Mark Zuckerberg ra tòa, đối mặt cáo buộc Instagram gây nghiện và tổn hại trẻ em

[troopy]

Mark Zuckerberg ra tòa đối mặt cáo buộc Instagram gây nghiện và làm tổn hại trẻ vị thành niên trong vụ kiện được xem là phép thử lớn với trách nhiệm pháp lý của các nền tảng mạng xã hội.


CEO kiêm Chủ tịch của Meta, Mark Zuckerberg (thứ hai từ phải sang) đến Tòa án Tối cao Los Angeles, nơi ông làm chứng trong một phiên tòa xét xử về ảnh hưởng của mạng xã hội đến sức khỏe tâm thần của trẻ em vào ngày 18/2/2026. Ảnh: Getty Images

Theo CNN, CEO Meta Mark Zuckerberg ngày 18/2 (theo giờ địa phương) đã ra làm chứng trước bồi thẩm đoàn tại Tòa Thượng thẩm Los Angeles trong một vụ kiện được xem là phép thử lớn đối với trách nhiệm pháp lý của các nền tảng mạng xã hội đối với sức khỏe tâm thần trẻ vị thành niên.

Ông bị chất vấn về việc liệu Meta có cố tình thiết kế Instagram với các tính năng gây nghiện nhằm giữ chân người dùng trẻ tuổi hay không. Vụ kiện do một phụ nữ 20 tuổi, được gọi là “Kaley”, khởi xướng. Cô cáo buộc Meta và YouTube đã khiến mình gắn bó với nền tảng từ khi còn nhỏ, góp phần gây ra lo âu, mặc cảm ngoại hình và ý nghĩ tự sát.

Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm Zuckerberg trực tiếp làm chứng trước bồi thẩm đoàn trong một vụ việc liên quan đến cáo buộc mạng xã hội gây hại cho trẻ em. Ông khẳng định đã xử lý vấn đề an toàn của người dùng trẻ tuổi “theo cách hợp lý”, đồng thời nhấn mạnh rằng công ty đã tham khảo nhiều nghiên cứu khoa học và ý kiến chuyên gia.

Tuy nhiên, bên ngoài phòng xử án, các phụ huynh có mặt lại đưa ra quan điểm trái ngược. Nhiều người cho rằng con họ bị tổn hại nghiêm trọng, thậm chí tử vong, vì ảnh hưởng từ mạng xã hội. Họ cáo buộc Meta ưu tiên lợi nhuận hơn sự an toàn của trẻ vị thành niên.

Kết quả của phiên tòa này có thể tạo tiền lệ cho hàng trăm vụ kiện tương tự trên khắp nước Mỹ. Nếu thua kiện, Meta và YouTube có thể phải đối mặt với khoản bồi thường lên tới hàng tỷ USD, đồng thời buộc phải thay đổi sâu rộng cách vận hành các nền tảng vốn đã định hình đời sống kỹ thuật số của hàng triệu người.

Những cáo buộc từ nguyên đơn

Theo luật sư Mark Lanier, Kaley bắt đầu sử dụng Instagram từ năm 9 tuổi - trước độ tuổi tối thiểu 13 theo quy định của nền tảng. Cô được cho là sử dụng ứng dụng nhiều giờ mỗi ngày; có thời điểm lên tới hơn 16 giờ trong một ngày.

Nguyên đơn cho rằng các tính năng của Instagram, bao gồm cơ chế gợi ý nội dung và hệ thống tương tác dựa trên lượt thích, đã khiến cô sử dụng nền tảng một cách cưỡng ép. Cô cáo buộc mình bị bắt nạt trực tuyến, bị tống tiền tình dục và phát sinh các vấn đề tâm lý nghiêm trọng như lo âu và rối loạn về hình ảnh cơ thể.

Luật sư của Kaley đã trình bày trước tòa một tài liệu nội bộ năm 2015, ước tính hơn 4 triệu người dùng Instagram khi đó dưới 13 tuổi, tương đương khoảng 30% trẻ 10-12 tuổi tại Mỹ. Ông cho rằng điều này cho thấy công ty nhận thức rõ việc trẻ em nhỏ tuổi sử dụng nền tảng.

Ông Zuckerberg thừa nhận rằng trước năm 2019, Instagram chưa yêu cầu người dùng nhập ngày sinh khi đăng ký mà chỉ yêu cầu xác nhận đủ 13 tuổi. Đến tháng 12/2019, công ty mới bắt đầu yêu cầu cung cấp ngày sinh, và từ năm 2021 yêu cầu người dùng hiện tại bổ sung thông tin này.

Ông nói rằng thời điểm đó có những lo ngại liên quan đến quyền riêng tư, nhưng tin rằng cuối cùng công ty đã lựa chọn chính sách phù hợp hơn.

Tranh luận về “gây nghiện”

Một phần trọng tâm của phiên điều trần xoay quanh câu hỏi liệu Meta có đặt mục tiêu tăng thời gian người dùng ở lại nền tảng hay không.

Luật sư Lanier trình chiếu email nội bộ năm 2015 trong đó đề cập mục tiêu tăng 10% thời gian sử dụng Instagram trong kế hoạch ba năm. Ông Zuckerberg xác nhận rằng trong giai đoạn đầu, công ty từng giao chỉ tiêu liên quan đến thời gian sử dụng cho các nhóm phát triển sản phẩm, nhưng sau đó đã thay đổi cách tiếp cận.

“Có một giả định cơ bản rằng nếu sản phẩm có giá trị, người dùng sẽ tự nhiên sử dụng nhiều hơn”, ông nói, nhấn mạnh rằng Meta chuyển sang tập trung vào “tiện ích và giá trị lâu dài” thay vì tối đa hóa thời gian ngắn hạn.

Luật sư nguyên đơn cũng chất vấn về việc Instagram cho phép sử dụng các bộ lọc “làm đẹp” có thể chỉnh sửa khuôn mặt người dùng. Theo phía nguyên đơn, công ty từng tham khảo 18 chuyên gia cho rằng những bộ lọc này có thể gây hại cho hình ảnh cơ thể của người trẻ.

CEO Mark Zuckerberg cho biết Instagram quyết định cho phép người dùng tự tạo bộ lọc nhưng không quảng bá chúng rộng rãi. Ông nói công ty đã cố gắng cân bằng giữa tự do biểu đạt và trách nhiệm xã hội.

Lập luận của Meta

Meta bác bỏ mạnh mẽ các cáo buộc. Đại diện công ty cho rằng nguyên đơn đã đối mặt với nhiều khó khăn cá nhân và gia đình trước khi sử dụng mạng xã hội, và đó mới là nguyên nhân chính dẫn đến các vấn đề tâm lý.

Công ty cũng nhấn mạnh các biện pháp an toàn đã được triển khai trong những năm gần đây, bao gồm công cụ giám sát của phụ huynh và “tài khoản thanh thiếu niên” với cài đặt riêng tư mặc định và hạn chế nội dung cho người dưới 18 tuổi.

Ông Zuckerberg nói trước tòa rằng một công ty “có trách nhiệm" nên cố gắng giúp đỡ người dùng của mình, đồng thời cho biết Meta đã tham khảo nhiều bên liên quan, bao gồm các nhà nghiên cứu về sức khỏe tâm thần.

Khi được hỏi liệu ông có sẵn sàng cam kết chi trả cho “nạn nhân của mạng xã hội” hay không, Zuckerberg trả lời rằng ông không đồng ý với cách mô tả câu hỏi.

Ông cũng nhắc lại cam kết cá nhân sẽ cho đi 99% tài sản của mình và cho rằng hiệu quả kinh doanh của Meta cho phép công ty đầu tư nhiều hơn vào nghiên cứu và các sáng kiến khoa học.

Phiên tòa có ý nghĩa gì?

Theo các chuyên gia pháp lý, điều bồi thẩm đoàn cần xác định không phải là liệu mạng xã hội có hoàn hảo hay không, mà là liệu Instagram có phải “yếu tố đáng kể” gây ra những tổn hại mà nguyên đơn cáo buộc.

Phiên tòa được xem là cột mốc quan trọng trong cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm về tác động của mạng xã hội đối với trẻ em. Nếu nguyên đơn thắng kiện, các nền tảng công nghệ lớn có thể phải điều chỉnh thiết kế sản phẩm, cơ chế gợi ý nội dung và cách quản lý người dùng trẻ tuổi.

Ngược lại, nếu Meta và YouTube được tuyên vô trách nhiệm, điều đó có thể củng cố lập luận rằng trách nhiệm chính nằm ở gia đình và các yếu tố xã hội khác, thay vì ở thiết kế nền tảng.

Trong bối cảnh ngày càng nhiều nghiên cứu và điều trần chính trị xoay quanh sức khỏe tâm thần thanh thiếu niên, vụ kiện này có thể định hình cách tòa án Mỹ nhìn nhận trách nhiệm của các công ty công nghệ trong kỷ nguyên số.

Dù phán quyết cuối cùng ra sao, phiên tòa đã đặt ra một câu hỏi lớn: các nền tảng mạng xã hội chỉ đơn thuần cung cấp công cụ giao tiếp, hay họ phải chịu trách nhiệm khi thiết kế của mình có thể thúc đẩy hành vi sử dụng mang tính cưỡng ép ở người trẻ?

VietBF@sưu tập