Công thức Anchorage: khi bạo tàn đang lấn chiếm lẽ phải và chính nghĩa

[S9g*]

Moscow thỉnh thoảng muốn nhắc lại cái gọi là "công thức Anchorage" mà họ cho là thứ đã đạt được trong cuộc gặp giữa Tổng Thống Donald Trump và Tổng Thống Vladimir Putin ở Alaska vào tháng Tám năm 2025.

Moscow và Washington chưa bao giờ nói rõ cái công thức đó là như thế nào nhưng giờ đây người ta đang hiểu rằng, công thức đó có nghĩa là để cho kết thúc cuộc chiến ở Ukraine, Nga phải được công nhận chủ quyền đối với bán đảo Crimea, hiện đang nằm trong tay Nga, và toàn vùng Donbas mà Nga đang chiếm mới chỉ một phần.

Biểu tình phản chiến ủng hộ Ukraine ở Seattle, Washington. (Minh họa)
"Công thức Anchorage" chỉ được hiểu ngầm giữa Moscow va Washinton mà thôi, bởi nếu dám nói toạc ra thì quá là trắng trợn. Đất đai của Ukraine thì chỉ có người Ukraine mới có đủ tư cách và quyền hạn để định đoạt ra. Mỹ hay Nga không có quyền bàn bạc rồi đưa ra quyết định thay cho người Ukraine.

Và vì do Washington đã thỏa thuận với Moscow về "công thức Anchorage" này nên cũng không có gì là khó hiểu khi ông Trump ra sức ép buộc Ukraine phải nhượng bộ vùng Donbas cho Nga. Nhưng không may cho ông Trump là người Ukraine trước sau đều một lòng không chấp nhận nhượng bộ lãnh thổ cho kẻ thù để đổi lấy hòa bình, vì với họ, một nền hòa bình như thế đồng nghĩa với đầu hàng nhục nhả.

Hẳn là vì do nóng ruột nóng gan để mong cái "công thức Anchorage" được cho thực hiện càng sớm càng tốt, ông Medevedev, phó chủ tịch Hội Đồng An Ninh Nga, đã bất ngờ khen ông Trump là vị tổng thống có năng lực, đang nỗ lực kiến tạo hòa bình. Buông ra lời khen đó, rõ là ông Medvedev có ý thúc ông Trump mau mau thực hiện mọi cách để buộc Kyiv phải chấp nhận cái "công thức Anchorage" khỉ gió này.

Khi tặng cho ông Trump những lời khen không có mấy gì thật lòng, ông Medvedev đã phớt lờ đi cái thực tế rằng ông Trump thực ra đã tìm đủ cách để ép Kyiv phải chấp nhận một nền hòa bình nhục nhã với nhiều sự nhượng bộ đối với Nga, kể cả nhượng lãnh thổ. Song ông đã không thành công trước một dân tộc Ukraine thật mạnh mẽ và kiên cường này, quyết không nhượng một tấc đất cho quân xâm lược Nga.

Mới đây, ông Trump hân hoan tuyên bố: "Chúng tôi đã đạt được thỏa thuận thương mại lớn với Ấn Độ. Thuế quan đối với Ấn Độ sẽ giảm xuống còn 18%, và Ấn Độ đã đòng ý ngừng mua dầu của Nga". Nếu quả thực Mỹ và Ấn đã đạt được thỏa thuận như vậy thì mức doanh thu của Nga sẽ bị cắt giảm. Điều này sẽ ảnh hưởng đến năng lực hoạt động chiến tranh của Moscow.

Dầu khí vốn là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Nga. Nhưng nguồn thu từ dầu khí hiện chỉ còn chiếm hơn 20% ngân sách của nước này, mức thấp chưa từng thấy trong 20 năm qua. Đòn trừng phạt mà Washington tung ra vào năm ngoái đối với các công ty Lukoil và Rosneft đã khiến cho Điện Kremlin bị choáng váng nặng nề. Ông Medevedev đã tức tối gọi Mỹ là kẻ thù. Nên sẽ là một đòn nặng nữa đối với Moscow nếu Ấn quyết định ngừng không mua dầu của Nga nữa.

Sự suy giảm nguồn thu từ dầu khí chắc chắn sẽ làm giảm đi quyết tâm của Nga đối với mục tiêu ở Ukraine. Có nhiều khả năng là chính Nga, chứ không phải Ukraine, sẽ là nước phải nhượng bộ trong vấn đề chiến tranh ở Ukraine. Tổng Thống Zelensky từng nói: "Yếu tố duy nhất có thể làm thay đổi tình hình là gây sức ép với Nga. Nga phải bị cạn tiền thì chiến tranh mới đi đến chổ kết thúc".

Sẽ là tuyệt với nếu ông Trump buộc được cả TQ học theo gương của Ấn Độ, ngừng không mua dầu của Nga. Ấn và TQ vốn là 2 nước mua dầu của Nga nhiều nhất vì giá rẻ bèo, gián tiếp đã hỗ trợ cho Nga trong cuộc chiến xâm lược ở Ukraine. Nếu Moscow phải từ bỏ tham vọng lãnh thổ Ukraine, quên đi cái "công thức Anchorage" một khi nguồn thu từ dầu thô và khí đốt chẳng còn là bao, thì hòa bình sẽ không còn xa.

Và nếu ông Trump mang lại một nền hòa bình công bằng cho người Ukraine thì xem như ông đã chứng tỏ ông Medvedev đã đúng khi khen ông là vị tổng thống có năng lực, nỗ lực kiến tạo hòa bình.