Tiền bạc hay trí tuệ sẽ mở cánh cửa vào Mỹ?

[Romano]

Một cuộc chiến pháp lý mới đã bùng nổ khi các hiệp hội học thuật và người nhập cư kiện Chính quyền Trump, cáo buộc chương trình thị thực "Gold Card" (Thẻ Vàng) là một hình thức "trả tiền để có chỗ", ưu tiên sự giàu có hơn là tài năng và trí tuệ.

Chương trình thị thực "triệu đô"

Chương trình Gold Card được Tổng thống Trump ký sắc lệnh thành lập vào tháng 9 và chính thức ra mắt công chúng vào tháng 12 năm ngoái. Với một trang web nổi bật hình ảnh của ông Trump, chương trình hứa hẹn sẽ "mở khóa cuộc sống tại Mỹ" cho những người sẵn sàng chi ra hơn 1 triệu USD như một "món quà tài chính tự nguyện" để thúc đẩy lợi ích của Mỹ.

Những người được phê duyệt sẽ nhận được thị thực loại EB-1 (thường gọi là "thị thực Einstein" dành cho người có khả năng phi thường) hoặc EB-2 (dành cho người có khả năng xuất chúng). Theo các nguồn tin, chương trình này đã thu hút sự quan tâm lớn với khoảng 10.000 người đăng ký trong giai đoạn tiền ghi danh, mang lại doanh thu ước tính hơn 1 tỷ USD.

Cáo buộc "biến thị thực thành hàng hóa"

Vào ngày 3/2/2026, một liên minh gồm những người nhập cư và nghiệp đoàn lao động học thuật đã đệ đơn kiện lên Tòa án Liên bang tại Washington. Các nguyên đơn, bao gồm Hiệp hội Giáo sư Đại học Mỹ (AAUP) và các nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực ung thư, công nghệ đeo tay và điện hóa học, lập luận rằng chương trình ưu tiên giàu có khi chuyển đổi các suất thị thực vốn dành cho những "người giỏi nhất và sáng giá nhất thế giới" thành một loại hàng hóa được bán cho người trả giá cao nhất.

Giới luật sư còn đánh giá chương trình vượt quyền Quốc hội khi các quy định hiện hành về thị thực EB-1 và EB-2 của Quốc hội không hề có danh mục "nộp lệ phí một triệu USD". Đơn kiện cáo buộc chính quyền đang cố gắng lách luật và tự ý thực hiện quyền huy động ngân sách – vốn là quyền độc quyền của Quốc hội.

Ngoài ra, việc áp dụng chương trình Gold Card này còn có thể xem là vi phạm chiếm dụng hạn ngạch vì số lượng thị thực EB-1 và EB-2 có hạn định mỗi năm, việc dành chỗ cho người giàu sẽ trực tiếp tước đi cơ hội của các bác sĩ, nhà khoa học và chuyên gia có năng lực thực sự.

Lập trường của Chính quyền Trump

Phản hồi lại các chỉ trích, người phát ngôn Bộ Thương mại Mỹ khẳng định rằng chương trình Gold Card đảm bảo hệ thống nhập cư ưu tiên những người có hồ sơ thành công rõ ràng và sẽ đóng góp vào sự phục hồi kinh tế của đất nước. Phía chính quyền tuyên bố thời kỳ nước Mỹ mở cửa biên giới cho những người ngoại quốc cuối cùng chỉ trở thành gánh nặng đã kết thúc ngay khi Tổng thống Trump nhậm chức.

Trong khi đó, một quan chức Nhà Trắng đã hạ thấp tính chất pháp lý của tấm thẻ vật lý, gọi nó chỉ là một "vật lưu niệm" sau khi rapper Nicki Minaj đăng tải về việc nhận được một tấm thẻ này trên mạng xã hội.

Bối cảnh nhập cư thắt chặt

Vụ kiện này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump đang thực hiện hàng loạt thay đổi sâu rộng đối với hệ thống nhập cư hợp pháp. Ngoài chương trình Gold Card, Bộ Ngoại giao đã thực thi chính sách đình chỉ cấp thị thực cho người dân từ 75 quốc gia (phần lớn là các quốc gia có dân cư không phải da trắng). Các chính sách đối với người tị nạn và người xin tị nạn cũng ngày càng trở nên khắt khe hơn.

Hiện tại, các nguyên đơn đang yêu cầu thẩm phán tuyên bố chương trình Gold Card là bất hợp pháp và ngăn chặn việc triển khai nó. Vụ việc này không chỉ là một cuộc tranh chấp pháp lý mà còn là cuộc đối đầu về giá trị cốt lõi: Liệu nước Mỹ nên tiếp tục là điểm đến của tài năng hay sẽ trở thành nơi dành cho những người có khả năng chi trả cao nhất?