"Chưa nói đã liếm môi, ắt có trò gian; mặt mũi lệch âm dương, không nên kết giao" có nghĩa là gì?

[trungthuc]

Có câu tục ngữ nói rằng: "Chưa nói đã liếm môi, ắt có trò gian; mặt mũi lệch âm dương, không nên kết giao", nửa câu đầu có ý muốn nói rằng: nếu một người còn chưa mở miệng nói mà đã thường xuyên liếm môi, thì không nên dễ dàng mà tin tưởng người đó, bởi vì rất có thể người này đang có mưu mô gian trá nào đó

Ban đầu, câu nói này chủ yếu dùng để nói về phụ nữ thời xa xưa. Khi một người phụ nữ đang giao tiếp với người khác mà thường xuyên liếm môi, hành vi đó bị xem là thiếu lịch sự và không đứng đắn. Người xưa cho rằng, chỉ có những phụ nữ không biết giữ gìn khuôn phép mới có những cử chỉ hàm hồ như vậy. Trong quan niệm cổ xưa, những động tác tưởng chừng rất nhỏ của người phụ nữ nếu không giữ cho đúng mực đều bị xem là làm mất đi lễ nghi vốn có.

Do ảnh hưởng sâu sắc của tư tưởng Nho giáo, xã hội xưa đặc biệt coi trọng vấn đề trật tự trên dưới, đạo lý trong gia đình và xã hội. Phụ nữ luôn được yêu cầu phải giữ gìn đạo làm vợ, làm con, thì cần phải tỏ ra dịu dàng, kín đáo, nói năng và hành động có chừng mực. Vì vậy, những cử chỉ như nhăn mặt, liếc mắt, chu môi, liếm môi… đều bị xem là thô lỗ và phản cảm. Thêm vào đó, phụ nữ thời xưa ăn mặc khá kín đáo, phong thái điềm tĩnh, nên những biểu hiện ra rõ ràng trên khuôn mặt như méo miệng, lườm nguýt, xếch môi càng dễ bị người đời chú ý và bị đánh giá khá tiêu cực.

Thực ra, không chỉ ở phụ nữ, mà dù là đàn ông hay đàn bà, nếu trước khi cất tiếng nói thường vô ý thức liếm môi, đều có thể bị xem là biểu hiện của tâm trạng bối rối, thiếu mất bình tĩnh hoặc có điều che giấu trong lòng. Hành vi này còn có liên quan đến tâm lý con người.

Khi một người nói dối hoặc lo lắng, thường sẽ xuất hiện tình trạng bị khô miệng. Lúc căng thẳng nhiều, cơ thể sẽ tiết ra ít nước bọt hơn, khiến cho bị khô miệng và khó chịu, từ đó dễ phát sinh ra hành động liếm môi một cách vô ý thức.

(Minh họa)
Thời Ấn Độ cổ đại, từng có một cách cho xét xử gọi là "cách nhai cơm". Khi bị thẩm vấn, người ta cho người bị hỏi cung, ngậm một nắm cơm trong miệng. Sau khi đặt câu hỏi, nếu nắm cơm vẫn còn ướt thì cho rằng người đó đã không nói dối; nếu cơm khô thì bị xem là có tội. Đây có thể coi là một dạng ứng dụng tâm lý học rất sớm trong lịch sử nhân loại. Vì vậy, việc dùng hình ảnh "chưa nói đã liếm môi" để cho đánh giá một người có đáng tin hay không không phải hoàn toàn là vô căn cứ.

"Mặt mũi lệch âm dương, không nên kết giao"

Cụm chữ "mặt mũi lệch âm dương" không phải để chỉ ra nam hay nữ, mà dùng để nói đến khuôn mặt không có sự cân đối rõ rệt, đặc biệt là hai mắt không đều nhau, một bên to một bên nhỏ. Trong thuật xem tướng lúc xưa, người ta gọi đó là "mắt lệch âm dương", và cho rằng đây là dấu hiệu của người có tâm địa khó đoán, tính tình gian xảo, nhiều mưu mẹo gian trá.

Theo quan niệm xem tướng của người xưa, những người có đôi mắt không đều thường bị cho là có tính nết thất thường, đặt lợi ích lên trên tình nghĩa, giỏi che giấu suy nghĩ thật, và có thể vì lợi ích riêng mà sẳn sàng phản bội người khác. Một số sách xem tướng còn nói rõ chi tiết hơn: nếu mắt trái to hơn mắt phải, thì dễ bất hòa với vợ; nếu mắt phải to hơn mắt trái, thì mẹ dễ bị mất sớm. Nói chung, những người có mắt lệch thường gặp nhiều trắc trở trong hôn nhân, nội tâm mâu thuẫn, khó giữ được các mối giao du lâu dài.

Tuy vậy, không phải ai có mắt lệch cũng là người xấu. Cũng có những người mang đặc điểm này nhưng lại có ý chí mạnh mẽ, suy nghĩ sâu xa và rất giỏi chịu đựng. Ví dụ, theo ghi chép lịch sử, vua Khang Hy nhà Thanh cũng có đôi mắt không đều. Năm 1712, sứ giả Triều Tiên là Kim Xương Nghiệp khi sang Trung Hoa cống nạp đã mô tả dung mạo của vua Khang Hy: mắt phải to hơn, cằm hơi nhọn, râu thưa và đã điểm bạc, hai mắt không đều nhưng ánh nhìn sáng sủa, tinh anh.

Khang Hy lên ngôi khi mới tám tuổi, thông minh từ nhỏ, mười bốn tuổi đã tự mình nắm quyền. Khi đối mặt với quyền thần Ngao Bái thao túng triều đình, ông đã thận trọng trong tính toán, phối hợp với Hoàng thái hậu, cuối cùng lật đổ được Ngao Bái. Điều này cho thấy, người có đôi mắt lệch có thể là người rất mưu trí và bản lĩnh.

Người xưa có câu: "Người khác thường thì hay có tướng mạo khác thường, nhưng tướng mạo khác thường chưa chắc đã là người khác thường".

Trong dân gian xưa tồn tại rất nhiều quan niệm áp dụng ngoại hình và cử chỉ để đoán ra tính cách và số phận con người, chẳng hạn như: Nhìn sắc như chim ưng, ngoảnh đầu như sói, nếu không là phúc thì cũng là họa.

Ánh mắt sắc lạnh, nhìn chăm chú như chim ưng; quay đầu ngoảnh lại linh hoạt như sói. Người xưa cho rằng người có dáng vẻ này thường suy tính sâu xa, khó gần, cuộc đời dễ gặp biến cố lớn, ít khi bình yên.

Một mắt hai tròng thì dễ làm người phi thường, lông mày có vệt đỏ thì dễ sát phạt

"Một mắt hai tròng" nghĩa là trong một con mắt có hai vòng tròng đen. Truyền thuyết cho rằng những người như Hạng Vũ hay vua Thuấn có mang đặc điểm này đều là nhân vật phi thường, có địa vị cao.

Còn "vệt đỏ chạy qua lông mày" là dấu hiệu được cho là liên quan đến sát khí nặng, điển hình như Hoàng Sào trong lịch sử, người bị xem là mang số mệnh tàn khốc, giết chóc nhiều.

Hai tay dài chạm gối, không giống người bình thường

Ý nói người đứng thẳng mà tay buông xuống vẫn chạm đến đầu gối. Những nhân vật lịch sử như Lưu Bị hay Tư Mã Ý được cho là có đặc điểm này và đều là người có số phận lớn, nhưng cũng là kiểu tướng mạo này cũng khó đoán định ra đúng/sai.

Trên người có nốt ruồi lạ hoặc vết bớt đặc biệt

Người có nốt ruồi hay vết bớt ở vị trí khác thường được cho là có liên quan đến vận mệnh, tài năng hoặc địa vị. Ví dụ như Lưu Bang có nốt ruồi ở chân trái; Triệu Vũ Đế được truyền lại là khi sinh ra thân thể có ánh sáng vàng bao quanh, tất cả đều là những câu chuyện được ghi chép trong sách xem tướng cổ.

Lưu ý: Toàn bộ những điều trên đều là quan niệm dân gian và thuật xem tướng cổ xưa, mang tính cách văn hóa và tín ngưỡng, không phải đến từ nền khoa học hiện đại.