Ông Trump điều lực lượng hùng hậu đến Trung Đông và các cuộc đàm phán với Iran: Chiến tranh đang đến gần đến mức nào?

[therealrtz]

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã điều động một lực lượng không quân và hải quân hùng hậu chưa từng có đến Vịnh Ba Tư nhằm gây sức ép buộc Iran phải khuất phục. Nhưng Tehran không hề nao núng, và ông Trump có thể đang tự đẩy mình vào tình thế mà chiến tranh với Iran là điều không thể tránh khỏi.

Trong khi các đại diện của Mỹ và Iran gặp nhau tại Geneva hôm thứ Ba, một dòng máy bay tiếp nhiên liệu, máy bay tác chiến điện tử và máy bay chiến đấu của Mỹ liên tục vượt Đại Tây Dương, dừng chân tại các căn cứ ở Anh và Đức trên đường đến Trung Đông. Tàu ngầm hạt nhân USS Abraham Lincoln đã được triển khai tại Vịnh Ba Tư từ tháng Giêng, và sẽ sớm được tàu USS Gerald R. Ford tham gia, hiện đang vượt Đại Tây Dương hướng đến eo biển Gibraltar.

Việc leo thang căng thẳng này là cốt lõi trong chiến lược của ông Trump đối với Iran: gây sức ép buộc Cộng hòa Hồi giáo phải nhượng bộ tối đa bằng lời đe dọa về một cuộc tấn công “tồi tệ hơn nhiều” so với cuộc không kích mà ông ra lệnh vào các địa điểm hạt nhân của Iran mùa hè năm ngoái. Mỹ đang tìm cách buộc Iran ngừng hoàn toàn việc làm giàu uranium và giải tán chương trình tên lửa đạn đạo của nước này, trong khi Iran tuyên bố sẵn sàng giảm mức độ làm giàu uranium nhưng sẽ không từ bỏ tên lửa của mình.

Nếu không đạt được thỏa thuận, tất cả các yếu tố cần thiết cho một cuộc chiến tranh quy mô lớn đều đã sẵn sàng.

Quy mô tăng cường lực lượng của Mỹ ở Trung Đông lớn đến mức nào?

Theo thông tin công khai, hiện có 85 máy bay tiếp nhiên liệu KC-135 và KC-46 đang hoạt động tại châu Âu hoặc Trung Đông, trong đó 56 chiếc đã đến trong 48 giờ qua. Những máy bay tiếp nhiên liệu này đóng vai trò thiết yếu trong việc mở rộng tầm hoạt động của các máy bay chiến đấu và máy bay ném bom của Mỹ thông qua việc tiếp nhiên liệu trên không. Cùng với các máy bay tiếp nhiên liệu còn có 6 máy bay tác chiến điện tử E-3 Sentry và ít nhất 50 máy bay chiến đấu F-35, F-16 và F-22, tất cả đều đã đến trong khoảng thời gian từ thứ Ba đến thứ Tư.

Theo báo cáo của Axios hôm thứ Tư, hơn 150 chuyến bay chở hàng đã vận chuyển các hệ thống vũ khí và đạn dược khác đến khu vực này trong cùng khoảng thời gian đó.

Kết hợp với tối đa 180 máy bay được trang bị trên tàu USS Abraham Lincoln và Gerald R. Ford, cùng với những máy bay đã có sẵn tại các căn cứ không quân gần đó, sự tăng cường sức mạnh không quân ở Vịnh Ba Tư là chưa từng có kể từ cuộc xâm lược Iraq của Mỹ năm 2003.

Liệu ông Trump có tấn công Iran không?

Mặc dù cả hai bên đều nói rằng đã có “tiến triển” tại Geneva hôm thứ Ba, nhưng không có dấu hiệu nào cho thấy một bước đột phá sắp xảy ra. Sau cuộc đàm phán, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran sẽ “tiến lên và bắt đầu soạn thảo văn bản của một thỏa thuận tiềm năng” trước các cuộc đàm phán tiếp theo trong những tuần tới.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết các cuộc đàm phán diễn ra tốt đẹp "ở một số khía cạnh", nhưng ông Trump "đã đặt ra một số lằn ranh đỏ mà phía Iran vẫn chưa sẵn sàng thừa nhận và giải quyết".

Theo lời ông Vance, nếu ngoại giao “đạt đến hồi kết tự nhiên”, ông Trump sẽ rơi vào tình thế không còn lựa chọn nào khác ngoài việc thực hiện lời hứa tấn công. Việc rút hai tàu sân bay và hàng trăm máy bay chiến đấu sẽ bị coi là một sự nhượng bộ nhục nhã, và một bên chủ chốt đang thúc đẩy chiến tranh: Israel.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã công khai tuyên bố rằng bất kỳ thỏa thuận nào với Iran cũng phải đảm bảo Tehran không có khả năng làm giàu uranium, không có chương trình tên lửa đạn đạo và không có khả năng trang bị vũ khí hoặc hỗ trợ các lực lượng dân quân đồng minh trong khu vực. Ông cũng nói rằng ông "hoài nghi" về việc liệu Iran có tôn trọng thỏa thuận hay không, và dường như đã vận động Trump tấn công trong cuộc gặp với tổng thống Mỹ tại Washington tuần trước.

Sau cuộc gặp, ông Trump nói rằng ông "nhấn mạnh việc tiếp tục đàm phán với Iran". Tuy nhiên, đài CBS News đưa tin tuần này rằng tổng thống Mỹ cũng đã nói với ông Netanyahu trong cuộc gặp trước đó vào tháng 12 rằng ông sẽ ủng hộ các cuộc tấn công của Israel vào các địa điểm đặt tên lửa đạn đạo của Iran.

Các quan chức Israel dường như tin rằng ông Trump đã nghiêng về phía họ. Phát biểu với Axios hôm thứ Tư, các nguồn tin giấu tên của Israel cho biết họ dự đoán sẽ có “một chiến dịch chung giữa Mỹ và Israel với quy mô rộng lớn hơn nhiều” so với chiến dịch ném bom do Israel dẫn đầu hồi tháng Sáu hồi đó. Hai quan chức giấu tên nói với tờ báo này rằng chính phủ của ông Netanyahu đang “chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh trong vòng vài ngày tới”.
"Ông chủ đang phát ngán rồi,” một cố vấn của ông Trump nói với Axios. “Một số người thân cận cảnh báo ông ấy không nên gây chiến với Iran, nhưng tôi nghĩ có đến 90% khả năng chúng ta sẽ chứng kiến ​​hành động quân sự trong vài tuần tới.”

Iran đang làm gì để tránh chiến tranh?

Tehran đã giữ nguyên thông điệp trong nhiều tuần: rằng họ cam kết với ngoại giao, nhưng cũng sẵn sàng tự vệ. Trong một số tuyên bố và hành động, người Iran đã cho thấy họ nắm giữ ba đòn bẩy quan trọng có thể sử dụng đối với Mỹ.

Thứ nhất, phái đoàn thường trực của Iran tại Liên Hợp Quốc đã cảnh báo ông Trump hồi tháng trước rằng “lần cuối cùng Mỹ sa vào các cuộc chiến ở Afghanistan và Iraq, họ đã lãng phí hơn 7 nghìn tỷ đô la và mất hơn 7.000 sinh mạng người Mỹ”, lợi dụng nỗi sợ hãi của người Mỹ về việc bị cuốn vào một vũng lầy tốn kém, không được lòng dân và không thể thắng ở Trung Đông.

Hôm thứ Hai, Iran đã đóng cửa một phần eo biển Hurmuz để tiến hành các cuộc tập trận quân sự, thể hiện khả năng phong tỏa tuyến đường thủy quan trọng này bất cứ lúc nào. Khoảng một phần ba lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đi qua eo biển này, điều đó có nghĩa là một cuộc tấn công vào Iran có thể gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Thứ ba, Lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei đã viết trên X hôm thứ Ba rằng: “người Mỹ liên tục nói rằng họ đã gửi một tàu chiến về phía Iran. Tất nhiên, tàu chiến là một khí tài quân sự nguy hiểm. Tuy nhiên, nguy hiểm hơn cả tàu chiến đó là vũ khí có thể đánh chìm tàu ​​chiến đó xuống đáy biển". Một tài khoản liên kết với Khamenei sau đó đã đăng một hình ảnh về tàu USS Gerald R. Ford đang mục nát dưới đáy biển.

Thông điệp của Khamenei không chỉ là lời nói suông. Iran sở hữu một kho vũ khí tên lửa đạn đạo siêu thanh đáng gờm, một số trong đó đã được sử dụng để tấn công Tel Aviv hồi tháng 6 năm ngoái. Trở lại năm 2024, khi còn là người dẫn chương trình truyền hình, Ngoại trưởng Mỹ Pete Hegseth từng thừa nhận rằng chỉ cần một số ít tên lửa này cũng có thể vô hiệu hóa toàn bộ hạm đội tàu sân bay của Mỹ.

“Vậy, nếu toàn bộ nền tảng triển khai sức mạnh của chúng ta dựa vào tàu sân bay, và khả năng triển khai sức mạnh theo cách đó một cách chiến lược trên toàn cầu... và nếu 15 tên lửa siêu thanh có thể tiêu diệt 10 tàu sân bay trong 20 phút đầu tiên của một cuộc xung đột, thì điều đó sẽ trông như thế nào?” ông hỏi.

Liệu ông Trump có đang cạn kiệt các lựa chọn về vấn đề Iran?

Dù Bộ trưởng Hegseth và các nhà hoạch định quân sự tại Lầu Năm Góc có sẵn sàng mạo hiểm nền tảng triển khai sức mạnh hàng đầu của họ trong một cuộc tấn công toàn diện vào Iran hay không, thì những lời đe dọa của ông Trump và những yêu sách cực đoan của Israel có thể đã khiến họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải tìm hiểu.

Tổng thống Mỹ đã tự đặt mình vào tình thế mà – nếu không đạt được thỏa thuận – việc lựa chọn giảm leo thang sẽ thể hiện sự yếu đuối và làm thất vọng các đồng minh Israel của ông. Chiến tranh có logic riêng của nó, và mỗi bước leo thang càng khó đảo ngược hơn bước trước. Hy vọng cuối cùng cho một giải pháp hòa bình nằm ở Geneva, và ở việc liệu ông Trump có thể cưỡng lại sức hút của chiến tranh cho đến vòng đàm phán tiếp theo hay không.