trung bình” quy định so với tiền tuyến, dù vị trí hiện tại vẫn hỗ trợ hiệu quả nhiệm vụ. Khi trinh sát vị trí mới, đơn vị không tìm được điểm bắn khả thi vì phần lớn khu vực đã do lực lượng Ukraine kiểm soát. Chỉ thị dường như dựa trên chỉ số trừu tượng thay vì thực tế chiến trường. Những vấn đề này phù hợp với tình trạng giảm năng lực giám sát ở cấp chỉ huy cao hơn sau khi Starlink bị gián đoạn.
Tầm quan trọng của pháo binh trong chiến dịch của Nga

Trong những tháng gần đây, Nga tiếp tục dựa nhiều vào pháo binh để hỗ trợ các hoạt động trên bộ dọc mặt trận phía đông và phía nam. Hỏa lực gián tiếp liên tục được sử dụng nhằm bào mòn tuyến phòng thủ và tạo điều kiện cho các bước tiến dần tại Donetsk và Zaporizhzhia. Hỏa lực tập trung đóng vai trò then chốt trong các đợt tấn công, phản ánh học thuyết ưu tiên hỏa lực hơn tốc độ cơ động.

Sự phụ thuộc này thể hiện rõ qua mô hình tấn công dọc chiến tuyến. Một phân tích lan truyền trên X sử dụng ảnh vệ tinh tuyết rơi trong tuần đầu tháng Hai, thời điểm trước khi Nga được cho là mất quyền truy cập Starlink, để xác định vết đạn pháo còn in trên tuyết. Dữ liệu không ghi nhận toàn bộ các cuộc tấn công nhưng cho thấy khoảng 12.000 điểm tác động gần đây, qua đó làm nổi bật một số khu vực ưu tiên.
Gần Hulialpole, pháo binh Nga được sử dụng để tranh chấp “vùng xám”, hỗ trợ lực lượng tấn công giành vị trí chiến lược. Tại khu vực quanh Stepnohirsk, hỏa lực nhắm vào bộ binh và phương tiện Ukraine nhằm hỗ trợ nỗ lực tiến về phía bắc hướng sông Dnipro. Một cụm tác động dày đặc giữa Dobropillia và Pokrovsk cho thấy sự chuẩn bị cho một cuộc tấn công lớn hơn nhằm làm suy yếu công sự Ukraine. Phân tích này cho thấy pháo binh giữ vai trò trung tâm trong việc định hình các mũi tiến công của Nga trên nhiều hướng.

Trên thực tế, pháo binh có những ưu thế mà máy bay không người lái khó thay thế, đặc biệt về khối lượng, thời gian tác xạ và sức công phá. Pháo nòng và hệ thống tên lửa có thể duy trì hỏa lực mạnh trên diện rộng, chế áp phòng thủ và phá hủy công sự kiên cố ở mức độ mà các đòn tấn công đơn lẻ bằng máy bay không người lái khó đạt được. Máy bay không người lái đem lại độ chính xác và khả năng trinh sát, nhưng thiếu tải trọng và nhịp bắn cần thiết cho chế áp quy mô lớn. Thay vì thay thế pháo binh, hai hệ thống này bổ trợ lẫn nhau.

Dù giao tranh vẫn tiếp diễn, bao gồm cả các cuộc tấn công đáng kể của Ukraine, báo cáo từ Lực lượng Vũ trang Ukraine cho thấy số pháo binh Nga bị phá hủy đã giảm đáng kể kể từ khi Nga mất quyền truy cập Starlink. Xu hướng này cũng được phản ánh trong dữ liệu của Oryxspioenkop, trang chuyên tổng hợp hình ảnh nguồn mở về tổn thất thiết bị quân sự. Theo đó, chỉ có chín trường hợp mất pháo binh Nga được ghi nhận trong vài tuần đầu tháng Hai, so với khoảng 2.100 trường hợp trong toàn bộ xung đột.

Trong bối cảnh cường độ giao tranh vẫn cao, mức giảm này đáng chú ý và có thể phản ánh nhịp độ tác xạ giảm của Nga. Các đơn vị pháo binh dễ bị tổn thương nhất khi khai hỏa, vì mỗi loạt bắn làm tăng nguy cơ bị phát hiện bởi máy bay không người lái và hệ thống phản pháo. Nếu pháo Nga bắn ít hơn do khó khăn trong phối hợp, nguy cơ bị phát hiện có thể giảm, kéo theo tổn thất tức thời thấp hơn, dù hiệu quả tổng thể suy giảm.

Vì pháo binh là trọng tâm trong học thuyết quân sự Nga, bất kỳ gián đoạn nào đối với hiệu quả của nó đều gây hệ quả lớn trên chiến trường. Điều này mở ra cơ hội để Ukraine giành lại lãnh thổ khi hỏa lực Nga bị hạn chế.

Tuy nhiên, tầm quan trọng của pháo binh trong thực tiễn quân sự Nga cũng cho thấy Moscow có thể tìm cách khắc phục bằng biện pháp kỹ thuật hoặc quy trình nhằm khôi phục hiệu quả hỏa lực. Kết cục phụ thuộc vào việc Nga có thể thiết lập lại hệ thống liên lạc tin cậy trước khi Ukraine tận dụng được sự mất cân bằng tạm thời này hay không.