Cuộc chiến đẫm máu bế tắc: Vì sao Nga, Ukraine càng đánh càng không thắng, cũng không thể dừng?

[therealrtz]

Một nghịch lý cốt lõi đang tồn tại trong cuộc chiến Nga-Ukraine hiện nay: Chiến tranh ngày càng khó kết thúc vì nó ngày càng khó giành thắng lợi cho bất cứ bên nào, hãng tin Medura bình luận.

Thoạt nhìn, năm thứ tư của cuộc chiến Nga-Ukraine dường như không mang lại điều gì mới: các bước tiến chậm chạp ở Donbass, những nỗ lực ngoại giao bất thành, và Kiev không có bất cứ chiến dịch phản công quy mô lớn nào.

Tuy nhiên, theo Medura, năm 2025 thực chất lại là một năm của những chuyển biến âm thầm nhưng sâu sắc - trong công nghệ sát thương, trong logic đàm phán, và trong cách cả hai bên định nghĩa thế nào là “chiến thắng”. Một nghịch lý cốt lõi đang tồn tại trong cuộc chiến Nga-Ukraine hiện nay: Chiến tranh ngày càng khó kết thúc vì nó ngày càng khó giành thắng lợi cho bất cứ bên nào. Cả Moscow và Kiev dường như đều không còn theo đuổi chiến thắng tuyệt đối nữa mà thay vào đó, họ đang mặc cả, giằng co một cái giá dễ chịu nhất có thể để kết thúc cuộc chiến.
Cuộc chiến Nga-Ukraine: Một năm đàm phán không đột phá

Nhìn bề ngoài, tiến trình hòa bình là một thất bại: không có thỏa thuận nào đạt được, các cuộc đàm phán rơi vào bế tắc. Nhưng nếu quan sát kỹ, lập trường của hai bên đã thay đổi đáng kể so với cuối năm 2024.

Hai năm trước, Ukraine yêu cầu khôi phục hoàn toàn chủ quyền trên toàn bộ lãnh thổ. Nga khi đó khăng khăng đòi kiểm soát trọn vẹn bốn vùng mà họ tuyên bố sáp nhập. Hiện nay, điểm nghẽn trung tâm đã thu hẹp lại còn một câu hỏi: số phận của phần lãnh thổ vùng Donetsk vẫn do Ukraine kiểm soát, đặc biệt là khu vực Kramatorsk–Sloviansk và phụ cận.

Một khuôn khổ được cho là xuất phát từ chính quyền của Donald Trump và đã được thống nhất trên nguyên tắc với Tổng thống Vladimir Putin tại Anchorage - đề xuất Ukraine rút khỏi phần Donetsk còn kiểm soát, cùng 3 ngôi làng ở Lugansk. Tại Kherson và Zaporizhzhia, đường chiến tuyến hiện tại sẽ trở thành ranh giới mới. Đổi lại, Nga sẽ rút khỏi các khu vực họ chiếm đóng ở Kharkov, Dnipropetrovsk và Sumy.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết cả Điện Kremlin lẫn Nhà Trắng đều truyền đạt cùng một thông điệp: chiến tranh sẽ kết thúc khi quân đội Ukraine rời khỏi Donbass. Ông từ chối điều kiện này, dù các nhà đàm phán Ukraine từng đề xuất phương án thay thế như thiết lập vùng phi quân sự ở bắc Donbass, hoặc tổ chức trưng cầu dân ý về quy chế lãnh thổ vài tháng sau lệnh ngừng bắn.

Lập trường chính thức của Kiev hiện là: chỉ nhượng lại phần lãnh thổ đã bị chiếm đóng - không công nhận chủ quyền Nga và bảo lưu quyền tranh chấp trong tương lai - để đổi lấy bảo đảm an ninh từ phương Tây, bao gồm triển khai quân đồng minh và cam kết ràng buộc của Quốc hội Mỹ về việc bảo vệ Ukraine trước các hành vi gây hấn sau này.
Vì sao đàm phán Nga-Ukraine bế tắc?

Có hai luồng quan điểm chính chi phối tranh luận về nguyên nhân thất bại của tiến trình hòa bình.

Quan điểm thứ nhất cho rằng một hoặc cả hai bên chỉ “diễn” để làm hài lòng ông Trump, trong khi thực tế vẫn chuẩn bị cho chiến tranh kéo dài, hy vọng chiến trường sẽ mang lại lợi thế tốt hơn trước khi ký kết. Theo cách nhìn này, tranh chấp lãnh thổ chỉ là cái cớ. Phần lớn giả thuyết đổ lỗi cho Moscow, dù một số tiếng nói ủng hộ chiến tranh ở Nga lại quy trách nhiệm cho ông Zelensky.

Luồng quan điểm thứ hai cho rằng, cả hai bên thực sự muốn kết thúc chiến tranh, nhưng chỉ với những điều khoản có thể trình bày trước công chúng như một thắng lợi.

Đối với Moscow, hòa bình mà không có Donbass cũng tiềm ẩn rủi ro bất ổn chính trị trong nước.

Cả hai bên dường như đã chấp nhận rằng mục tiêu ban đầu (Nga muốn kiểm soát hoặc “Phần Lan hóa” Ukraine; Ukraine muốn khôi phục toàn bộ lãnh thổ) là không thể đạt được. Không bên nào có con đường khả tín để phá vỡ thế bế tắc quân sự, cũng không bên nào gây đủ thiệt hại kinh tế để làm lung lay sự ủng hộ chiến tranh trong xã hội đối phương.

Nhưng nhận thức chung này không đưa Nga, Ukraine đến gần thỏa thuận hơn. Cả 2 bên vẫn đang kiên nhẫn chờ đối phương kiệt sức trước.
Cuộc cách mạng quân sự càng khiến chiến tranh càng khó kết thúc

Từ đầu năm 2024, cả hai quân đội đã trải qua một biến đổi chiến thuật sâu sắc, chủ yếu nhờ triển khai ồ ạt drone trinh sát và tấn công - một phản ứng trước tình trạng thiếu đạn pháo trong giai đoạn đầu chiến tranh.

Hệ quả rất lớn: Hai bên có thể phát hiện và tấn công gần như ngay lập tức mọi sự tập trung đáng kể của binh lực hoặc thiết bị. Bộ binh được chia thành các tổ xung kích 2-5 người; xe tăng, pháo hạng nặng bị đẩy ra hậu phương, chỉ dùng tiếp tế hoặc làm “taxi một chiều” đưa quân ra tiền tuyến. Điều mà giới lý luận quân sự Nga từng viết nhiều năm nay - một mạng lưới trinh sát–tấn công thời gian thực - nay đã thành hiện thực.

Tuy nhiên, cuộc cách mạng này không khôi phục khả năng cơ động. Thế trận thậm chí còn cố thủ hơn. Khi Ukraine tiến vào Kursk mùa hè 2024, hay khi Nga đột nhập Kharkov trước đó vài tuần, không bên nào đủ tốc độ để bao vây lực lượng lớn hoặc làm tê liệt hệ thống chỉ huy đối phương - dấu hiệu của chiến tranh cơ động thực thụ.

Dù bế tắc, Nga vẫn tiến từng bước trong năm 2025, đáng kể nhất ở Zaporizhzhia và hướng Pokrovsk. Nhưng khi mặt trận Donetsk rút ngắn, Ukraine có thể tập trung lực lượng, làm chậm đà Nga cuối mùa hè 2025 và gần đây đẩy lùi một số đơn vị Nga ở Zaporizhzhia.

Cuộc cách mạng drone còn mở ra một cuộc cạnh tranh nguồn lực mới. Vì bầy drone điều khiển bằng AI vẫn ở mức thử nghiệm, mỗi thiết bị vẫn cần một người điều khiển. Cả hai quân đội cần hàng chục nghìn nhân sự được đào tạo. Nga đáp trả bằng cách đưa ra hợp đồng riêng cho người vận hành drone, cho phép giải ngũ sau một năm - đặc quyền không dành cho bộ binh hay lính tăng, hay pháo binh.

Kết quả của biến đổi chiến thuật trong năm qua không phải là một cuộc chiến dễ thắng hơn, mà là một cuộc chiến khốc liệt hơn: tiền tuyến sát thương hơn, bế tắc sâu hơn, và chiến thắng quyết định xa vời hơn bao giờ hết.

Cả hai bên tiếp tục chiến đấu vì cùng một niềm tin: đối phương sẽ kiệt sức trước. Tính toán ấy đã duy trì chiến tranh suốt 4 năm. Và không có nhiều lý do để tin rằng năm thứ năm sẽ khác đi.