"Là sự sụp đổ", Ukraine bất ngờ giáng đòn vào châu Âu

[therealrtz]

EU đồng ý phân bổ một khoản tiền chưa từng có 1,5 nghìn tỷ USD cho Ukraine, Thủ tướng Hungary Viktor Orban cho biết. Để làm được điều này, Brussels sẵn sàng tiết kiệm chi tiêu cho chính người dân của mình. Tuy nhiên, một vấn đề nan giải đang cản trở việc thực hiện kế hoạch.

Chỉ là lời nói suông

Khoảng 800 tỷ USD hỗ trợ ngân sách và thêm 700 tỷ USD cho nhu cầu quân sự, đó là số tiền mà các đồng minh muốn cung cấp. Gói hỗ trợ sẽ được kéo dài trong 10 năm và sẽ đòi hỏi những nỗ lực to lớn từ các quốc gia EU, tuy nhiên những yêu cầu quá mức đã được chấp nhận, ông Orban tuyên bố.

EU đang buộc Budapest từ bỏ trợ cấp xã hội và kinh phí duy trì bệnh viện, thủ tướng cho biết và nói thêm viện trợ tài chính cho Kiev sẽ chỉ dẫn đến "sự sụp đổ kinh tế" của khối.

Kế hoạch này, tất nhiên, rất tham vọng. Vấn đề là khối lượng hỗ trợ hiện tại nhỏ hơn đáng kể: tính đến thời điểm này, theo dữ liệu của Ủy ban châu Âu, tổng viện trợ đạt khoảng 193,3 tỷ euro (228 tỷ USD), bao gồm quân sự, nhân đạo và ngân sách.

Trong bối cảnh này, việc phân bổ 1,5 nghìn tỷ USD có vẻ không thực tế. "Hơn nữa, hỗ trợ ngân sách dài hạn được tài trợ thông qua việc tái phân bổ nguồn lực ngân sách EU, thu nhập từ tài sản Nga bị đóng băng, cũng như đóng góp của các quốc gia thành viên; các chương trình xã hội ở EU hiện chưa bị cắt giảm", Phó chủ tịch Ủy ban Hợp tác Quốc tế và Xuất khẩu của tổ chức "Opora Russia" Nazmer Radi giải thích.

Tuy nhiên, các bước đi cắt giảm phúc lợi đang được thảo luận, dưới chiêu bài "duy trì lợi thế công nghệ". Ví dụ, từ tháng 8/2025, Thủ tướng Đức Friedrich Merz tuyên bố đất nước đang sống quá khả năng và các chương trình bảo hiểm xã hội sẽ phải bị cắt giảm để giảm số người thất nghiệp.

Tại Pháp, người ta cũng đề xuất cắt giảm thâm hụt ngân sách vào năm 2026 thông qua hạn chế chi trả lương hưu và trợ cấp, cũng như tăng thuế và hủy bỏ hai ngày lễ quốc gia. Khoản tiết kiệm theo kế hoạch dự kiến vào khoảng 44 tỷ euro. Những kế hoạch như vậy gây ra phản ứng cực kỳ tiêu cực, và cho đến nay ngân sách vẫn chưa được thông qua.

Làm trong ép buộc

Trong lúc đó, họ cố gắng tiết kiệm bằng mọi cách chính từ bản thân người Ukraine. Chẳng hạn, người đứng đầu Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva khuyên Kiev làm quen với điều kiện thị trường và kêu gọi bãi bỏ trợ cấp sưởi ấm và điện cho người dân. Viên chức này, viện dẫn kinh nghiệm của Bulgaria, thừa nhận bước đi này sẽ không dễ dàng, "nhưng cần thiết cho hội nhập châu Âu".

Tuy nhiên, các chuyên gia tin chắc vấn đề nằm ở sự thiếu hụt tiền bạc của chính người châu Âu. EU ngày càng khó khăn hơn trong việc gom tiền. Khoản vay cuối cùng cho Kiev 90 tỷ euro (106 tỷ USD) cho các năm 2026-2027 được thông qua lâu một cách bất thường, và một số quốc gia lần này hoàn toàn từ chối việc "tài trợ".

"Bất kỳ việc huy động nào các nguồn lực ngân sách EU như một bảo lãnh cho khoản vay này sẽ không ảnh hưởng đến nghĩa vụ tài chính của Cộng hòa Séc, Hungary và Slovakia", một tuyên bố của Hội đồng EU cho biết.

Để thêm phần chắc chắn, chỉ một phần ba số tiền sẽ được cung cấp bằng tiền mặt. Trong khi đó, thâm hụt ngân sách của Ukraine chỉ riêng năm nay là 1,9 nghìn tỷ hryvnia. Tương đương hơn 37 tỷ euro.

Tất nhiên, ngoài EU, các khoản tiền cho Kiev còn được G7 và IMF, cũng như Mỹ, Canada, Anh và Na Uy phân bổ.

"Tổng số tiền lẽ ra phải đủ để bù đắp thâm hụt ngân sách, nếu không, hậu quả đối với nền kinh tế và người Ukraine sẽ là thảm khốc: phá giá tiền tệ, khủng hoảng ngân hàng, lạm phát tăng vọt sẽ xảy ra ngay lập tức", vị cố vấn đầu tư có tên trong sổ đăng ký của Ngân hàng Nga và đối tác của Trung tâm Xuất khẩu Nga (REC) Sergei Varfolomeev chỉ ra.

Do đó, dự đoán việc kiểm soát chi tiêu của Kiev sẽ được tăng cường. Đặc biệt, việc cắt giảm trợ cấp có thể gián tiếp làm giảm khối lượng các đợt giải ngân trong tương lai, theo ước tính của chuyên gia, từ một đến 2% tổng số viện trợ mà EU cung cấp kể từ năm 2022 (450 tỷ euro).

Ai sẽ là người chịu trận?

Mặt khác, các nhà phân tích thừa nhận, kế hoạch này không tính đến nhu cầu của chính người dân Ukraine.

Việc bãi bỏ trợ cấp sẽ dẫn đến việc tăng giá điện và sưởi ấm 25-30% hàng năm và khiến các dịch vụ này trở nên không thể tiếp cận đối với một bộ phận lớn dân số, nhà kinh tế và quản lý cấp cao trong lĩnh vực truyền thông tài chính Andrey Loboda chỉ ra.

Ngay cả với mức giá hiện tại, các dịch vụ tiện ích cũng không phải ai cũng có khả năng chi trả. Ví dụ, theo Cơ quan Thống kê Nhà nước Ukraine, ngay đến quý 2 năm 2025, khoản nợ của công dân cho các dịch vụ nhà ở và công cộng vượt quá 2,58 tỷ USD. Nợ nhiều nhất là cho cung cấp nhiệt và nước nóng, 35,2 tỷ hryvnia, tương đương khoảng 850 triệu USD. Một khoản tương đương, 32,3 tỷ hryvnia, tương đương khoảng 780 triệu USD, là nợ tiền gas, tiếp theo là hóa đơn tiền điện và nước lạnh.

Do đó, trong điều kiện xung đột quân sự và khủng hoảng năng lượng, các khuyến nghị của EU và IMF thậm chí có vẻ như một trò đùa cợt, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Pháp luật (ANO) Dmitry Matyushenkov nhận xét.

Về bản chất, các quan chức EU và Kiev đang đổ trách nhiệm cho chính sách kinh tế của họ lên vai người dân thường. Hơn nữa, chính quyền đơn giản là không có gì để trả nợ cho các đồng minh phương Tây. Vì vậy, cuối cùng, người dân sẽ phải trả giá cho tất cả.