Hà Lan bàn giao 18 tiêm kích F-16 cho Romania với mức giá tượng trưng 1 Euro

[Romano]

Thỏa thuận chuyển giao phi đội F-16 Fighting Falcon nhằm thiết lập trung tâm huấn luyện quy mô lớn tại Romania, hỗ trợ đào tạo phi công Ukraine và củng cố sườn đông NATO.

Hà Lan đã chính thức hoàn tất việc bàn giao 18 chiếc tiêm kích đa nhiệm F-16 Fighting Falcon cho Romania với mức giá tượng trưng chỉ 1 Euro. Đây là một phần trong nỗ lực phối hợp chặt chẽ của khối NATO nhằm tăng cường năng lực phòng không cho các quốc gia thành viên khu vực Đông Âu và hỗ trợ đào tạo lực lượng không quân cho Ukraine.

Trung tâm đào tạo F-16 quy mô nhất châu Âu
Toàn bộ 18 máy bay này hiện đã được triển khai tại Trung tâm Đào tạo F-16 châu Âu (EFTC), đặt tại Căn cứ Không quân 76, gần khu vực Fetești. Trung tâm EFTC được thành lập cách đây hai năm với sự hỗ trợ kỹ thuật từ tập đoàn Lockheed Martin – nhà sản xuất dòng tiêm kích F-16. Đây là cơ sở duy nhất tại châu Âu hiện nay chịu trách nhiệm huấn luyện các phi công tương lai, bao gồm cả lực lượng phi công từ Ukraine.EFTC bắt đầu vận hành từ tháng 11/2023 với 14 máy bay ban đầu, và 4 chiếc còn lại đã được bổ sung sau đó để hoàn thiện phi đội. Vào tháng 7/2024, lớp 7 phi công Romania đầu tiên đã tốt nghiệp sau khi hoàn thành các khóa huấn luyện chiến thuật và vận hành nâng cao. Đây là bước chuẩn bị chiến lược khi Romania có kế hoạch tiếp nhận thêm 67 chiếc F-16 từ các đồng minh NATO nhằm thay thế hoàn toàn phi đội MiG-21 lỗi thời từ thời Chiến tranh Lạnh.

Thay đổi chiến thuật huấn luyện phi công cho Ukraine
Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của EFTC là đẩy nhanh tiến độ đào tạo phi công cho Ukraine. Theo thỏa thuận, Romania sẽ dành 50% công suất đào tạo của trung tâm cho các phi công Ukraine. Trong giai đoạn đầu, các phi công kỳ cựu của Ukraine đã gặp phải một số rào cản về ngôn ngữ và sự khác biệt trong tư duy tác chiến phương Tây. Đáng chú ý, một vụ tai nạn tiêm kích F-16 đã xảy ra vào tháng 8/2024, chỉ vài tuần sau khi những chiếc máy bay đầu tiên được chuyển tới Ukraine.

Để khắc phục tình trạng này, các chuyên gia NATO đã điều chỉnh chiến lược, ưu tiên đào tạo các phi công trẻ. Những nhân sự mới này được đánh giá là dễ thích nghi hơn với hệ thống điện tử hàng không hiện đại của phương Tây, có trình độ tiếng Anh tốt hơn và không bị ảnh hưởng bởi thói quen điều khiển các dòng tiêm kích từ thời Liên Xô. Sự hiện diện của EFTC tại Romania giúp Ukraine giảm bớt sự phụ thuộc vào các cơ sở đào tạo tại Mỹ, vốn đòi hỏi quy trình di chuyển và thủ tục phức tạp.

Giá trị thực tế và lộ trình hiện đại hóa không quân
Mặc dù mức giá chuyển giao là tượng trưng, nhưng giá trị thực tế của lô 18 chiếc F-16 này, bao gồm cả hệ thống phụ tùng thay thế và thiết bị mô phỏng huấn luyện, được ước tính rơi vào khoảng 65 triệu Euro. Đây là dòng tiêm kích được trang bị radar APG-68 và có khả năng triển khai nhiều loại vũ khí dẫn đường chính xác cao như tên lửa AIM-120 AMRAAM, bom GBU-12 và GBU-38.

Việc tiếp nhận F-16 chỉ là bước đệm tạm thời trong chiến lược dài hạn của Romania. Quốc gia này đã ký hợp đồng mua 32 tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm F-35 Lightning II vào năm 2022, dự kiến sẽ tiếp nhận vào cuối thập kỷ này. Trung tâm EFTC cũng được thiết kế để có khả năng mở rộng, phục vụ việc đào tạo phi công F-35 trong tương lai.

Hiện tại, ngoài Hà Lan, các quốc gia đồng minh như Bỉ, Đan Mạch và Na Uy cũng đã cam kết cung cấp thêm tiêm kích cho Ukraine. Tổng số lượng F-16 dự kiến bàn giao cho Kiev lên tới khoảng 90 chiếc. Việc duy trì và vận hành hiệu quả trung tâm đào tạo tại Romania được xem là chìa khóa để đảm bảo lực lượng không quân Ukraine có đủ kỹ năng vận hành các khí tài hiện đại trong bối cảnh xung đột kéo dài.