Với SpaceX và xAI, Elon Musk muốn biến không gian thành nơi đặt các trung tâm dữ liệu AI

[pizza]

Ý tưởng đặt trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo đang thu hút các “ông lớn” công nghệ, trong đó Elon Musk nổi bật với tham vọng tận dụng năng lượng Mặt Trời và hạ tầng SpaceX.

Một đề xuất sáp nhập giữa SpaceX và công ty trí tuệ nhân tạo xAI của Elon Musk có thể tạo thêm động lực mới cho tham vọng táo bạo của tỷ phú này: triển khai các trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo Trái Đất.

Động thái diễn ra trong bối cảnh cuộc đua AI toàn cầu ngày càng nóng lên, khi Musk phải cạnh tranh trực diện với các “ông lớn” công nghệ như Google (Alphabet), Meta và OpenAI.

Trung tâm dữ liệu AI đặt ngoài không gian là gì?
Các trung tâm dữ liệu AI ngoài không gian hiện vẫn mới ở giai đoạn ý tưởng sơ khai. Theo kịch bản được giới chuyên gia hình dung, hệ thống này sẽ gồm hàng trăm vệ tinh chạy bằng năng lượng Mặt Trời, kết nối với nhau trên quỹ đạo để đáp ứng nhu cầu tính toán khổng lồ của các mô hình AI như Grok của xAI hay ChatGPT của OpenAI.

Trong bối cảnh các trung tâm dữ liệu đặt trên mặt đất ngày càng “ngốn điện” và chi phí vận hành leo thang, những người ủng hộ cho rằng môi trường ngoài khí quyển mang lại nhiều lợi thế vượt trội: nguồn năng lượng Mặt Trời gần như liên tục, không bị gián đoạn bởi thời tiết, đồng thời loại bỏ phần lớn chi phí làm mát - yếu tố chiếm tỷ trọng lớn trong vận hành các trung tâm dữ liệu truyền thống. Nhờ đó, xử lý AI trong không gian có thể đạt hiệu quả cao hơn đáng kể.


Các trung tâm AI trong không gian được đánh giá có thể đạt được hiệu quả cao hơn đáng kể. Ảnh: Master Image.
Tuy nhiên, các kỹ sư và chuyên gia hàng không vũ trụ cảnh báo rằng tính khả thi thương mại vẫn còn khá xa. Những rủi ro lớn bao gồm mảnh vỡ không gian, bức xạ vũ trụ có thể làm hỏng phần cứng, khả năng bảo trì trực tiếp gần như không có, cùng chi phí phóng vệ tinh rất cao.

Deutsche Bank dự báo các trung tâm dữ liệu quỹ đạo quy mô nhỏ đầu tiên có thể được triển khai thử nghiệm vào giai đoạn 2027-2028, nhằm kiểm chứng cả công nghệ lẫn hiệu quả kinh tế. Nếu thành công, các chòm vệ tinh lớn hơn - có thể lên tới hàng trăm hoặc hàng nghìn vệ tinh - mới có cơ hội hình thành trong thập niên 2030.

Vì sao Elon Musk và các tập đoàn công nghệ theo đuổi kế hoạch này?
SpaceX hiện là nhà sản xuất và phóng tên lửa thành công nhất thế giới, đồng thời đã đưa hàng nghìn vệ tinh Starlink lên quỹ đạo để cung cấp Internet toàn cầu.

Nếu điện toán AI ngoài không gian thực sự trở thành xu hướng của tương lai, SpaceX được xem là doanh nghiệp có vị thế lý tưởng nhất để vận hành các cụm vệ tinh phục vụ AI hoặc hỗ trợ triển khai hạ tầng tính toán trên quỹ đạo.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos hồi đầu tháng, Elon Musk khẳng định: “Việc xây dựng các trung tâm dữ liệu chạy bằng năng lượng Mặt Trời trong không gian là điều quá hiển nhiên. Không gian sẽ là nơi rẻ nhất để đặt AI. Điều đó sẽ đúng trong vòng hai, nhiều nhất là ba năm tới”.

Theo Reuters, SpaceX đang cân nhắc khả năng phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) ngay trong năm nay, với mức định giá có thể vượt 1.000 tỷ USD. Một phần nguồn vốn thu được được cho là sẽ dùng để tài trợ cho việc phát triển các vệ tinh trung tâm dữ liệu AI.

Không chỉ Musk, nhiều tỷ phú và tập đoàn công nghệ lớn cũng đang hướng tầm nhìn ra ngoài Trái Đất.

Blue Origin của Jeff Bezos đang phát triển công nghệ trung tâm dữ liệu AI trong không gian, dựa trên dự báo trước đó của nhà sáng lập Amazon rằng các “siêu trung tâm dữ liệu công suất gigawatt” trên quỹ đạo có thể rẻ hơn các trung tâm đặt trên mặt đất trong vòng 10-20 năm, nhờ khai thác nguồn năng lượng Mặt Trời liên tục và tỏa nhiệt trực tiếp ra không gian.

Một tín hiệu rõ nét hơn về tương lai này đến từ Starcloud - công ty được Nvidia hậu thuẫn. Vệ tinh Starcloud-1, được phóng bằng tên lửa Falcon 9 hồi tháng trước, mang theo chip Nvidia H100 - con chip AI mạnh nhất từng được đưa lên quỹ đạo. Vệ tinh này đang huấn luyện và vận hành mô hình mã nguồn mở Gemma của Google như một minh chứng cho khả năng ứng dụng thực tế.

Về lâu dài, Starcloud hướng tới xây dựng một “siêu cụm” vệ tinh mô-đun, cung cấp khoảng 5 gigawatt năng lực tính toán, tương đương nhiều trung tâm dữ liệu siêu quy mô cộng lại.

Google cũng không đứng ngoài cuộc với Dự án Suncatcher - chương trình nghiên cứu nhằm kết nối các vệ tinh chạy bằng năng lượng Mặt Trời, trang bị bộ xử lý Tensor Processing Units (TPU), để tạo thành một “đám mây AI” trên quỹ đạo. Google dự kiến phóng nguyên mẫu đầu tiên vào khoảng năm 2027, phối hợp cùng đối tác Planet Labs.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng đã công bố kế hoạch xây dựng một “Đám mây Không gian” bằng cách triển khai các trung tâm dữ liệu AI ngoài không gian trong vòng 5 năm tới.

Theo truyền thông nhà nước, Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC) cam kết xây dựng hạ tầng trí tuệ số ngoài không gian đạt cấp gigawatt, theo một kế hoạch phát triển 5 năm đã được phê duyệt.

VietBF@ sưu tập