Bước sang năm thứ năm của cuộc chiến, Ukraine vẫn đứng vững trước cuộc chiến với Nga – điều mà nhiều người từng cho là không thể. Nhưng sống sót khác với chiến thắng. Câu hỏi lớn hiện nay là: Kiev cần gì để không chỉ cầm cự, mà còn buộc Moscow phải chùn bước?

Kíp xe tăng Ukraine. Ảnh Getty Images.
Rạng sáng 24/2/2022, khi Tổng thống Nga Vladimir Putin ra lệnh tiến hành chiến dịch quân sự toàn diện ở Ukraine, các tên lửa BM-30 Smerch và Grad của Nga đã dội xuống Kharkov – thành phố lớn thứ hai của Ukraine. Khi đó, giới phân tích phương Tây tin rằng thủ đô Kiev có thể thất thủ chỉ trong vài ngày. Nhưng giả định ấy đã sai lầm. Người Ukraine không sụp đổ.
Ngay từ những ngày đầu, lực lượng phòng thủ địa phương và quân đội Ukraine đã chống trả quyết liệt. Tại sân bay Hostomel gần Kiev, các đơn vị Ukraine đẩy lùi cuộc đổ bộ đường không quy mô lớn của lính dù Nga. Ở nhiều nơi khác, nhiều cựu binh tổ chức thành các nhóm cơ động nhỏ, sử dụng xe bán tải, phối hợp với mạng lưới dân thường làm tình báo để phục kích các đoàn xe bọc thép Nga.
Những vũ khí chống tăng do Mỹ và Anh viện trợ như Javelin và NLAW nhanh chóng phát huy hiệu quả, phá hủy hàng loạt xe tăng Nga. Kharkov, Sumy và cả thủ đô Kiev được giữ vững nhờ những chiến dịch táo bạo mang tính chiến lược cao. Đến mùa hè 2022, Ukraine phản công chớp nhoáng, giành lại nhiều vùng lãnh thổ rộng lớn.
Tuy nhiên, từ đó đến nay, chiến sự rơi vào thế giằng co đẫm máu. Hai bên bước vào cuộc chiến tiêu hao kéo dài, với một “chiến trường mới” nổi lên: chiến tranh drone. Bị hạn chế sử dụng vũ khí tầm xa do phương Tây cung cấp để tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, Ukraine buộc phải thích nghi hoặc bị tiêu diệt. Kết quả là Kiev trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu thế giới về tác chiến bằng máy bay không người lái, thậm chí kiểm soát phần lớn Biển Đen mà không cần hạm đội truyền thống.
Trong khi đó, Nga chịu tổn thất nặng nề, ước tính lên tới khoảng 1,2 triệu thương vong. Cuộc chiến khiến Moscow phải trả giá đắt cả về nhân lực lẫn uy tín quốc tế. NATO mở rộng với sự gia nhập của Phần Lan và Thụy Điển – điều mà Điện Kremlin từng muốn ngăn chặn.
Dù vậy, Ukraine vẫn chưa có đủ điều kiện để giành chiến thắng quyết định. Trong nhiều giai đoạn, viện trợ quân sự từ phương Tây đến chậm và nhỏ giọt. Trong khi Nga sử dụng hàng trăm khẩu pháo và dội "mưa" bom từ máy bay, Ukraine phải chờ đợi nhiều tháng để nhận được số lượng hạn chế vũ khí hạng nặng để chống trả. Các hệ thống tên lửa tầm xa cũng bị ràng buộc nghiêm ngặt về phạm vi sử dụng.
Tình hình càng trở nên phức tạp khi chính trường Mỹ thay đổi. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã cắt giảm hỗ trợ quân sự, làm suy yếu khả năng phòng thủ của Kiev. Trong khi đó, châu Âu đã tăng cường cam kết, với khoảng 250 tỷ euro được hứa hẹn – vượt tổng mức chi 115 tỷ USD của Mỹ. Phần lớn nguồn lực này tập trung vào phòng không, nhằm bảo vệ hạ tầng năng lượng và dân thường trước các đợt tấn công của Nga.
Chiến lược của Moscow hiện nay không chỉ nhắm vào chiến trường mà còn vào ý chí. Nga bị cáo buộc liên tục tấn công hệ thống điện, cơ sở hạ tầng và khu dân cư, đồng thời thúc đẩy luận điệu rằng Ukraine không thể thắng và nên chấp nhận nhượng bộ ít nhất 20% lãnh thổ để đổi lấy hòa bình.
Theo Indenpendent, khi đi qua các thành phố tiền tuyến như Nikopol hay Kharkov, có thể thấy đa số người dân Ukraine mong muốn hòa bình – tuy nhiên, họ không chấp nhận đánh đổi an ninh lâu dài để lấy một thỏa thuận mong manh. Tổng thống Volodymyr Zelensky và các đồng minh châu Âu nhấn mạnh rằng Ukraine cần những đảm bảo an ninh thực sự để ngăn Nga tái tấn công.
Vấn đề là Mỹ khó có thể đóng vai trò “người bảo trợ” lâu dài, đặc biệt nếu Washington không sẵn sàng cam kết quân sự trực tiếp trong trường hợp chiến tranh bùng phát trở lại. Khi đó, trách nhiệm bảo đảm an ninh cho Ukraine sẽ phải thuộc về các nước châu Âu và các đồng minh phương Tây khác.
Sau bốn năm, Ukraine đã chứng minh họ có thể sống sót với nguồn lực hạn chế. Họ đã thay đổi cách thức tiến hành chiến tranh hiện đại và khiến một cường quốc quân sự lớn phải vật lộn để tiến từng cm lãnh thổ.
Chiến thắng của Ukraine – nếu có – sẽ không đến từ một trận đánh quyết định, mà từ việc duy trì sức kháng cự, tiếp tục đổi mới công nghệ, củng cố phòng không và nhận được sự hỗ trợ bền bỉ từ các đồng minh. Ukraine đã cho thấy họ có thể đứng vững với rất ít nguồn lực. Câu hỏi còn lại là: nếu được hỗ trợ nhiều hơn, họ có thể đi xa đến đâu?
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 24/2 tuyên bố cuộc chiến do Tổng thống Vladimir Putin phát động nhằm vào Ukraine là một “thất bại ba lần” đối với Nga, nhân dịp tròn bốn năm chiến tranh bùng nổ.
Trên mạng xã hội X, ông Macron nhấn mạnh: “Đây là một thất bại ba lần đối với Nga: về quân sự, kinh tế và chiến lược”.
Theo ông Macron, hơn 1,2 triệu binh sĩ Nga đã thiệt mạng hoặc bị thương – con số thương vong cao nhất của Nga kể từ Thế chiến II. Ông cũng khẳng định cuộc chiến đã củng cố NATO, đoàn kết châu Âu.
Nhà lãnh đạo Pháp cam kết tiếp tục ủng hộ Ukraine và tăng cường trừng phạt Nga, khẳng định: “Thời gian không đứng về phía Nga".
Vietbf @ Sưu tầm